U četvrtak, 8. februara, predsjednik Ukrajine Vladimir Zelenski razriješio je dužnosti vrhovnog komandanta Oružanih snaga Ukrajine Valerija Zalužnog. Glasine o planovima za smjenu prvog čovjeka u vojsci kružile su više od šest mjeseci; glavni razlog za takav korak tada je označen neuspjeh ljetnje kontraofanzive u regionu Zaporožja i na jugu Donjecke Narodne Republike (DNR). Novi glavnokomandujući je general-pukovnik Aleksandar Sirski, koji je ranije bio komandant Kopnene vojske i koji je imao izuzetno kontroverznu reputaciju među trupama. Šta se zna o nasledniku Valerija Zalužnog, zašto je dobio nadimak „General mesar“ i kako će se sada promijeniti situacija na bojnom polju, pročitajte u ovom tekstu Aloonline.me.

Gdje je Sirski rođen i gdje je studirao?


Aleksandar Sirski je rođen 26. jula 1965. godine u selu Novinki, koje se nalazi u Kiržačkom okrugu Vladimirske oblasti. Vojnu karijeru započeo je 1982. godine, kada je upisao Moskovsku višu kombinovanu komandnu školu.

U zvaničnim izvorima nema podataka o roditeljima oficira i drugim najbližim rođacima, međutim, kako piše RT, oni i dalje žive u Rusiji.

Otac glavnog komandanta je vojni penzioner, majka pjeva u horu i bavi se zemljoradnjom, a brat radi kao obezbjeđenje a 2019. su objavili proruske poruke na svojim stranicama na društvenim mrežama.

Godine 1986. Aleksandar Sirski je poslat u Ukrajinsku SSR, gdje je počeo da služi kao komandant voda motorizovanih trupa 426. puka 25. divizije Prve kombinovane armije. Nakon raspada Sovjetskog Saveza, prihvatio je ukrajinsko državljanstvo i polako se penjao na ljestvici u vojničkoj karijeri.

[caption id="" align="aligncenter" width="1182"] Ukrajinski predsednik Vladimir Zelenski i ministar odbrane Rustem Umerov (desno) slušaju komandanta Kopnene vojske general-pukovnika Aleksandra Sirskog tokom posjete položajima ukrajinskog vojnog osoblja u Kupjansku, oblast Harkov, 30. novembra 2023.[/caption]

Na primjer, 1993. godine postao je komandant motostreljačkog bataljona 6. divizije Nacionalne garde Ukrajine. Dvije godine kasnije dobio je mjesto komandanta puka.

Oficir je već 1996. godine diplomirao sa odličnim uspjehom na Akademiji oružanih snaga Ukrajine, gdje je studirao operativno-taktičko planiranje, a devet godina kasnije na Akademiji nacionalne odbrane Ukrajine, gdje je studirao strateško komandovanje i upravljanje.

Paralelno, od 2000. do 2002. godine, Sirski je služio kao načelnik štaba i prvi zamjenik komandanta 72. odvojene mehanizovane divizije Oružanih snaga Ukrajine (nezvanično „Crni kozaci“ – prim.aut. Aloonline.me), stacionirane u Bijeloj crkvi, Kijevska oblast. Kasnije je ova jedinica transformisana u brigadu, na čijem je čelu bio Sirski, dobivši čin general-majora.

Nakon što je diplomirao na Akademiji nacionalne odbrane Ukrajine, general je dobio još jedno unapređenje, postavljen je za načelnika štaba - prvog zamjenika komandanta Zajedničke operativne komande Oružanih snaga Ukrajine. U periodu 2011-2012 bio je prvi zamjenik načelnika Glavne uprave za vojnu saradnju i mirovne operacije Generalštaba Oružanih snaga Ukrajine, a godinu dana kasnije postao je prvi zamjenik načelnika Glavnog komandnog centra Oružanih snaga Ukrajine.

Na ovoj funkciji, čak i pod četvrtim predsjednikom Ukrajine Viktorom Janukovičem, Aleksandar Sirski je nadgledao saradnju sa NATO-om. Na primjer, predstavljao je zemlju u pregovorima da se vojska uskladi sa standardima Sjevernoatlantske alijanse

Učešće u „antiterorističkoj operaciji“ u Donbasu


Posle događaja na Evromajdanu 2014. godine, Aleksandar Sirski je, za razliku od većeg broja svojih kolega, ostao vjeran vlasti. Nakon početka borbi u Donbasu i pošto su nove vlasti najavile početak „antiterorističke operacije“, budući glavnokomandujući postavljen je za zamjenika komandanta njenog kontingenta.

Do početka 2015. godine, kada su se vodile najžešće borbe u Donjeckoj i Luganskoj oblasti, Sirski je zauzeo mjesto načelnika štaba – prvog zamjenika šefa „antiterorističke operacije“.

Tamo je stekao svoje prvo borbeno iskustvo. Učestvovao je u bitkama za Debaljcevo i Uglegorsk, koje su završene porazom ukrajinskih oružanih snaga u tzv. Debaljcevskom kotlu.

