Profesor Pravnog fakulteta u Zagrebu Aleksandar Maršavelski, koji je priznao da je mjesecima pod lažnim imenom politički savjetovao studentski pokret u Srbiji, istovremeno je član Vijeća za građanski nadzor bezbjednosno-obavještajnih agencija Republike Hrvatske, tijela zaduženog za kontrolu zakonitosti rada hrvatskih obavještajnih službi.

Ovu informaciju objavio je hrvatski portal „Teleskop” u tekstu novinara Dražena Ćurića, koji je ukazao na dosad nedovoljno poznatu institucionalnu poziciju zagrebačkog profesora i otvorio pitanje njegovog političkog djelovanja u susjednoj državi.

Za razliku od ranijih medijskih izvještaja, u kojima je Maršavelski predstavljan prvenstveno kao univerzitetski profesor i autor političkih savjeta studentima, sada je u središtu pažnje činjenica da je riječ o čovjeku koji istovremeno obavlja funkciju u sistemu građanskog nadzora hrvatskih bezbjednosnih institucija.

SABOR POTVRDIO NJEGOVU FUNKCIJU

Prema zvaničnoj odluci Hrvatskog sabora od 15. jula 2026. godine, objavljenoj u „Narodnim novinama”, broj 80/2026, Aleksandar Maršavelski imenovan je za člana Vijeća za građanski nadzor bezbjednosno-obavještajnih agencija.

Za predsjednika Vijeća imenovan je Kristijan Kotarski, dok su, pored Maršavelskog, za članove izabrani Gordan Akrap, Eduard Briški, Davorin Ivanjek, Mihael Puljić i Mile Štefanac.

Zvanična dokumentacija pokazuje i da Maršavelski nije prvi put imenovan na ovu funkciju 2026. godine. Bio je član istog nadzornog tijela i u prethodnom sazivu, nakon imenovanja 2022. godine.

Ova činjenica dodatno proširuje vremenski okvir njegovog angažmana u hrvatskom bezbjednosnom sistemu.

Vijeće ima zakonska ovlašćenja da nadzire zakonitost rada bezbjednosno-obavještajnih agencija, razmatra predstavke građana i, u propisanim okolnostima, ostvaruje uvid u dokumentaciju koja se odnosi na rad službi. Njegovi članovi imaju obavezu čuvanja tajnosti podataka do kojih dođu tokom obavljanja funkcije.

Iako članstvo u ovom tijelu ne znači da je Maršavelski pripadnik neke od hrvatskih obavještajnih službi, ono njegovom političkom angažmanu u Srbiji daje novu institucionalnu dimenziju.

POD PSEUDONIMOM PREDLAGAO POLITIČKU STRATEGIJU

Maršavelski je 31. oktobra u autorskom tekstu objavljenom u beogradskom „Danasu” priznao da se upravo on krio iza pseudonima „Prijatelj studenata”, pod kojim su objavljivana pisma i politički savjeti studentima u Srbiji.

Prema njegovom priznanju, nije se zadržao na izražavanju podrške protestima, već je predlagao konkretne korake za političko organizovanje, formiranje ekspertske vlade, traženje podrške Evropske unije i pripremu za izborno sučeljavanje sa Srpskom naprednom strankom.

Posebno je značajno što je priznao da je nastojao da utiče i na kadrovski sastav Studentske liste.

Naveo je da je studentima iznosio argumente protiv uključivanja profesora Mila Lompara, procjenjujući da bi njegovo prisustvo na listi moglo da dovede do gubitka najmanje 200.000 glasova.

Kritički se osvrnuo i na Nemanju Karovića i Nemanju Šarovića, iznoseći sopstvene procjene o političkoj podobnosti pojedinih ličnosti za učešće u studentskom političkom projektu.

Time je, na osnovu sopstvenog svjedočenja, potvrdio da je njegov angažman obuhvatao i pitanja izborne strategije, političkih savezništava i personalnih rješenja.

Nije, međutim, nezavisno utvrđeno u kojoj su mjeri studenti prihvatali njegove savjete niti koliki je bio njegov stvarni uticaj na odluke Studentske liste.

ZAŠTO JE KRIO IDENTITET?

Posebnu pažnju izazvalo je Maršavelskijevo objašnjenje zbog čega je svoje političke tekstove objavljivao pod pseudonimom.

Priznao je da nije želio da otkrivanjem svog identiteta daje argumente Aleksandru Vučiću za tvrdnje o stranom uticaju na studentski pokret.

Na taj način je sam potvrdio da je prikrivanje identiteta bilo povezano sa političkom procjenom načina na koji bi javnost u Srbiji mogla da tumači njegov angažman.

U pismu je zahvalio i redakciji „Danasa”, posebno glavnom uredniku Draži Petroviću, što mu je omogućeno objavljivanje tekstova bez otkrivanja autorstva.

Tako su čitaoci mjesecima dobijali političke poruke potpisane pseudonimom, bez saznanja da ih upućuje profesor iz Zagreba koji istovremeno ima zvaničnu funkciju u hrvatskom tijelu za nadzor obavještajnih službi.

