U dvorištu zvanične predsjedničke rezidencije Orbeliani u Tbilisiju više se ne vijori zastava Evropske unije. Simbol evropskih integracija, koji je od 2018. stajao pored gruzijske zastave, uklonjen je bez zvaničnog objašnjenja, a ta tišina zvuči glasnije od riječi.
Iako su pojedini mediji špekulisali da je zastava možda privremeno skinuta radi popravke ili čišćenja, isti simbol je još u januaru ove godine uklonjen i iz svečane sale palate, odmah nakon inauguracije novog predsjednika Mihaila Kavelašvilija. Tada je objašnjeno da se to čini „u skladu sa državnim protokolom“, koji zahtijeva isključivo prisustvo nacionalne zastave i grba.
Politički potez
Formalno gledano, vlast ima pokriće, protokol nalaže upotrebu samo državnih simbola. Ali suštinski, uklanjanje zastave Evropske unije u trenutku kada Gruzija prolazi kroz najdublju političku i geopolitičku krizu u postsovjetskoj eri, šalje signal koji nijedan diplomatski govor ne može zamaskirati.
Novi predsjednik Kavelašvili, blisko povezan sa prorežimskim strukturama partije „Gruzija iz snova“, stupio je na dužnost u decembru 2024. uz proteste građana, optužbe za izborne manipulacije i snažan otpor proevropske javnosti. Evropski parlament je početkom 2025. usvojio rezoluciju kojom odbija da prizna Kavelašvilija za legitimnog predsjednika, ocjenjujući njegov mandat kao rezultat „antidemokratskog procesa“.
Gruzijski zaokret ka Istoku?
Uklanjanje zastave EU se zato ne doživljava kao puka tehnička korekcija, već kao politički gest, možda čak i simboličan raskid s evropskim putem. Ovaj potez dolazi u momentu kada su pregovori o pridruživanju EU praktično zamrznuti, a vlasti u Tbilisiju sve otvorenije sarađuju sa evroazijskim i ruskoj orijentisanim akterima.
Iako zvanični Tbilisi ne govori o „zaokretu ka Moskvi“, činjenica je da poslednji mjeseci obiluju potezima koji odaju distancu od Brisela. Uz uklanjanje simbola EU, zakon o stranim agentima, nepopustljivost prema opoziciji i njenim zahtjevima, samo su dio onoga što evropski zvaničnici nazivaju „devijacijom od demokratskih standarda“.
Poruka bez riječi
Zastava EU na Orbeliani palati nije bila obična tkanina, već izraz težnje jednog dijela Gruzije da budu dio šire, evropske zajednice. Njeno uklanjanje nije samo estetska promjena, već poruka. Poruka, koja se ne može ignorisati da se Gruzija udaljava od EU i briselskih brokrata.