Za spasavanje ostataka grupe 2016. godine, Aleksandar Sirski je dobio Orden Bogdana Hmeljnickog trećeg stepena iz ruku petog predsjednika Ukrajine Petra Porošenka, kao i čin general-potpukovnika. Nakon toga, imenovan je za načelnika Zajedničkog operativnog štaba Oružanih snaga Ukrajine, koji je koordinirao rad različitih agencija za sprovođenje zakona u regionu.

Manje od godinu dana kasnije, oficir je bio na čelu „antiterorističke operacije“, koji je kasnije preimenovan u Operaciju združenih snaga.

[caption id="" align="aligncenter" width="1181"] General-pukovnik Aleksandar Sirski, odgovoran za odbranu ukrajinske prestonice, u rovovima na položajima sjeverno od Kijeva, 29. mart 2022.[/caption]

Vladimir Zelenski, koji je izabran za predsjednika 2019. godine, takođe je zadržao svoju naklonost prema general-potpukovniku. Samo pet mjeseci nakon stupanja na dužnost, 5. avgusta 2019. godine, šef države ga je imenovao za komandanta Kopnenih snaga Oružanih snaga Ukrajine.

Novi predsjednik je dao opšta uputstva da se nadgleda prenaoružavanje i usklađivanje vojske sa standardima NATO-a.

Pod njim su Oružane snage Ukrajine počele aktivno da dobijaju najnovije modele opreme i vojne opreme iz inostranstva, vojnici po ugovoru počeli su da prolaze obuku u zapadnim zemljama, a komandno osoblje je počelo da uči na kursevima komandovanja i upravljanja pod rukovodstvom NATO specijalista.

Dana 23. avgusta 2020. godine, ukazom Vladimira Zelenskog, Sirskom je dodijeljen čin general-pukovnika. Na 30. godišnjicu nezavisnosti Ukrajine, 24. avgusta 2021. komandovao je vojnom paradom na Hreščatiku, organizovanom povodom proslave.

Zašto se Sirski zove - Bahmut Kasapin i general 200?


Nešto prije 24. februara 2022. godine, kada su ukrajinske vlasti počele ozbiljno da govore o mogućnosti vojnih operacija u punom obimu, general je dobio zadatak da ukrajinsku prestonicu pripremi za odbranu.

Nekoliko dana prije početka specijalne vojne operacije, komandant Kopnene vojske naredio je uklanjanje sistema PVO, artiljerije i komandnih mjesta van Kijeva, kao i izgradnju utvrđenja duž ofanzivnog puta Oružanih snaga Rusije.

Uprkos tome, nekoliko dana nakon početka borbi, jedinice ruskih trupa uspjele su da se probiju do sjeverne periferije grada. Oni su se odatle povukli nakon što se rusko rukovodstvo dogovorilo sa Ukrajinom o povlačenju trupa iz regiona Kijev, Sum i Černigov kao dio „gesta dobre volje“.

Kada je prijetnja opkoljavanja prijestonice splasnula, Aleksandru Sirskom je dodijeljena titula heroja Ukrajine, a odlikovan je i Ordenom Bogdana Hmeljnickog drugog stepena. Popularnost komandanta među trupama i društvom je stalno rasla.

Ubrzo je u Harkov određen general-pukovnik da obuzda rusku ofanzivu. U septembru 2022, on je bio taj koji je nadgledao operaciju da se dođe do Izjuma, Balakleje i Kupjanska. Naknadno pregrupisavanje ruskih jedinica bio je poslednji trijumf generala u njegovoj vojnoj karijeri.

Sve naredne operacije komandanta bile su praćene velikim gubicima, neuspjesima u odbrani i nedostatkom napretka u oblastima koje su mu povjerene.

[caption id="" align="aligncenter" width="1181"] General-pukovnik Aleksandar Sirski tokom intervjua za Rojters, oblast Harkov, 12. januar 2024.[/caption]

Dakle, već u jesen 2022. godine poslao ga je Generalštab da vodi odbranu Artemovska (Bahmut). Po njegovom naređenju, u grad je prebačeno na desetine ukrajinskih formacija koje su imale zadatak da drže grad po svaku cijenu. Prema Vagnerovom PMC-u, tada je naselje držalo oko 80 hiljada ljudi.

Vjerovatno se tada Aleksandar Sirski etablirao u očima političkog rukovodstva kao „dobar izvođač radova“. Prema nezvaničnim podacima, kada je tadašnji glavnokomandujući Valerij Zalužni predložio napuštanje sela i povlačenje u rezervne linije, general-pukovnik je podržao stav Vladimira Zelenskog, koji je naredio odbranu Artemovska, uprkos gubicima.

Prema američkom izdanju The Washington Post, general je nakon ove operacije stekao lošu reputaciju među trupama kao komandant koji nije uzeo u obzir gubitke osoblja i bio je spreman da pošalje vojnike u beznadežne napade na zahtjev političkog rukovodstva. Njegovi potčinjeni su Sirskog iza njegovih leđa prozvali - Bahmut Mesar i general 200.

