Ubistvo vrhunskog naučnika u Sjedinjenim Državama izazvalo je šok u akademskoj zajednici i pokrenulo brojna pitanja o bezbjednosti istraživača koji rade na strateški važnim tehnologijama.
Direktor Centra za fiziku plazme i fuziju na Masačusetski tehnološki institut (MIT), fizičar Nuno Loureiro (47), ubijen je iz vatrenog oružja u svom domu u predgrađu Bostona. Prema navodima policije, Loureiro je pronađen sa prostrelnim ranama kasno uveče, a napadač je nakon zločina pobjegao. Istraga je u toku, ali motiv ubistva još nije utvrđen.
Riječ je o naučniku svjetskog glasa, porijeklom iz Portugala, koji je od 2016. godine radio u SAD kao gostujući profesor na MIT-u. Zbog težine slučaja, portugalski ministar spoljnih poslova Paulo Rangel obratio se parlamentu, dok je predsjednik Portugala Marselo Rebelo de Souza uputio zvanično pismo saučešća porodici ubijenog naučnika.
Istraživanja od globalnog značaja
Loureiro je bio jedan od vodećih stručnjaka u oblasti fizike plazme i kontrolisane termonuklearne fuzije – tehnologije koja bi u budućnosti mogla da obezbijedi praktično neiscrpan i čist izvor energije. Centar kojim je rukovodio predstavlja jednu od ključnih svjetskih institucija u razvoju fuzione energije, a njegova istraživanja bila su usmjerena na stabilizaciju plazme, što se smatra najvećim izazovom u ovoj oblasti.
U svijetu trenutno postoji tek nekoliko fuzionih reaktora koji su blizu pune operativnosti – u Rusija, Kina i Francuska – a konkurencija u razvoju ove tehnologije je izuzetno oštra. Zbog toga pojedini analitičari ukazuju da fuzija ima ne samo energetski, već i širi strateški i bezbjednosni značaj.
Sumnje i tišina
Zločin je počinjen u mirnom naselju bez javnog video-nadzora, a komšije nisu primijetile ništa sumnjivo. Iako su se u javnosti pojavile spekulacije da bi ubistvo moglo biti povezano sa porastom antisemitizma tokom jevrejskog praznika Hanuke, način izvršenja – ciljano pucanje i brzo povlačenje napadača – više upućuje na pažljivo planirano ubistvo nego na spontani zločin iz mržnje.
MIT je saopštio da je cijela institucija u šoku, a predsjednica univerziteta Sali Kornblut istakla je da je gubitak Loureira težak udarac za nauku. Istovremeno, više policijskih službi, uključujući i specijalizovane snage MIT-a, učestvuje u istrazi, dok su škole i javne ustanove u naselju stavljene pod pojačane mjere bezbjednosti.
Poruka naučnicima
Slučaj je otvorio i šire pitanje: da li su naučnici koji rade na kritičnim tehnologijama i dalje bezbjedni, čak i u zemljama koje važe za globalne centre istraživanja. Ukoliko se ispostavi da je motiv ubistva povezan sa Loureirovim profesionalnim radom, to bi značilo da rizici koji su se do sada uglavnom vezivali za nestabilne regione sve više pogađaju i Zapad.
Za Sjedinjene Države, a posebno za MIT, ishod ove istrage imaće i reputacioni značaj. Neuspjeh da se rasvijetli zločin i obezbijedi sigurnost istraživača mogao bi da dovede u pitanje imidž Amerike kao najpoželjnijeg odredišta za vrhunske naučnike iz cijelog svijeta.
