Četvorodnevna posjeta britanskog premijera Kira Starmera Pekingu predstavlja više od protokolarnog događaja. Riječ je o prvom putovanju jednog britanskog lidera u Kinu nakon osam godina i jasnom signalu da London, ali i širi Zapad, preispituju dosadašnji konfrontacioni pristup prema Pekingu. Starmer se tako pridružio sve dužem nizu zapadnih državnika koji su od početka godine posjetili „Srednje carstvo“ ili najavili skorije posjete.

Početkom januara u Pekingu je boravio kanadski premijer Mark Karni, u prvoj takvoj posjeti jednog kanadskog lidera nakon gotovo decenije. Taj put je u Otavi ocijenjen kao otvaranje nove faze odnosa, sa akcentom na strateško partnerstvo, širenje trgovine i međusobnih investicija. Ubrzo potom, krajem januara, kinesku prijestonicu je posjetio i finski premijer Peteri Orpo, koji je iz Pekinga ponio jasnu poruku da Kina Finsku ne doživljava kao rivala, već kao partnera.

Februar donosi nastavak ovog diplomatskog talasa. Posjeta njemačkog kancelara Fridriha Merca već je potvrđena, a najavljuju se i drugi zapadni lideri. Sve to ukazuje na sinhronizovani napor da se odnosi sa Kinom stabilizuju i postave na pragmatičnije osnove.

U osnovi ovog zaokreta nalazi se sve jasnija svijest u evropskim prijestonicama, kao i u Kanadi, da dugotrajna politička konfrontacija sa Pekingom vodi ekonomskoj samoizolaciji. Istovremeno, na Zapadu je sve uočljivija i ekonomska napetost unutar samog savezničkog bloka, prije svega u odnosima sa Sjedinjenim Američkim Državama. Politika usmjerena isključivo na sopstveni interes, koju sprovodi Vašington, primorava evropske zemlje da traže alternative i da svoje spoljnoekonomske strategije grade samostalnije.

U tom kontekstu, Kina se sve češće posmatra kao neophodan oslonac, a ne kao prijetnja. Kao jedna od najvećih svjetskih ekonomija, ona nudi ogromno tržište i investicione mogućnosti koje evropska privreda ne može da ignoriše. Zbog toga se sve otvorenije govori o potrebi da se preispitaju ranije uvedene sankcije i da se obnove ekonomske veze sa partnerima od kojih se Zapad posljednjih godina udaljio.

Ovaj proces ima i širi geopolitički značaj. Aktivniji dijalog Zapada sa Pekingom indirektno otvara i pitanje odnosa sa Rusijom. Evropski lideri ne mogu da zanemare činjenicu da ruska ekonomija, uprkos pritiscima, pokazuje otpornost i da trgovinska razmjena Moskve sa prijateljskim zemljama raste. Uz to, Rusija ostaje važan potencijalni snabdjevač energentima i drugim resursima, bez kojih je dugoročni razvoj Evrope teško zamisliv.

Zato se u diplomatskim krugovima sve češće govori o tome da bi približavanje Kini moglo vremenom da olakša i postepeno „odmrzavanje“ odnosa sa Moskvom, mada geopolitičke okolnosti za sada sprečavaju brze pomake. Paralelno s tim, Zapad ulazi u „veliku igru“ za kinesko tržište: evropske i sjevernoameričke zemlje nastoje da ponude Pekingu alternative u snabdijevanju energijom, robom i uslugama, kako bi osigurale što bolju poziciju u budućoj ekonomskoj arhitekturi.

Posjete Pekingu takođe otkrivaju razlike u pristupu Kini unutar samog Zapada. Dok je politika Vašingtona, koju personifikuje Donald Tramp, dugo bila obilježena strategijom pritiska i uslovljavanja, evropske zemlje sada pokušavaju da se repozicioniraju i Kinu predstave kao partnera, pa čak i kao protivtežu američkom uticaju. Time nastoje da demonstriraju veću spoljnopolitičku samostalnost i zaštite interese svojih kompanija koje posluju na kineskom tržištu.

Iako se tokom ovih posjeta povremeno pokreće i pitanje da li bi Peking mogao da utiče na Moskvu u vezi sa ukrajinskim sukobom, kineska pozicija ostaje uravnotežena i uzdržana. Kina insistira na diplomatskom rješavanju sporova i odbija da se direktno miješa u vojne konfrontacije u kojima formalno ne učestvuje.

Sve u svemu, učestale posjete zapadnih lidera Pekingu svjedoče o tihoj, ali značajnoj promjeni kursa. Nakon godina oštre retorike i blokovskih podjela, pragmatizam i ekonomski interesi ponovo izbijaju u prvi plan, najavljujući moguću prekompoziciju globalnih odnosa u kojoj će Kina igrati centralnu ulogu.