Generalni direktor američke kompanije „Palantir tehnolodžiz” Aleks Karp izjavio je, poslije posjete Kijevu, da ukrajinske oružane snage koriste tehnologije ove firme kao svojevrsni „operativni sistem za rat”, odnosno kao platformu koja objedinjuje podatke sa bojišta, obavještajne izvore, snimke dronova i druge informacije neophodne za donošenje vojnih odluka.

Karp je, govoreći o ulozi softvera u savremenom ratovanju, naveo da se bojištem danas sve više upravlja na način na koji tehnološke kompanije upravljaju složenim sistemima podataka. Prema njegovim riječima, ključna pitanja postaju šta je na terenu dalo rezultat, koja sredstva su upotrijebljena, kako su pojedine jedinice reagovale i na koji način se ti podaci mogu pretvoriti u operativnu prednost.

„Ukrajina je stvorila jedan od najvažnijih vojnih odbrambenih sistema na svijetu”, rekao je Karp, dodajući da su ukrajinski zvaničnici sa kojima je razgovarao uvjereni u pobjedu i da su „veoma optimistični”.

Karp se u Kijevu sastao sa predsjednikom Ukrajine Volodimirom Zelenskim i ministrom odbrane Mihailom Fedorovom. Rojters je objavio da je tema razgovora bilo proširenje upotrebe vještačke inteligencije u ratu, uključujući projekat „Brave1 Dataroom”, čiji je cilj razvoj AI alata zasnovanih na borbenim podacima prikupljenim tokom sukoba.

Fedorov je poslije sastanka naveo da „tehnologija, vještačka inteligencija, analiza podataka i matematika ratovanja direktno utiču na ishod na bojištu”. Prema njegovim riječima, više od 100 kompanija obučava preko 80 modela za otkrivanje i presretanje vazdušnih ciljeva, dok je u saradnji sa „Palantirom” razvijen sistem za analizu vazdušnih udara, obradu velikih količina obavještajnih podataka i planiranje dubinskih operacija.

Ukrajinsko Ministarstvo odbrane saopštilo je da su Karpu predstavljena rješenja koja se već koriste za analizu borbenih podataka, otkrivanje ruskih ciljeva, planiranje misija i povećanje efikasnosti ukrajinskih snaga. U istom saopštenju navedeno je da je posebna pažnja posvećena protivvazdušnoj odbrani, upotrebi vještačke inteligencije za predviđanje prijetnji i daljem razvoju tehnoloških rješenja u oblasti bezbjednosti.

„Palantir”, osnovan 2003. godine, specijalizovan je za integraciju velikih količina podataka, analitiku i sisteme vještačke inteligencije koje koriste vlade, vojske, obavještajne službe i velike kompanije. Firma svoje platforme predstavlja kao softver za donošenje odluka u realnom vremenu, prije svega u institucijama Zapada i kritičnim državnim i komercijalnim sistemima.

Kompanija je sa Ukrajinom sarađivala i na civilnim i humanitarnim projektima. Ukrajinsko Ministarstvo ekonomije i „Palantir” potpisali su 2024. godine sporazum o upotrebi tehnologije i vještačke inteligencije u procesu razminiranja, sa ciljem da se ubrza obrada podataka o miniranim područjima i određivanje prioriteta na terenu.

Istovremeno, rastuća uloga „Palantira” u ratovima otvorila je pitanja o granicama upotrebe privatnih tehnoloških kompanija u vojnim operacijama. Rojters je ranije objavio da je norveški investicioni fond „Storebrand” prodao svoje akcije u „Palantiru” zbog zabrinutosti da rad kompanije za Izrael može biti povezan sa rizikom kršenja međunarodnog humanitarnog prava i ljudskih prava. U istom izvještaju navedeno je da „Palantir” isporučuje tehnologiju izraelskoj vojsci, dok je kompanija ranije branila svoj rad sa Izraelom.

Upotreba vještačke inteligencije u ratnim operacijama, posebno u procesu izbora ciljeva, postala je jedno od najosjetljivijih pitanja savremenog ratovanja. Rojters je 2024. prenio da su Sjedinjene Države razmatrale medijske izvještaje o tome da je Izrael koristio AI za identifikaciju ciljeva u Gazi, dok je izraelska vojska takve tvrdnje negirala, navodeći da informacioni sistemi služe kao alat analitičarima, a ne kao samostalni mehanizam za određivanje meta.

Rat u Ukrajini tako je postao jedan od najvećih poligona za primjenu novih vojnih tehnologija, od dronova i robotizovane logistike do vještačke inteligencije i integrisanih sistema za upravljanje podacima. U tom okviru, „Palantir” se pozicionira kao jedan od najvažnijih aktera novog modela ratovanja, u kojem softver, podaci i brzina obrade informacija postaju gotovo podjednako važni kao klasično naoružanje.