VAŠINGTON – Američke borbene operacije protiv Irana koštale su Ministarstvo odbrane SAD oko 38,1 milijardu dolara do 1. avgusta, a nastavak sukoba mogao bi Pentagon da košta dodatne dvije do tri milijarde dolara mjesečno, pokazuje najnoviji izvještaj Kongresne budžetske kancelarije (CBO).

Najveći finansijski teret predstavlja obnavljanje ogromne količine potrošene municije, ali CBO upozorava i na dugoročniji problem – Sjedinjene Države su od juna 2025. vjerovatno potrošile između polovine i dvije trećine postojećih zaliha raketa-presretača, a njihovo obnavljanje moglo bi da traje najmanje pet godina, čak i ako proizvodnja bude povećana.

Prema izvještaju objavljenom 15. septembra, samo zamjena municije upotrijebljene u sukobu koštaće oko 21,7 milijardi dolara. Od toga se 13,1 milijarda odnosi na presretače sistema „Patriot”, THAAD, SM-3 i SM-6, dok je 7,3 milijarde dolara potrebno za obnavljanje zaliha krstarećih raketa „tomahavk” i JASSM. Još oko 1,2 milijarde dolara odnosi se na ostalu municiju.

Milijarde za letove i gorivo

Drugu veliku stavku predstavljaju dodatni naleti američke avijacije. CBO procjenjuje da su letovi iznad uobičajenog mirnodopskog nivoa koštali 10,4 milijarde dolara. Od tog iznosa, oko 3,4 milijarde otpada na taktičku avijaciju Ratnog vazduhoplovstva, 4,6 milijardi na bombardere i avione za podršku, a 2,4 milijarde na mornaričku avijaciju sa nosača aviona i amfibijskih brodova.

Zamjena opreme izgubljene u borbama procijenjena je na oko 1,9 milijardi dolara, dok su ostali operativni troškovi dostigli oko 1,5 milijardi. Oni obuhvataju angažovanje brodova i kopnenih jedinica, mobilizaciju rezervista, kao i dodatne naknade vojnicima angažovanim u borbenoj zoni.

Rast cijena goriva dodao je još oko 2,7 milijardi dolara troškova Pentagonu. CBO taj rast povezuje sa poremećajima u snabdijevanju naftom kroz Ormuski moreuz i širim posljedicama sukoba na energetsko tržište.

Svaki novi mjesec do tri milijarde dolara

Koliko će Vašington dalje plaćati rat zavisiće prije svega od intenziteta operacija. Ukoliko borbe ostanu na relativno niskom i povremenom nivou, kakav je zabilježen u maju i junu, svaki dodatni mjesec mogao bi da košta oko dvije milijarde dolara. Povratak na intenzitet iz jula podigao bi mjesečni račun na oko tri milijarde, dok bi veća eskalacija mogla da bude još skuplja.

Koliko upotreba skupe municije mijenja račun pokazuje primjer jednog junskog napada, u kojem je, prema javno dostupnim podacima na koje se poziva CBO, ispaljeno oko 50 „tomahavka”. Samo takav napad povećava mjesečne troškove za oko 200 miliona dolara u odnosu na period bez velikih raketnih udara.

Posebnu zabrinutost CBO-a izaziva stanje američkih protivraketnih zaliha. Kancelarija procjenjuje da su SAD od juna prošle godine potrošile između 50 i 67 odsto raspoloživih presretača, najprije tokom odbrane Izraela od iranskih napada, a potom i tokom sadašnje američke kampanje. Zbog niskih proizvodnih kapaciteta i dugog perioda neophodnog za povećanje proizvodnje, povratak zaliha na raniji nivo mogao bi da traje najmanje pet godina.

CBO naglašava da 38,1 milijarda dolara nije konačna cijena sukoba. U procjenu nisu uključeni rashodi drugih saveznih agencija, redovni troškovi održavanja jedinica koje su već bile u budžetu, budući rashodi za liječenje veterana i invalidnine, niti obnova američkih baza na Bliskom istoku oštećenih u iranskim napadima. Pentagon, navodi se, nije dostavio tražene podatke o vrijednosti oštećene i uništene imovine.

Zbog toga sama Kongresna budžetska kancelarija upozorava da su njene procjene izložene „značajnoj neizvjesnosti”. CBO je računicu zasnovao na vladinim bazama i javno dostupnim podacima pošto Ministarstvo odbrane nije odgovorilo na njegove zahtjeve za informacijama. Američka administracija je u junu zatražila dodatnih 87,6 milijardi dolara, od čega 67,1 milijardu za Pentagon, dok je CBO procijenio da je 42,3 milijarde tog zahtjeva neposredno povezano sa sukobom.