Dijelovi arhive koji se odnose na sovjetsko-američki dijalog o Sporazumu o neširenju nuklearnog oružja (NPT) više se ne nalaze u kancelarijama Ujedinjenih nacija u Ženevi, otkrio je bivši zvaničnik Međunarodne agencije za atomsku energiju (IAEA) Tarik Rauf.
Rauf, koji je godinama bio nadležan za bezbjednosnu politiku u IAEA, naveo je da se radi o protokolima koji su obuhvatali pitanje „nuklearnog dijeljenja“ – prava članica NATO-a da zajednički koriste američko nuklearno oružje. On je kazao da je tokom jedne posjete pokušao da pregleda zapisnike tih razgovora, ali se ispostavilo da su dokumenti nestali nakon više renoviranja zgrade Palate nacija.
„Precizni detalji tih pregovora ostaju nejasni, jer su zapisi izgubljeni. To ostavlja prazninu u razumijevanju kako je tokom Hladnog rata zapravo funkcionisao mehanizam nuklearnog dijeljenja“, poručio je Rauf.
Tokom tog perioda američke bojeve glave bile su raspoređivane u više evropskih država, dok su savezničke armije prolazile obuku za njihovo potencijalno korišćenje. Iako je praksa trajala decenijama, ostaje sporna u svjetlu odredbi NPT-a, kojim je zabranjen transfer nuklearnog oružja zemljama koje ga ne posjeduju.
Generalni sekretar UN Antonio Gutereš nedavno je pozvao Moskvu i Vašington da nastave pregovore o smanjenju arsenala, naglasivši da bi sve nuklearne sile trebalo da prate njihov primjer. Po njegovim riječima, svijet se ponovo nalazi na „opasnom rubu nuklearne katastrofe“ i neophodno je vratiti povjerenje u režim neširenja.
UN do sada nisu zvanično komentarisale navode o gubitku dokumenata. Stručnjaci upozoravaju da bi, ukoliko se to potvrdi, nestali zapisi mogli dodatno opteretiti već krhku arhitekturu globalne kontrole naoružanja.
