JERUSALIM – Imenovanje general-majora Romana Gofmana, vojnog sekretara izraelskog premijera Benjamina Netanjahua, za novog direktora Mosada izazvalo je u Izraelu oštre rasprave, ali je istovremeno ponovo otvorilo i pitanje njegovog neobičnog životnog puta, od dječaka koji je kao imigrant iz Bjelorusije stigao u Izrael do jednog od najvažnijih ljudi u bezbjednosnom sistemu zemlje.

Prema pisanju lista „Harec”, Gofman je još 2020. godine, dok je kao pukovnik pohađao Koledž za nacionalnu bezbjednost Izraelskih odbrambenih snaga, napisao rad pod naslovom „Rolerkoster identiteta”, u kojem je analizirao sopstvenu životnu priču i mjesto u izraelskom društvu. U tom tekstu opisao je dolazak u Izrael kao četrnaestogodišnjak iz Bjelorusije, gotovo bez razvijene svijesti o jevrejskom identitetu, kao i težak put integracije u novu sredinu.

Gofman je u radu pisao o porodici koja je, kao i mnogi imigranti iz bivšeg Sovjetskog Saveza, morala iznova da gradi život. Njegov otac, koji je u Bjelorusiji vodio bolnicu, u Izraelu je radio kao obezbjeđenje na gradilištu dok se pripremao za ispite za medicinsku licencu. Majka, profesorka ruskog jezika, zaposlila se kao službenica, a uveče je radila kao čistačica.

Posebno mjesto u tom svjedočanstvu zauzima iskustvo diskriminacije novih imigranata. Gofman je opisao da su tinejdžeri iz Rusije i bivših sovjetskih republika često bili izloženi uvredama i napadima, zbog čega je, kako je naveo, počeo da trenira i fizički se jača. Taj lični put kasnije je nastavljen kroz najvažniji mehanizam izraelske socijalizacije – službu u vojsci.

Poslije duge karijere u oklopnim jedinicama Izraelskih odbrambenih snaga, Gofman je komandovao bazom Ceelim na jugu zemlje, a tokom napada Hamasa 7. oktobra 2023. godine otišao je na južnu granicu Izraela i bio teško ranjen. U 2024. godini postao je vojni sekretar premijera Netanjahua.

Netanjahu je krajem prošle godine najavio njegovo imenovanje za šefa Mosada, a Komitet za visoka imenovanja odobrio je tu odluku u aprilu. Prema saopštenju kabineta izraelskog premijera, Gofman bi mandat trebalo da započne 2. juna 2026. godine, kada naslijedi sadašnjeg direktora Davida Barneu. Riječ je o petogodišnjem mandatu.

Ipak, imenovanje nije prošlo bez otpora. Dio bivših i sadašnjih bezbjednosnih zvaničnika smatra da Gofman nema dovoljno iskustva u obavještajnom i tajnom operativnom radu, što je do sada bilo jedno od ključnih očekivanja od direktora Mosada. „Tajms ov Izrael” navodi da su kritike usmjerene i na njegovu bliskost sa Netanjahuom, budući da je gotovo dvije godine bio premijerov vojni sekretar.

Dodatnu kontroverzu izazvao je slučaj iz 2022. godine, kada je Gofman, kao komandant divizije „Bašan” na Golanskoj visoravni, odobrio angažovanje sedamnaestogodišnjaka u onlajn kampanji na arapskom jeziku protiv Irana, Hezbolaha i Hamasa. Taj slučaj kasnije je postao jedan od glavnih argumenata u postupcima protiv njegovog imenovanja.

Protivnici imenovanja obratili su se i Vrhovnom sudu Izraela, tvrdeći da je izbor Gofmana ne samo politički sporna već i pravno problematična odluka. U peticiji se, između ostalog, navodi da on nikada nije obavljao klasičnu obavještajnu ili tajnu operativnu funkciju, kao i da je komitet koji je odobrio imenovanje morao da primijeni stroži kriterijum provjere.

Gofmanovi zagovornici, međutim, ističu njegovo komandno iskustvo, ratnu biografiju i sposobnost da djeluje u kriznim situacijama. Za njih je upravo njegova životna priča, od imigrantskog djeteta do generala IDF-a – primjer izraelskog modela integracije i uspona kroz vojnu službu.

Tako se pred početak njegovog mandata otvara dvostruka debata: jedna o tome da li Mosad treba da vodi čovjek izvan klasične obavještajne strukture, a druga o tome šta Gofmanov uspon govori o savremenom Izraelu, njegovim elitama i načinu na koji vojska i dalje ostaje glavni put društvenog uspona.