U noći 12. januara, Sjedinjene Države i njihovi saveznici pokrenuli su raketne i vazdušne udare na ciljeve Huta u Jemenu. Ovo je uslijedilo kao odgovor na napade ove pobujeničke grupe na trgovačke brodove u Crvenom moru, Adenskom zalivu i moreuzu Bab el-Mandeb. Pokušaćemo ovim tekstom na Aloonline.me da vam približimo šta se tačno dešava u ovom dijelu Bliskog istoka i šta sve može da se očekuje u narednom periodu.
Situacija u regionu
U poslednje vrijeme Huti su izveli 27 napada na komercijalne brodove iz više od 50 zemalja. Poslednja kap koja je prelila strpljenje Sjedinjenih Država bio je napad jemenskog pobunjeničkog pokreta Ansar Alah (Huti) na brod američke mornarice 9. januara 2024. godine.
Trenutno je udarna grupa nosača aviona američke mornarice raspoređena u Adenskom zalivu kao dio pratnje nosača aviona na nuklearni pogon USS Dvajt Ejzenhauer, razarač navođenih raketa USS Carnei, USS Labooni USS Thomas Hudner, kao i nuklearna podmornica klase Ohajo i jurišna podmornica klase Los Anđeles. Njihove akcije podržava nekoliko pomoćnih plovila.
Pored toga, u istočnom Mediteranu postoji još jedna udarna grupa nosača američke mornarice, koju čine nosač aviona USS Džerald R. Ford i pet pratećih brodova, kao i štabni brod USS Mount Vhitnei, sa kojeg se kontroliše i pravi interakcija svih snaga i sredstva u regionu u kom se izvode operacije. Komandant 6. flote američke mornarice, viceadmiral Tomas Iši, takođe je na brodu Mount Vhitnei.
Konačno, razarač HMS Diamond Kraljevske mornarice Velike Britanije je stacioniran u Crvenom moru i višenamjenska fregata Langedok francuske mornarice.
Prema zajedničkom saopštenju koje je Bijela kuća objavila od vlada Australije, Bahreina, Kanade, Danske, Njemačke, Holandije, Novog Zelanda, Republike Koreje, Britanije i Sjedinjenih Država, u udarima na Jemen učestvovalo je deset zemalja. Oni „neće oklijevati da zaštite živote i slobodan tok trgovine na jednom od najvažnijih plovnih puteva na svijetu“.
Američki vojni resor saopštio je da su 12. januara izvedeni raketni i vazdušni udari na više od 60 ciljeva, uključujući kontrolne punktove, skladišta municije, lansirne pozicije operativno-taktičkih i taktičkih raketnih sistema, protivbrodske sisteme, lansirne lokacije dronova i elektronske sisteme protivvazdušne odbrane. U borbama su učestvovala četiri aviona Eurofighter tajfuna Kraljevskog ratnog vazduhoplovstva iz vazduhoplovne baze Akrotiri na ostrvu Kipar.
Scenario događaja
Najverovatnije, ovo je neka vrsta jednokratne akcije multinacionalnih snaga, a udari protiv Huta će se nastaviti sve dok pokret Ansar Alah, slikovito rečeno, ne istakne bijelu zastavu.
Drugim riječima, postoje svi razlozi za pretpostavku da SAD i njeni saveznici namjeravaju da djeluju u Jemenu sve dok Huti ne budu potpuno poraženi, a borbena i brojčana snaga trupa, snaga i sredstava multinacionalnih snaga će se samo povećavati.
Cijena Vašingtona u tek započetom oružanom sukobu je, bez ikakvog pretjerivanja, izuzetno visoka. Predsjednička administracija SAD, po definiciji, ne može da dozvoli drugu avganistansku sramotu, a sam šef Bijele kuće svakako namjerava da se ponaša kao branilac zakona, reda i globalne trgovine. Ako bi Džo Bajden izgubio u ovom sukobu tokom izborne godine, mogli bi reći d bi to bilo ravno političkom samoubistvu. Iz tih razloga, događaji oko Jemena će se razvijati isključivo u sve većem obimu.
Za SAD je veoma važno da pokažu svoju vojnu moć (i najnovije tehnološke inovacije), a Bijela kuća će to morati da učini izuzetno ubjedljivo i za saveznike i za protivnike.
Na primjer, američko vojno ministarstvo će morati da pokaže da sve prijetnje Hutija raznim vrstama protivbrodskih i taktičkih projektila, bespilotnih letjelica i kamikaza čamaca za američku mornaricu i vazduhoplovstvo nisu ništa drugo do vruć vazduh. Zato je za Vašington veoma važno da tokom borbenih dejstava ne izgubi nijednu letjelicu ili brod.
Sjedinjene Države najverovatnije namjeravaju da vode vojne operacije po analogiji sa operacijom Izraelskih odbrambenih snaga u pojasu Gaze.
Odnosno, tokom operacije protiv Huta najvjerovatnije će biti sproveden princip Prvog svjetskog rata (naravno, isključivo na novoj tehnološkoj osnovi) – „red je važniji od brzine“, odnosno sledeći udari protiv Hutija će se desiti tek nakon potpunog suzbijanja otpora (uništenja pokretnih formacija) na određenim dijelovima terena (uporišta).
Od prvog dana operacije, SAD su djelovale u skladu sa svojom omiljenom taktikom – udari se dešavaju u ranim jutarnjim časovima. Ako se ovo nastavi dva do tri mjeseca, onda sama ova okolnost može da iscrpi svakog neprijatelja do krajnjih granica.
Hoće li biti kopnene operacije?
Da li je realno da se ekspedicione snage američkih marinaca iskrcaju u Jemen u bliskoj budućnosti? Sasvim je moguće da će se to dogoditi, ali samo u budućnosti.
Pentagon u ovoj fazi najvjerovatnije namjerava da udarima sa mora i vazduha uništi cjelokupnu vojnu infrastrukturu pokreta Ansar Alah i nanese neprijatelju nenadoknadive gubitke u ljudstvu, oružju i opremi. Tek nakon toga će vojno resor SAD eventualno raspravljati o pitanju borbene upotrebe jedinica marinaca i kopnenih snaga, jer se bez toga pobjeda ne može smatrati potpunom.
Ako se Sjedinjene Države ograniče na polovične mjere (jedan ili dva udara) i ne postignu porazni poraz Huta, onda će vojne i političke posledice za Vašington u cjelini i za predsednika Džoa Bajdena biti više nego poražavajuće. A u ovom slučaju, SAD će morati potpuno da se odreknu uloge svjetskog lidera i žandarma, vojna moć američkih oružanih snaga biće dovedena u pitanje, a svi protivnici Vašingtona će biti ohrabreni.
Dakle, najvjerovatnije su današnji udari na Hutije prvi dan višemjesečne kampanje Sjedinjenih Država i njenih saveznika, a njen krajnji datum će biti određen samo jednom okolnošću – konačnim porazom pokreta Ansar Alah. Za Džoa Bajdena jednostavno nema alternative.
