VAŠINGTON – Američka Centralna obavještajna agencija odigrala je značajnu ulogu u opstanku kompanije „Neksta” (NeXT) Stiva Džobsa, kupujući tokom osamdesetih godina hiljade njenih računara, piše „Vol strit džurnal”.

Do sada malo poznati detalji saradnje Džobsove kompanije i američkih obavještajnih službi opisani su u knjizi novinarke Šeron Vajnberger „Dolina smrti: Kako velike tehnološke kompanije podstiču budućnost ratovanja”.

Predstavnici CIA nenajavljeno su posjetili sjedište „Neksta” 1986. godine, u vrijeme kada je Hladni rat bio na vrhuncu, a administracija predsjednika Ronalda Regana ulagala milijarde dolara u nove vojne tehnologije, raketnu odbranu i špijunske satelite.

„Predstavnici CIA došli su u ’Nekst’ i rekli da im je potrebno 20.000 računara i da cijelu isporuku žele u roku od samo godinu dana”, navodi se u tekstu „Vol strit džurnala”.

Džobs je „Nekst” osnovao 1985. godine, nakon odlaska iz „Epla”. Kompanija je proizvodila tehnološki napredne, ali veoma skupe računare, zbog čega univerziteti, prvobitno zamišljeni kao glavni kupci, nisu mogli da obezbijede dovoljnu potražnju.

Narudžbina američkih obavještajnih struktura omogućila je kompaniji da poveća proizvodnju. U prvom mjesecu napravljeno je svega stotinak radnih stanica, da bi mjesečni obim kasnije porastao najprije na 1.500, a zatim na 5.000 uređaja.

Računare „Neksta”, opremljene ekranima visoke rezolucije, koristila je i američka Nacionalna izviđačka služba za obradu satelitskih snimaka i pripremu obavještajnih materijala namijenjenih najvišem državnom rukovodstvu.

Za potrebe obavještajnih službi računari su dodatno prilagođavani ugradnjom bržeg „Motorolinog” mikroprocesora i specijalizovane „Intelove” grafičke kartice. Modifikacije su obavljane preko vladinih posrednika, tako da Džobsu nije otkrivana stvarna namjena kupljenih uređaja.

Poslovi sa američkim obavještajnim aparatom pomogli su „Nekstu” da opstane i nastavi razvoj svog operativnog sistema. Kompaniju je kasnije kupio „Epl”, čime se Džobs vratio u firmu koju je osnovao.

Tehnologija operativnog sistema „Nekststep” postala je osnova za „Eplov” Mac OS X, današnji macOS, a njeni ključni elementi ugrađeni su i u operativni sistem ajfona. Zbog toga „Vol strit džurnal” ocjenjuje da „Epl”, ali i jedan od najuspješnijih proizvoda u istoriji tehnološke industrije, imaju do sada skriveni dug prema CIA.