BRISEL – Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Kosta odgovorio je na pismo njemačkog kancelara Fridriha Merca, koji je zaprijetio blokiranjem usvajanja dugoročnog budžeta Evropske unije ukoliko sve države članice ne pristanu da nastave finansijsku podršku Ukrajini tokom 2027. godine i u narednom periodu. Kosta je potvrdio da će o ovom pitanju biti riječi na neformalnom samitu evropskih lidera 13. novembra u Dablinu, ali je odlučivanje o konkretnim finansijskim obavezama ostavio za poseban sastanak Evropskog savjeta, zakazan za 26. i 27. novembar u Briselu.

Kako proizlazi iz Kostinog pisma, u koje je uvid imala ukrajinska „Evropska pravda”, predsjednik Evropskog savjeta prihvatio je Mercov zahtjev da se pitanje Ukrajine otvori već na predstojećem sastanku, iako finansiranje Kijeva prvobitno nije bilo predviđeno kao jedna od glavnih tema neformalnog samita.

„S obzirom na aktuelni razvoj događaja, izdvojiću vrijeme za široku diskusiju o Ukrajini na predstojećem neformalnom sastanku Evropskog savjeta u Dablinu”, naveo je Kosta u pismu njemačkom kancelaru.

On je, međutim, naglasio da će pitanje finansijskih potreba Ukrajine za narednu godinu biti razmatrano zajedno sa novim višegodišnjim finansijskim okvirom Evropske unije, koji obuhvata period od 2028. do 2034. godine.

„Razmotrićemo ovo pitanje na posebnom sastanku Evropskog savjeta 26. i 27. novembra, koji ima dvije tačke dnevnog reda: sljedeći višegodišnji finansijski okvir EU i finansijske potrebe Ukrajine za 2027. godinu. Do tada ćemo dobiti prijedlog Evropske komisije o ovom drugom pitanju”, poručio je Kosta.

Merc uslovljava evropski budžet pomoći Kijevu

Prepiska dvojice evropskih zvaničnika uslijedila je nakon što je Merc 9. novembra uputio pismo predsjedniku Evropskog savjeta, u kojem je podršku Njemačke novom sedmogodišnjem budžetu EU uslovio dogovorom svih 27 članica o nastavku finansiranja Ukrajine.

Njemački kancelar zatražio je da sve države preuzmu srazmjeran dio finansijskog tereta, ocjenjujući da sadašnji sistem pomoći Kijevu nije ravnomjerno raspoređen i da najveći dio obaveza snosi ograničen broj zemalja.

Prema procjenama koje su predmet razgovora u Briselu, Ukrajini će tokom 2027. godine nedostajati oko 70 milijardi evra za pokrivanje finansijskih potreba. Evropska unija preuzela je političku obavezu da obezbijedi približno 45 milijardi evra, ali još nije postignut dogovor o načinu prikupljanja tog novca.

Merc je upozorio da Njemačka neće prihvatiti novi višegodišnji budžet ukoliko se prethodno ne utvrdi mehanizam kojim bi sve članice učestvovale u finansiranju Ukrajine i poslije 2027. godine.

Takav zahtjev dodatno je zaoštrio pregovore o budućem budžetu Unije, pošto je za njegovo usvajanje neophodna saglasnost svih država članica.

Četiri države protiv novih finansijskih obaveza

Njemačka inicijativa već je naišla na protivljenje Slovačke, Mađarske, Češke i Bugarske, koje ne žele da prihvate nove zajedničke kreditne obaveze za finansiranje Ukrajine.

Slovački premijer Robert Fico optužio je Merca za „ucjenu”, ukazujući da Berlin pokušava da iskoristi pregovore o evropskom budžetu kako bi druge članice primorao na prihvatanje finansijskih obaveza sa kojima se ne slažu.

Dodatni problem predstavlja činjenica da je Evropska unija već ranije odobrila kreditni paket od 90 milijardi evra za Ukrajinu, pri čemu su Mađarska, Slovačka i Češka izdejstvovale izuzeće od učešća u njegovom finansiranju.

Novi prijedlozi Evropske komisije mogli bi da obuhvate dodatno zajedničko zaduživanje, što bi otvorilo pitanje raspodjele dugoročnih obaveza među članicama i otplate kamata na postojeće kredite.

Kostin odgovor Mercu tako predstavlja pokušaj da se njemački zahtjev uvrsti u političke razgovore, bez prejudiciranja odluke o načinu finansiranja Ukrajine. Dok Berlin insistira na obavezujućem dogovoru svih članica, nekoliko evropskih vlada odbija da prihvati nove finansijske obaveze prema Kijevu.

Prvi razgovori biće održani 13. novembra u Dablinu, dok će se ključna rasprava o raspodjeli troškova i budućem finansijskom okviru Evropske unije voditi dvije nedjelje kasnije u Briselu.