Savjet EU je 7. septembra načelno usaglasio program Instrument pretpristupne pomoći (IPA 3) za period od 2021. do 2027. godine, kojim se pomaže sprovođenje reformi u državama koje streme članstvu, među kojima je i Crna Gora. Po podacima iz dokumenta koji je razmatrao Savjet EU, ukupna vrijednost programa IPA 3 je 14 milijardi eura. Za programe jačanja vladavine prava u Crnoj Gori namijenjeno je oko 100 miliona. Crna Gora je korisnik IPA od 2007.godine.
Kako je saopšteno, prioritet će biti uspostavljanje i promovisanje boljeg funkcionisanja institucija neophodnih za obezbjeđivanje vladavine prava i dalje učvršćivanje demokratskih institucija.
– Intervencije u ovoj oblasti imaju za cilj uspostavljanje nezavisnih, odgovornih, nepristrasnih, profesionalnih, depolitizovanih i efikasnih pravosudnih sistema, uključujući i transparentan i efikasan sistem zapošljavanja, ocjenjivanja i napredovanja zasnovanog na zaslugama – navedeno je u tekstu programa IPA 3.
Među prioritete je uvršteno i obezbjeđivanje lakšeg pristupa pravdi, kao i promovisanje policijske saradnje i razmjene informacija, razvoj efikasnih alata za sprečavanje i borbu protiv organizovanog kriminala, trgovine ljudima i malokalibarskog i lakog naoružanja. Prioritet su i prevencija šverca migranata, trgovine drogom i pranja novca i borba protiv korupcije.
– Prioritet je i promovisanje i zaštita ljudskih prava, uključujući nediskriminaciju i ravnopravnost polova, prava djeteta, prava nacionalnih manjina, a posebno uključujući slobodu izražavanja, slobodu medija, slobodu okupljanja i zaštitu ličnih podataka – piše u programu IPA 3.Podržaće i razvoj digitalne ekonomije
Kako je sugerisano u programu, pošto su dobrosusjedski odnosi i regionalna saradnja bitni elementi procesa proširenja EU, pomoć bi u narednom periodu trebalo da bude usmjerena i za unapređenje regionalnih, makroregionalnih i prekograničnih formi saradnje i teritorijalnog razvoja.
– Pomoć bi trebalo da poboljša ekonomski i društveni razvoj i ekonomsko upravljanje, podstakne ekonomsku integraciju sa jedinstvenim tržištem Unije, uključujući carinsku saradnju, te da promoviše otvorenu i poštenu trgovinu koja podržava pametan, održiv i inkluzivan plan rasta, uključujući i kroz implementaciju regionalnih politika razvoja i kohezije. To se odnosi i na mobilnost radne snage, razvoj digitalne ekonomije i podsticanje istraživanja i inovacija – navodi se u programu IPA 3.
Naglašeno je da jačanje vladavine prava, uključujući nezavisnost sudstva, borbu protiv organizovanog kriminala, kao i transparentnost, dobro upravljanje na svim nivoima i reformu javne uprave, posebno u oblastima javnih nabavki, konkurencije i državne pomoći, ostaju ključni izazovi.
– S obzirom na dugoročnu prirodu reformi koje se sprovode u tim oblastima i potrebu za izgradnjom bilansa rezultata, finansijska pomoć bi trebalo da bude usmjerena na rješavanje ovih pitanja što je prije moguće – navodi se u programu IPA 3.
