Afera Pajković-Vukšić nije pitanje dvije slučajne osobe i njihovog privatnog sukoba. Ona je postala ogledalo duboke društvene bruke, licemjerja i moralnog sunovrata koji je zahvatio Crnu Goru nakon 30. avgusta 2020. godine, kada je narodna žrtva i pobjeda nad bivšim režimom trebalo da označe početak ozdravljenja države. Ova afera je logičan i očekivan ishod sistema koji je nakon 30. avgusta 2020. godine nastavio da živi, samo sa novim licima, istim navikama i još manje stida.

Društvo koje danas gleda ovu bruku podijeljeno je, kao da se radi o ideološkom pitanju, a ne o sramoti koja bi morala da ujedini sve normalne ljude u jednom - preziru. Saopštenja se šalju, podrške se broje, moral se glumi, dok je suština prosta - u centru afere nalaze se dvije moralno kompromitovane ličnosti, od kojih je jedna bila na čelu najosjetljivije državne institucije – Agencije za nacionalnu bezbjednost.

Posebnu težinu čitavoj aferi daje činjenica da se u njenom središtu nalazi Dejan Vukšić, čovjek koji je niotkuda i odjednom, od lokalnog advokata, dovučen na čelo najosjetljivije bezbjednosne institucije u državi. Ne kao rezultat karijere, referenci ili dokazanog integriteta, već kao proizvod političkih dilova i improvizacija koje su pratile prve postizborne godine nove vlasti. A kada je preko noći instaliran na čelo službe koja bi trebalo da štiti državu od najtežih prijetnji, onda je logično da danas svedočimo i da se suočavamo kakva je tranja bila na čelu ANB-a, kojа u suštini kao institucija nije ništa bolja od njega lično.

Taj Vukšićev put nije bio slučajan. On je bio proizvod haotičnog, politički naivnog i opasno površnog upravljanja državom u prvim godinama nakon pada DPS-a. Javnost ne smije zaboraviti da je Vukšić bio dio užeg kruga Zdravka Krivokapića, sa kojim je učestvovao i u pokušaju formiranja tzv. Demohrišćanske stranke, dok je u vrijeme Krivokapićevog premijerovanja imao ključnu ulogu u kadriranju i kreiranju bezbjednosnih „procjena“.

Kada smo još kod toga, upravo u tom periodu, kreirane su „bezbjednosne procjene“, vršeno kadriranje i otvarana vrata sistema ljudima koji nisu imali jedan zadatak - da služe državi - već da ne smetaju starim centrima moći. Umjesto demontaže duboke države, dobili smo njenu konzervaciju.Te procjene nisu služile razgradnji starog sistema, već upravo suprotno - tihoj instalaciji ljudi koji neće naškoditi Milu Đukanoviću i njegovoj kamarili. Tako je, pod plaštom „promjena“, nastavljen kontinuitet duboke države, samo sa novim, često nadobudnijim i primitivnijim licima.

Dakle, Dejan Vukšić je bila jedna od najvećih obmana „promjena“, zato što je kreirao prodaju iluzije građanima da je dovoljno skloniti jedno ime da bi sistem postao zdrav. A upravo u tom periodu, kroz bezbjednosne i institucionalne kanale, u državu su ulazili ljudi koji ni na koji način neće ugroziti Mila Đukanovića i njegovu mrežu uticaja. Tako je stvorena nova kasta - nadobudne bitange, kurve, žbirovi i doušnici koji su, pod plaštom „ekspertske vlasti“ i „novog početka“, zauzeli pozicije, primali visoke plate, uživali privilegije i istovremeno zarobili institucije. Ne ideološki, već interesom, ucjenom i međusobnim prljavim dogovorima.

Dodatni nivo gađenja u javnosti izazivaju snimci i sadržaji koji kruže, a koji otkrivaju da su pojedine kurve, bitange, žbirovi i doušnici, na račun države primali ozbiljne plate, uživali privilegije i status, dok su istovremeno urušavavali i ono malo preostalog moralnog tkiva društva. Zato Mirjanu Pajković ne treba posmatrati kao centralni problem, već kao simptom. Kao jednu od mnogih. Nemoralnu, kompromitovanu, ali ni po čemu jedinstvenu. Njena priča je samo jedna od brojnih koje ostaju sakrivene u fiokama sistema, sve dok lične osvete, unutrašnji ratovi i međusobna izdaja ne izbace prljavštinu na površinu. Mirjana Pajković je pravilo, a ne tragična heroina. Nemoralna, kompromitovana, ali zamjenjiva. Jer problem nije u jednoj osobi, već u činjenici da nakon nje, i poslije nje, u sistemu ostaju desetine sličnih - u administraciji, medijima, NVO sektoru, bezbjednosnim strukturama.

Zato je pogrešno fokusirati se samo na nju. Jer Pajkovićka nije ni prva, ni posljednja. Država je prepuna ljudi koji su pozicije shvatili kao lični plijen, a institucije kao prostor za zadovoljenje sujete, pohlepe i nemorala. Da, da, danas je Crna Gora država zarobljenih institucija, u kojoj najgori šljam koristeći intimne odnose, uticaj i lične veze, drže sistem u permanentnoj ucjeni. Otrovano je društvo, ubija se moral, a javni prostor se guši u smradu licemjerja.

Najpogubnije je što je čitavo društvo vremenom naviklo na ovakve pojave. Snimci, afere, kompromitujući materijali više ne izazivaju šok, već kratkotrajnu senzaciju. Moral je relativizovan, sramota izbrisana, a javni prostor pretvoren u arenu u kojoj se bira „manje zlo“. I najžalosnije je što ovakve afere u javnost izlaze ne radi istine, pravde ili pročišćenja, već kao proizvod ličnih osveta i unutrašnjih obračuna istih tih spodoba koje su se domogle vlasti nakon 30. avgusta. Ne izlaze radi istine, pravde ili institucionalnog pročišćenja, već zato što su se iste te spodobe međusobno zakačile, posvađale ili počele da se ucjenjuju. Država tada ne reaguje kao sistem, već kao talac.

Zato je afera Pajković-Vukšić mnogo više od privatnog skandala i neće biti da je samo moralna bruka pojedinaca. Ona je izdaja narodne žrtve, poraz očekivanja i konačni dokaz da promjena vlasti bez promjene vrijednosti ne znači ništa. Narod je 30. avgusta glasao za slobodu, a dobio nove gospodare istog mraka.Ona je simbol izdaje narodne volje, poraza očekivanja i dokaz da se država ne može osloboditi ako se samo promijene lica. I dok se to ne prizna bez uvijanja, Crna Gora će ostati - država taoca špijuna i kurvi.