BERLIN – Njemački kancelar Fridrih Merc suočava se sa dubokim padom povjerenja građana, pošto je čak 85 odsto ispitanika nezadovoljno njegovim radom, dok ga podržava svega 12 odsto, pokazuju rezultati novembarskog istraživanja javnog mnjenja. Istovremeno, Alternativa za Njemačku (AfD) učvršćuje poziciju najjače stranke prema anketama, dok vladajuća koalicija demohrišćana i socijaldemokrata sve teže pronalazi zajednička rješenja za ekonomske i budžetske probleme.

Prema istraživanju instituta „Infratest dimap”, sprovedenom od 2. do 4. novembra za njemački javni servis ARD, nezadovoljstvo radom vlade izrazilo je 87 odsto građana, dok je pozitivnu ocjenu dalo samo 11 odsto ispitanika. Rezultati ukazuju da problem nije ograničen na lični rejting kancelara, već obuhvata i povjerenje u vladajuću koaliciju Hrišćansko-demokratske unije, Hrišćansko-socijalne unije i Socijaldemokratske partije Njemačke.

Političke posljedice nezadovoljstva već su vidljive u stranačkim rejtinzima. AfD ima podršku 27 odsto birača, dok bi za blok CDU/CSU glasalo 20 odsto, a za socijaldemokrate 13 odsto. Zeleni su na 16 odsto, Ljevica na 11, dok su liberali iz FDP-a i Savez Sare Vagenkneht na po tri odsto.

Posebno je značajno što nezadovoljstvo vladajućim strankama ne prati jačanje umjerenih opozicionih političkih organizacija u istoj mjeri kao AfD-a, koji preuzima sve značajniji dio političkog prostora.

Hrvatski „Jutarnji list”, analizirajući stanje na njemačkoj političkoj sceni, ocjenjuje da se više ne može govoriti o privremenom padu popularnosti kancelara, već o ozbiljnoj krizi povjerenja u njegovu vladu. Prema ocjeni autora analize, Merc ne uspijeva da predstavi jasan politički i ekonomski kurs, dok stalni ustupci socijaldemokratskim koalicionim partnerima dodatno slabe njegov autoritet.

Ekonomski sporovi i zaduživanje veće od 200 milijardi evra

Jedan od glavnih izvora političkog nezadovoljstva predstavljaju neslaganja unutar vladajuće koalicije o ekonomskim reformama, poreskoj politici, socijalnim izdvajanjima i načinu finansiranja rastućih državnih rashoda.

Prema vladinom prijedlogu budžeta za 2027. godinu, Njemačka planira rashode od 555,4 milijarde evra, dok bi novo neto zaduživanje u okviru osnovnog saveznog budžeta iznosilo 118,7 milijardi evra.

Kada se tome dodaju posebni fondovi za infrastrukturu, klimatsku neutralnost i Bundesver, ukupno planirano novo zaduživanje dostiže približno 203,6 milijardi evra.

Njemačka vlada ovakvu fiskalnu politiku obrazlaže potrebom za većim investicijama u infrastrukturu, modernizaciju oružanih snaga i podsticanje privrednog rasta. Međutim, rastući rashodi otvaraju pitanje dugoročne održivosti javnih finansija, naročito u uslovima sporog privrednog oporavka i sve većih obaveza po osnovu otplate duga.

Prema srednjoročnim projekcijama, u periodu od 2028. do 2030. godine pojavljuje se finansijski jaz od približno 115 milijardi evra koji će zahtijevati dodatne mjere štednje, povećanje prihoda ili nove izmjene budžetske politike.

Upravo oko tih pitanja dolazi do razmimoilaženja između demohrišćana i socijaldemokrata. Dok jedan dio koalicije insistira na poreskom rasterećenju privrede i smanjenju pojedinih socijalnih izdvajanja, drugi se protivi mjerama koje bi mogle dodatno da opterete zaposlene i domaćinstva sa nižim prihodima.

Ovakva neslaganja otežavaju usvajanje ekonomskih reformi, a Merc se nalazi pod pritiskom da istovremeno zadovolji zahtjeve sopstvene stranke, koalicionih partnera i privrednih krugova.

AfD koristi nezadovoljstvo vladajućom koalicijom

Dok se vladajuće stranke suočavaju sa padom podrške, Alternativa za Njemačku nastoji da nezadovoljstvo građana pretvori u trajniju političku podršku, prije svega kroz kritike migracione politike, ekonomskih mjera i njemačkog pristupa ratu u Ukrajini.

Stranka, koju predvodi Alis Vajdel, sve je prisutnija u evropskom medijskom prostoru, gdje njeni predstavnici iznose stavove o poreskoj politici, energetskoj bezbjednosti, imigraciji i odnosima sa Rusijom.

Iako ostale velike njemačke stranke i dalje odbacuju mogućnost savezne koalicione saradnje sa AfD-om, njegova podrška u istraživanjima javnog mnjenja pokazuje da je riječ o političkoj snazi čije stavove i uticaj više nije moguće zanemariti.

Prema najnovijem istraživanju instituta „Forsa”, sprovedenom od 3. do 9. novembra za RTL i NTV, AfD je zadržao podršku od 27 odsto, dok CDU/CSU ima 20, a SPD 13 odsto. Istovremeno, nezadovoljstvo Mercovim radom u tom istraživanju iznosi čak 86 odsto, dok je zadovoljno samo 11 odsto ispitanika.

Posebno nepovoljan rezultat za kancelara zabilježen je među mlađim građanima. U starosnoj grupi od 18 do 29 godina njegovim radom nezadovoljno je 90 odsto ispitanika, dok među građanima od 30 do 44 godine taj procenat dostiže 92 odsto.

Kritike se, međutim, ne ograničavaju na opozicione birače. Čak 56 odsto pristalica demohrišćanskog bloka takođe je nezadovoljno radom kancelara, što ukazuje na problem povjerenja i unutar sopstvenog biračkog tijela.

Poređenje političkih kretanja u Njemačkoj i Sjedinjenim Američkim Državama, koje se navodi u analizi hrvatskog lista, ukazuje na različite pravce u kojima se nezadovoljstvo birača pretvara u stranačku podršku. Dok su u SAD demokrate ostvarile uspjeh na nedavno održanim izborima za Kongres, u Njemačkoj nezadovoljstvo vladom prati rast podrške AfD-u.

Mercova vlada tako se suočava sa istovremenim pritiscima na tri fronta – padom povjerenja javnosti, neslaganjima unutar koalicije i potrebom da obezbijedi finansiranje sve većih državnih rashoda. Novembarska istraživanja pokazuju da se ta kriza već odražava na odnos snaga među njemačkim političkim strankama.