Pravo autora da koristi pseudonim nije sporno samo po sebi. Međutim, politička priroda njegovih savjeta i funkcija koju obavlja otvaraju pitanje transparentnosti prema javnosti kojoj su ti savjeti bili namijenjeni.

POSJETE BEOGRADU I KONTAKTI SA UČESNICIMA PROTESTA

Maršavelski je u svom pismu opisao i boravke u Srbiji tokom studentskih protesta.

Naveo je da je više puta putovao u Beograd, održavao predavanja na Pravnom fakultetu i Fakultetu političkih nauka, posjećivao fakultete u blokadi i razgovarao sa univerzitetskim profesorima i učesnicima studentskog pokreta.

Potvrdio je i dugogodišnje poznanstvo sa Savom Manojlovićem, liderom pokreta „Kreni-promeni”.

Prema sopstvenim navodima, u Zagrebu se susretao sa osobama iz Novog Sada optuženim za rušenje ustavnog poretka Srbije, a pravnu pomoć pružao je i hrvatskim državljankama koje je Bezbjednosno-informativna agencija Srbije označila kao bezbjednosnu prijetnju.

Ovi podaci pokazuju da njegovi kontakti nisu bili ograničeni na objavljivanje autorskih tekstova, već su obuhvatali i neposredne susrete sa učesnicima političkih i protestnih aktivnosti.

PROFESORKA IZ BEOGRADA DEMANTOVALA NJEGOVE NAVODE

Dodatnu pažnju izazvala je reakcija profesorke Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu Vanje Bajović, čije je ime Maršavelski naveo među osobama koje su mu bile domaćini tokom posjeta Srbiji.

Bajovićeva je 3. novembra u „Danasu” objavila odgovor pod naslovom „Nisam bila domaćin njegovih poseta”, izričito osporavajući takav prikaz njihovih kontakata.

Ona je saopštila da nikada nije bila domaćin Maršavelskijevih posjeta, niti je organizovala njegova predavanja ili im prisustvovala.

Prema njenim riječima, sastali su se samo jednom, u decembru 2025. godine, na njegovu inicijativu, budući da se oboje bave krivičnopravnom naukom.

Maršavelski je tada predložio da studentima održi predavanje o femicidu, ali ono nije organizovano zbog kratkog roka.

Nakon susreta, kako je navela, razmijenili su nekoliko kolegijalnih poruka koje nisu bile povezane sa političkim prilikama.

Profesorka je zatražila da se iz pominjanja njenog imena ne izvode pogrešni zaključci o njenoj povezanosti sa Maršavelskijevim političkim aktivnostima i stavovima.

Njen demanti ne dovodi u pitanje sve kontakte koje je Maršavelski imao u Srbiji, ali neposredno osporava način na koji je predstavio prirodu njihovog odnosa.

DA LI JE HRVATSKI SABOR ZNAO ZA NJEGOV ANGAŽMAN?

Hrvatski „Teleskop” posebnu pažnju posvećuje pitanju da li su poslanici Hrvatskog sabora i nadležni saborski odbor prilikom imenovanja Maršavelskog bili upoznati sa njegovim anonimnim političkim angažmanom u Srbiji.

Prema odredbama koje uređuju rad Vijeća za građanski nadzor bezbjednosno-obavještajnih agencija, njegovi članovi ne smiju učestvovati u stranačkim aktivnostima niti politički djelovati unutar Vijeća.

Samo političko izražavanje van tog tijela ne predstavlja automatski povredu navedenih odredaba, ali hrvatski portal postavlja pitanje da li su Maršavelskijeve aktivnosti bile predmet procjene nadležnih institucija.

Posebno je važno utvrditi da li je prilikom njegovog ponovnog imenovanja u julu 2026. godine razmatran angažman koji je već imao u Srbiji, kao i da li je taj angažman bio poznat članovima saborskog Odbora za unutrašnju politiku i nacionalnu bezbjednost.

Za sada nema predstavljenih dokaza da je Maršavelski djelovao po nalogu hrvatskih obavještajnih službi, zloupotrijebio službena ovlašćenja ili koristio povjerljive informacije prilikom savjetovanja studenata u Srbiji.

Ipak, njegovo javno priznanje da je nastojao da utiče na političku strategiju, izborne kadrove i buduće institucionalno uređenje susjedne države, uz istovremeno obavljanje zvanične funkcije u hrvatskom nadzornom sistemu, predstavlja činjenicu koja zahtijeva razjašnjenje.

Slučaj Aleksandra Maršavelskog zato više nije samo pitanje anonimnog autorstva političkih tekstova u beogradskom „Danasu”.

Poslije objavljivanja podataka u hrvatskim medijima, otvoreno je i pitanje institucionalne odgovornosti u Zagrebu: da li je Hrvatski sabor znao za političke aktivnosti čovjeka kojeg je imenovao u tijelo za nadzor obavještajnih službi i da li smatra da su te aktivnosti spojive sa dužnošću koju obavlja.

Odgovor na ta pitanja treba da pruže nadležne hrvatske institucije.