Ispod spoljašnje svečanosti i praznične ikonografije, ovaj plakat – i događaj koji najavljuje – otkriva jedan mnogo dublji, složeniji i opasniji problem od puke organizacione zbrke. On otkriva krizu razumijevanja Crkve, praznika i samog srpskog identiteta, krizu koja se više ne ispoljava otvorenim napadom, već „kulturnim“, „akademskim“ i projektnim jezikom.

Kada se Božić najavi kao „akademska tribina“, tu već nešto suštinski nije u redu. Jer Božić, u pravoslavnom predanju, nije tema, predmet rasprave, niti je intelektualni izazov koji se iznosi na sto radi tumačenja. Božić je događaj spasenja, tajna koja se ne analizira već se živi – u liturgiji, postu, molitvi, porodici i zajednici. On pripada Crkvi i oltaru, a ne panelu i tribini.

Sam čin da se Rođenje Hristovo prevodi u formu „akademske rasprave“ znači njegovo izvlačenje iz crkvenog života i uvođenje u sekularni, projektni okvir. Time se praznik lišava svoje unutrašnje, liturgijske dubine i pretvara u kulturni simbol – nešto što se može objašnjavati, tumačiti, relativizovati i, na kraju, finansirati. Nije zato slučajno što je na plakatu naglašeno da je projekat podržan sredstvima državnog fonda za manjinska prava. U tom trenutku, organizator želi da Božić prestane da bude praznik Crkve i ima potrebu da ga pretvori u „manjinski sadržaj“.

Tu se otvara mnogo opasnija ravan. Srpski narod u Crnoj Gori, istorijski narod, narod koji je tu gradio države, hramove i kulturu, u ovakvom konceptu se tiho svodi na manjinsku zajednicu koja svoju vjeru mora da predstavi, objasni i opravda. Ne da je živi – nego da je interpretira u skladu sa prihvatljivim, državno odobrenim jezikom i sredstvima.

Posebnu težinu ovakvom pristupu daje činjenica da se kao „gost tribine“ pojavljuje Gojko Perović. Njegovo prisustvo nije samo personalni izbor, već jasna poruka. U crkvenom životu, sveštenik nije javni intelektualac koji nastupa u skladu sa duhom vremena, već pastir koji govori iz Predanja Crkve. Međutim, Gojko Perović je već godinama figura koja se nalazi na klizavoj liniji između crkvenog služenja i javnog, ideološkog pozicioniranja.

U brojnim nastupima on je pokazivao spremnost da govori jezikom „pomirenja“ koji često zaobilazi istinu, da relativizuje istorijske lomove, da se uklapa u narativ koji je prihvatljiv strukturama koje su sistematski radile na slabljenju srpskog identiteta u Crnoj Gori. Kada takav sveštenik govori o Božiću u „akademskom“ formatu, poruka je jasna - Božić nije više tajna spasenja, već kulturni kod koji treba prilagoditi.

Ovdje se mora postaviti i ključno pitanje odgovornosti srpskih nacionalnih institucija. Uloga Srpskog nacionalnog savjeta Crne Gore u ovom događaju nije tehnička, već suštinska. Nacionalni savjet nije kulturno-umjetničko društvo niti NVO za apliciranje projekata, već institucija koja bi morala da čuva jasne granice, između Crkve i države, vjere i politike, svetog i profanog.

Umjesto toga, dobijamo sliku u kojoj se srpske institucije dobrovoljno stavljaju u službu koncepta koji Crkvu koristi kao dekor, a praznik kao sredstvo. Kada se tome doda i pokroviteljstvo Fonda za manjine, onda postaje jasno da ovdje nije riječ o lokalnom propustu, već o širem obrascu. Obrascu u kojem srpske organizacije prestaju da budu subjekti, a postaju instrumenti jednog „prihvatljivog“ srpstva – onog koje ne smeta, ne postavlja teška pitanja i svoju vjeru predstavlja u rukavicama.

Crkva nije tema, već Tijelo Hristovo. Božić nije događaj za tribinu, već tajna za koju se posti, moli i pričešćuje. Kada se te granice izbrišu, ne gubi se samo teološka tačnost – gubi se duhovni oslonac naroda.

Zato ovaj plakat nije bezazlen. On je znak podlog pokušaja da se najveći praznici pretvaraju u projekte, a srpski narod u publiku sopstvenog identiteta. I upravo tu leži najdublja opasnost - ne u otvorenom progonu, već u navikavanju da se sveto objašnjava, a ne da se živi.