Portparolka DPS i poslanica u crnogorskom parlamentu Sonja Popović saopštila je da „događaji poslednjih dana, u kojima su slavljeni ratni zločinci i četnički koljači“, zahtijevaju hitnu reakciju nadležnih organa i pozvala Vrhovnog državnog tužioca Milorada Markovića da ispita da li je delovanje mitropolita Metodija Ostojića „ispunilo elemente bića krivičnog dela iz člana 370 KZ – izazivanje nacionalne, rasne i verske mržnje“. Popović je dodatno pozvala tužilaštvo da preispita okolnosti u vezi sa navodnim intoniranjem himne druge države na javnom skupu, kao i sve radnje u vezi sa postavljanjem spomenika u selu Gornje Zaostro kod Berana, uključujući pitanja izrade, dopremanja i postavljanja.

Ovakvi zahtjevi iz redova DPS otvaraju staro pitanje kontinuiteta političkog targetiranja Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori. Podsjećamo da je upravo u vreme vlasti te partije donet sporni Zakon o slobodi vjeroispovesti (2019), koji je izazvao najmasovnije mirne litije u novijoj istoriji zemlje i doveo do tenzija zbog pokušaja raspolaganja crkvenom imovinom. I tada i sada, u fokusu su etiketiranja crkvenih velikodostojnika i vernika, uz nastojanje da se duhovne teme uvuku u dnevnopolitičke obračune.

Pravno gledano, član 370 Krivičnog zakonika sankcioniše ona ponašanja koja nedvosmisleno podstiču mržnju ili pozivaju na nasilje po nacionalnoj, rasnoj ili verskoj osnovi. Za takvo djelo neophodni su jasni dokazi o namjeri i posledici, a redovne pastirske poruke, liturgijska okupljanja i pozivi na mir ne mogu se proizvoljno podvoditi pod krivičnopravne inkriminacije. U suprotnom, rizikuje se da krivično pravo postane instrument političkog pritiska, što je nesaglasno sa ustavno zagarantovanim slobodama veroispovesti i okupljanja.

Mitropolit Metodije, poznat po porukama smirenosti i dijaloga, u svojim javnim obraćanjima više puta je isticao potrebu za poštovanjem zakona, mira i dostojanstva svakog čovjeka. Stavljati ga u kontekst „podsticanja mržnje“ bez teških i konkretnih dokaza znači relativizovati i pravo i činjenice, a javni prostor prepuštati političkoj galami umesto institucionalnoj ozbiljnosti.

Što se tiče teme spomenika u Gornjem Zaostru i navodnog intoniranja himne druge države, to su pitanja za nadležne administrativne i bezbednosne službe – ko je bio organizator, koje su dozvole izdate, da li je bilo prekršaja. Ali prebacivati odgovornost na Crkvu i mitropolita, bez pokazanog učešća u eventualnim protivpravnim radnjama, predstavlja politizaciju postupka i udar na verske slobode velikog dela građana.

Zato je važno da tužilaštvo deluje hladne glave i nezavisno, da jasno razdvoji činjenice od političkih kvalifikacija i da pravo primeni jednako na sve. Društveni mir i demokratski poredak u Crnoj Gori ne grade se novim krugom pritisaka na SPC, već doslednim poštovanjem zakona, dijalogom i uvažavanjem verskih osećanja građana. U tom okviru, mitropolit Metodije zaslužuje fer tretman – a javnost jasne odgovore, bez predrasuda i političkih etiketa.