BEČ – Austrijski borbeni avioni „jurofajter tajfun” podignuti su dva dana zaredom, 10. i 11. maja, radi presretanja američkih vojnih aviona koji su se kretali u blizini, odnosno kroz austrijski vazdušni prostor, saopštile su austrijske vlasti, prenio je „Difens njuz”.

Prema navodima tog portala, incidenti su bili povezani sa modifikovanim turboelisnim avionima PC-12, koje američka vojska koristi uglavnom za obavještajne i izviđačke operacije. U američkoj vojnoj nomenklaturi ova letjelica nosi oznaku U-28.

Iako su pojedini mediji na njemačkom jeziku prvobitno objavili da je došlo do nedozvoljenog ulaska u austrijski vazdušni prostor, portparol austrijske vojske Mihael Bauer naknadno je naveo da, prema dostupnim podacima, nije bilo ilegalnog narušavanja vazdušnog prostora. Američko ratno vazduhoplovstvo je 10. maja podnijelo zahtjev za dozvolu preleta dva aviona, ali tu dozvolu nije iskoristilo. Kada su se kasnije istog dana dvije druge američke letjelice nenajavljeno približile austrijskom vazdušnom prostoru, jurofajteri su poslati u presretanje, ali su se američki avioni vratili prije prelaska granice.

Sjedinjene Države su za naredni dan ponovo zatražile dozvolu za prelet i tada su je iskoristile. Austrijsko ratno vazduhoplovstvo poslalo je borbene avione kako bi vizuelno potvrdilo da letjelice koje prelijeću teritoriju Austrije odgovaraju odobrenim podacima. Bauer je, odgovarajući na pitanja na mreži Iks, poručio da se „neke stvari moraju vidjeti sopstvenim očima”.

Presretanje 11. maja bilo je označeno kao „prioritet A”, što u austrijskoj vojnoj terminologiji predstavlja najviši stepen hitnosti. Prema medijskim izvještajima, ono se dogodilo iznad planinskog masiva Totes Gebirge u Gornjoj Austriji, više od 60 kilometara od njemačke granice.

„Der standard” je potom prenio da austrijska vlada do srijede još nije donijela konačan zaključak da li su avioni koji su preletjeli vazdušni prostor zaista bili oni za koje je izdata dozvola. Nije objašnjeno zbog čega provjera traje duže nego što je uobičajeno.

Iz Američke evropske komande saopšteno je da je let obavljen nakon što je ispravljena administrativna greška u dokumentaciji za dozvolu preleta. „Sjedinjene Države nastavljaju blisku saradnju sa austrijskim vlastima o svim pitanjima u vezi sa preletima i u potpunosti poštuju austrijske zakone i procedure”, naveo je američki zvaničnik za „Difens njuz”.

Austrija nije članica NATO-a i ustavom je definisana kao trajno neutralna država. Zbog toga preleti stranih vojnih aviona, kao i tranziti stranih trupa, zahtijevaju prethodno odobrenje i uglavnom se dozvoljavaju samo kada nisu povezani sa ratnim operacijama.

Javno zabilježeni slučajevi spornih američkih vojnih preleta preko Austrije rijetki su, iako je ta zemlja zbog položaja između Njemačke i Italije važna tranzitna ruta u Evropi. Kao najznačajniji presedan pominje se slučaj iz oktobra 2002. godine, kada su austrijski avioni „draken” identifikovali dva neprijavljena američka stelt aviona F-117A „najthok”, nakon čega je Beč Vašingtonu uputio formalnu diplomatsku žalbu.

Bauer je naveo da će i najnoviji incidenti biti rješavani diplomatskim kanalima.