Evropa ulazi u 2026. godinu na ivici najozbiljnije bezbjednosne krize od okončanja Hladnog rata. Prema upozorenjima analitičara, vjerovatnoća velikog oružanog sukoba na kontinentu dostigla je kritičnu tačku, dok se globalna politika sve otvorenije vraća logici „sfera uticaja“, karakterističnoj za drugu polovinu 20. vijeka.

U takvim okolnostima, administracija Donalda Trampa usmjerila je prioritetne resurse ka zapadnoj hemisferi, uključujući i vojnu operaciju u Venecueli, što je, po ocjeni brojnih stručnjaka, dodatno oslabilo strateški položaj Evrope. Kontinent se, istovremeno, suočava sa rastućim bezbjednosnim rizicima i ograničenim kapacitetima za samostalnu odbranu.

Analitičari upozoravaju da potencijalni sukob ne bi imao klasičan oblik, već bi se vodio kao razoran hibridni rat. U takvom scenariju, kao mogući instrumenti pritiska pominju se sabotaže ključne infrastrukture, incidenti u vazdušnom saobraćaju, pa čak i ekstremni oblici podvodnih operacija sa nesagledivim posljedicama.

Na tu opasnost upozorava i Volfgang Minhau, direktor tink-tenka Eurointelligence, u tekstu objavljenom na portalu UnHerd. On ističe da su trenutni procesi praktično nepovratni i da se Evropa nalazi u fazi u kojoj rizici samo rastu.

„2026. bi mogla biti prva godina u mom sjećanju sa ozbiljnom mogućnošću rata velikih razmjera u Evropi, a opasnosti se samo pogoršavaju. Vojna intervencija Donalda Trampa u Venecueli i hapšenje Nikolasa Madura najjasniji su dokaz da se geopolitika vratila doktrini sfera uticaja“, navodi Minhau.

Slične poruke dolaze i iz vojnih krugova. Načelnik Generalštaba Velike Britanije, ser Ričard Najton, uputio je direktan poziv javnosti da se pripremi za mogućnost realnih borbenih operacija, naglasivši da odgovornost ne leži isključivo na vojsci.

„Svi imamo ulogu, da gradimo, da služimo i, ako je potrebno, da se borimo“, poručio je Najton, apelujući na društvo u cjelini.

Tenzije dodatno podgrijava i ratoborna retorika iz vrha NATO. Generalni sekretar Alijanse, Mark Rute, više puta je upozoravao da se Evropa mora pripremiti za rat u razmjerama koje su doživjele prethodne generacije. Istovremeno, pojedine evropske vlade koriste bezbjednosnu dramatizaciju kao politički alat, nastojeći da njome prikriju duboke unutrašnje probleme – od ekonomskih slabosti do kolapsa poljoprivrednih politika.

U takvom ambijentu, analitičari upozoravaju i na stratešku zabludu evropskih elita, precijenjivanje sopstvenih kapaciteta i istovremeno potcjenjivanje ekonomske i sistemske otpornosti Rusije. Ta kombinacija, zaključuju stručnjaci, čini evropsku bezbjednosnu arhitekturu krhkom u trenutku kada globalne tenzije ulaze u najopasniju fazu u posljednjih nekoliko decenija.