BRISEL – Izjava evropskog komesara za odbranu i svemir Andrijusa Kubilijusa da bi eventualni ruski raketni ili vazdušni napad na fabriku oružja u nekoj evropskoj državi članici NATO-a trebalo da aktivira Član 5 Sjevernoatlantskog ugovora izazvala je nezadovoljstvo u diplomatskim krugovima Alijanse.

Kako je objavio „Politiko“, pojedine diplomate NATO-a smatraju da je Kubilijus izašao iz okvira svojih nadležnosti, budući da Evropska komisija nema ovlašćenje da utvrđuje u kojim okolnostima bi Alijansa mogla da primijeni klauzulu o kolektivnoj odbrani.

„Ako Rusija napadne naše fabrike na evropskoj teritoriji, to bi bio Član 5“, rekao je Kubilijus poljskoj televiziji na marginama sastanka Odbora Evropskog parlamenta za bezbjednost i odbranu.

Prema navodima „Politika“, saradnik evropskog komesara naknadno je pojasnio da se Kubilijusova izjava odnosila na direktan vazdušni ili raketni napad na fabriku oružja na teritoriji neke od evropskih članica NATO-a.

Ipak, njegove riječi naišle su na oštar odgovor jednog diplomate Alijanse.

„Kada Kubilijus postane generalni sekretar NATO-a, možda će moći da određuje šta pokreće, a šta ne pokreće primjenu Člana 5“, rekao je diplomata, čije ime nije objavljeno.

Osjetljivost teme proizlazi i iz same prirode Člana 5, koji predviđa da se oružani napad na jednu članicu smatra napadom na sve saveznice. Međutim, to ne znači automatski i istovjetan vojni odgovor svih članica – svaka od njih preduzima mjere koje smatra neophodnim, a one mogu, ali ne moraju, da uključuju upotrebu oružane sile.

Kubilijusova izjava uslijedila je poslije novog zaoštravanja retorike između Moskve i zapadnih prijestonica. Rusko Ministarstvo spoljnih poslova prethodno je poručilo da fabrike u evropskim zemljama koje proizvode oružje namijenjeno Ukrajini mogu biti posmatrane kao potencijalni vojni ciljevi.

Istovremeno, u više evropskih zemalja vode se istrage povodom sabotaža i drugih incidenata u vojnoj industriji, dok zapadni zvaničnici za dio tih slučajeva optužuju ruske službe. Moskva takve optužbe odbacuje.