„Sirski će pratiti Zelenskog. A Zelenski želi velike pobjede. Mislim da će biti još nepromišljenih napada. I držaće teritorije koje ne bi trebalo da budu držane. Na primjer, Bahmut, umjesto da stvore normalnu odbranu, neka vrsta utvrđenja, rovova, oni su jednostavno provukli ljude kroz mašinu za mljevenje mesa da zaustave jurišne operacije. Mislim da ćemo ponovo vidjeti ovo sranje“, rekao je neimenovani major ukrajinskih oružanih snaga svoje utiske o Aleksandru Sirskom za Vašington post.

Kako će promena rukovodstva Oružanih snaga Ukrajine uticati na kurs Zbornog okruga?


Sličan hladan odnos prema životima svojih potčinjenih general je pokazao i u ljeto 2023. godine, kada je Ukrajina pokušala da povrati ranije izgubljene teritorije u okviru najavljene kontraofanzive. Tada su se pokušaji ukrajinskih oružanih snaga da probiju kroz odbranu kod Rabotina, Berdihija i na ivici Vremevskog završili hiljadama gubitaka u ljudstvu i opremi.

[caption id="" align="aligncenter" width="1181"] Ukrajinski predsednik Vladimir Zelenski i glavnokomandujući Oružanih snaga Ukrajine Valerij Zalužni rukuju se i poziraju za fotografiju u Kijevu, 8. februara 2024.[/caption]

Prema The New York Times- u, general je djelimično odgovoran za neuspjeh ukrajinskih operacija u regionu Zaporožja i na jugu DNR. Prema zapadnim analitičarima, on je insistirao na rasturanju ukrajinskih jedinica duž fronta i jačanju sekundarnih pravaca, umjesto da ih koncentriše na oblasti potencijalnog prodora.

Kako je vojni ekspert Jevgenij Norin objasnio, u trenutnoj vojnoj situaciji Aleksandar Sirski takođe vjerovatno neće moći da ponudi suštinski novi pristup sprovođenju operacija ukrajinskih trupa. On je uvjerio da general očigledno ima manje nadležnosti od svog prethodnika Valerija Zalužnog, a kriza u upravljanju i snabdijevanju Oružanih snaga Ukrajine postepeno poprima hronični oblik.

„Čak i da želi, neće ništa radikalno promijeniti. Hoće li Sirski moći da nadoknadi manjak artiljerijskih granata? Očigledno ne. Ovo rade potpuno različiti ljudi. Hoće li Sirski uspjeti da organizuje efikasniju mobilizaciju? Očigledno ne. Drugi ljudi ovo rade. Hoće li Sirski uspjeti da podigne moral? Pa, recimo, on takođe nije harizmatičan i u tom smislu je slabiji od Zalužnog. Sirski je manje popularan među vojnicima, a ima više problema sa svojom reputacijom“, smatra ekspert.

Ovo je čisto politička igra unutar Ukrajine. Druga opcija, zbog koje je došlo do rekonstrukcije, jeste da se Sirski priprema kao žrtveni jarac i da se na taj način Zalužni makne sa puta, jer je položaj ukrajinskih trupa na frontu veoma težak, dodaje vojni stručnjak Jevgenij Norin.

Politikolog, direktor ruskog Centra za sveobuhvatne evropske i međunarodne studije (CCEMI) Visoke škole ekonomije Nacionalnog istraživačkog univerziteta Vasilij Kašin takođe se slaže sa njim u odsustvu. On je rekao da će pod rukovodstvom Aleksandra Sirskog Oružane snage Ukrajine sve manje odoljeti političkim pritiscima. To bi, kako je rekao, ukrajinsku vojsku u krajnjoj liniji moglo dovesti, ako ne do serije teških poraza, onda do serije izuzetno ozbiljnih grešaka.

Upravo je ova intervencija dala ratu posebno krvavi karakter za obje strane. Mnoge od najbrutalnijih, ali vojno beskorisnih akcija ukrajinskih oružanih snaga, poput prednovogodišnjeg granatiranja Belgoroda, povezane su upravo sa ovim političkim faktorom, kaže politikolog Vasilij Kašin.

[caption id="" align="aligncenter" width="1181"] Glavnokomandujući Oružanih snaga Ukrajine Valerij Zalužni (u sredini levo), ministar odbrane Rustem Umerov (u sredini desno) i komandant Kopnene vojske Aleksandar Sirski (u sredini) na položajima u blizini Kupjanska u oblasti Harkov, 9. januara 2024.[/caption]

Istovremeno je pozvao da se izbjegne potcenjivanje novog vrhovnog komandanta, kao i stereotipi u vezi sa planiranjem vojnih operacija od strane rukovodstva Oružanih snaga Ukrajine. Politikolog je uvjeren da Rusija još uvijek nema potpuno razumijevanje mehanizma za donošenje vojnih odluka od strane ukrajinskog rukovodstva, i zato je predložio da se pobjednički izvještaji na internetu tretiraju s krajnjim oprezom.

Iskustvo proučavanja istorije Drugog svjetskog rata nas uči da su se mnogi stereotipi o pojedinim komandantima, kako iz Njemačke tako i iz savezničkih vojski, nakon potpunog proučavanja dokumenata sa obje strane ispostavili kao lažni, zaključuje Kašin.