PODGORICA – Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine Crne Gore oglasilo se povodom informacija o izgradnji Solarne elektrane „Bogetići” i pitanja njenog uticaja na prostor manastira Ostrog, navodeći da se lokacija budućeg energetskog kompleksa nalazi kilometrima vazdušne linije od manastira i da nije u zakonom zaštićenom području kulturnih dobara.

Reagovanje Ministarstva uslijedilo je nakon što je „Politika” prva otvorila pitanje ovog projekta i javnosti predočila razmjere planiranog zahvata, koji se pripremao tokom dužeg vremenskog perioda, dok su široj javnosti detalji o njegovoj veličini, lokaciji i pratećoj infrastrukturi postali poznati tek poslije našeg pisanja.

Iz Ministarstva navode da žele da otklone nedoumice koje su, prema njihovom tumačenju, nastale nakon objavljivanja fotografija koje ne prikazuju stvarnu lokaciju elektrane.

„Predmetna lokacija nalazi se u katastarskoj opštini Povija i katastarskoj opštini Bogetići i vazdušnom linijom je kilometrima udaljena od manastira Ostrog”, saopštilo je Ministarstvo.

Ističu i da je Ostrog „jedan od najvrjednijih simbola Crne Gore i naše kulturne i duhovne baštine”, zbog čega njegova zaštita, kako navode, mora biti zajednički interes.

„Upravo zato je važno da se o pitanjima koja mogu izazvati zabrinutost javnosti govori na osnovu provjerenih činjenica, a ne na osnovu fotografija koje ne prikazuju predmetnu lokaciju ili informacija koje mogu stvoriti pogrešan utisak o njenoj zaštićenosti, odnosno ugroženosti”, naveli su iz Ministarstva.

Međutim, suština pitanja koje je „Politika” pokrenula nije ograničena na to da li se solarni paneli nalaze neposredno uz zidine manastira niti na to da li je određena fotografija precizno prikazivala mjesto budućih radova. Riječ je o daleko širem pitanju prostornog preobražaja područja Bogetića i Povije, u širem ambijentu jednog od najznačajnijih duhovnih i turističkih središta Crne Gore.

Prema dokumentaciji o kojoj je „Politika” pisala, riječ je o energetskom kompleksu snage oko 67 megavata, čiji prostorni obuhvat prelazi milion kvadratnih metara i podrazumijeva desetine hiljada solarnih panela, interne trafostanice, putnu infrastrukturu, visokonaponsko postrojenje i priključni dalekovod. Upravo razmjere takvog zahvata, a ne tvrdnja da se elektrana gradi u porti Ostroga, bile su osnov za pitanja koja je naša redakcija postavila.

Ministarstvo sada prvi put u reagovanju detaljnije objašnjava institucionalni put projekta, navodeći da su urbanističko-tehnički uslovi izdati odlukom Vlade Crne Gore na sjednici održanoj 13. marta 2025. godine, nakon pribavljanja pozitivnih mišljenja nadležnih institucija.

Posebno naglašavaju da je pozitivno mišljenje dala i Uprava za zaštitu kulturnih dobara.

„Prema zvaničnom mišljenju tog organa, lokacija na kojoj se planira izgradnja solarne elektrane ne nalazi se u zakonom zaštićenom području kulturnih dobara, niti su na predmetnom prostoru evidentirana potencijalna kulturna dobra”, saopšteno je.

Ta konstatacija, međutim, odgovara na pravno pitanje formalnog statusa zemljišta, ali ne zatvara i pitanje šireg prostornog, pejzažnog i ambijentalnog uticaja projekta. Činjenica da određena parcela nije formalno dio zaštićene zone sama po sebi ne znači da javnost nema pravo da zna kako će veliki energetski kompleks uticati na prostor koji se u javnosti, turistički i duhovno neposredno vezuje za Ostrog.

Iz Ministarstva dodaju da je, nakon ispunjavanja zakonom propisanih uslova i pribavljanja saglasnosti na tehničku dokumentaciju, investitoru „TM Invest” izdata građevinska dozvola.

„Ministarstvo će, kao i do sada, postupati u okviru svojih nadležnosti i u skladu sa zakonom, uz puno uvažavanje značaja zaštite kulturne baštine i javnog interesa”, zaključeno je u saopštenju.

Reagovanje Ministarstva tako potvrđuje nekoliko važnih činjenica na koje je „Politika” već ukazala, da je projekat u institucionalnoj proceduri najmanje od početka 2025. godine, da je prošao niz državnih instanci i da je investitor u međuvremenu dobio i građevinsku dozvolu.

Upravo zbog toga ostaje suštinsko pitanje zbog čega javnost o projektu takvih razmjera, koji mijenja prostor na više od sto hektara u široj zoni Bogetića i Povije, gotovo ništa nije znala sve dok „Politika” nije objavila detalje iz dokumentacije.

Nije, dakle, sporno da Ministarstvo ima pravo i obavezu da ispravi svaku netačnu predstavu o tačnoj poziciji elektrane. Ali isto tako, spor oko jedne fotografije ne može zamijeniti raspravu o razmjerama čitavog projekta, njegovom vizuelnom i prostornom uticaju, načinu na koji su donošene odluke i stepenu u kojem je javnost bila uključena u proces koji je trajao mjesecima, a praktično ostao izvan njenog vidokruga.