Ime mitropolita Grigorija Durića pojavljuje se u središtu mreže u kojoj se prepliću crkvena imovina, hotelijerstvo, vinarstvo, konsultantske kompanije, politički kontakti, medijski nalozi i veze sa ljudima čiji poslovi vode od Hercegovine do Njemačke i Švajcarske.

Jedanaesti nastavak istraživanja naloga „CRNI BOX”, nazvan „Dosije Grigorije – od Hercegovine do Berlina”, označava mitropolita njemačkog kao čovjeka oko kojeg je tokom više od dvije decenije izgrađen sistem odnosa sa biznismenima, političarima, sportistima i sveštenicima.

U tom sistemu posebno se izdvajaju Robert Miletić Glendžo, Veljko Kuštrov, Dejan Bodiroga i Gojko Perović. Preko njih se otvaraju četiri ključna pravca istrage – crkveni poslovi u Hercegovini, hotel „Platani”, kompanija „Frontijer advajzori” i političko-medijska operacija u Crnoj Gori.

Crni boks

Od Tvrdoša do Njemačke

Grigorije Durić, svjetovnim imenom Mladen, rođen je 17. decembra 1967. u Varešu. Zamonašen je 1992. u manastiru Ostrog, odakle je otišao u Tvrdoš kod Trebinja. Na čelu Eparhije zahumsko-hercegovačke bio je od 1999. do 2018. godine, kada je izabran za episkopa u Njemačkoj.

Odlukom Svetog arhijerejskog sabora iz maja 2024. dobio je titulu arhiepiskopa diseldorfsko-berlinskog i mitropolita njemačkog. Njegova zvanična biografija tako spaja Ostrog, Tvrdoš, Trebinje, Mostar, Diseldorf i Berlin.

„CRNI BOX” tvrdi da Grigorije u Berlinu koristi luksuzni stan koji je dobio od Roberta Miletića Glendža. Ta tvrdnja zahtijeva odgovor na koga je nekretnina upisana, kada je kupljena, koliko je plaćena i da li je riječ o poklonu, zakupu ili imovini povezanoj sa Eparhijom.

Ukoliko je vrijednu nekretninu obezbijedio biznismen čije kompanije posluju u Njemačkoj, Švajcarskoj i Crnoj Gori, javnost ima pravo da zna prirodu tog odnosa i da li su iza poklona slijedile poslovne, političke ili crkvene protivusluge.

Eparhija kao poslovni sistem

Poslovna strana Grigorijevog upravljanja Eparhijom nije nova tema. Istraživanje Centra za istraživačko novinarstvo iz Sarajeva još 2011. pokazalo je da je Eparhija u Hercegovini osnivala kompanije, kupovala akcije i poslovala u hotelijerstvu, poljoprivredi i proizvodnji vina.

Prema tim podacima, Eparhija je imala poslovne interese u najmanje četiri kompanije sa blizu 100 zaposlenih. Bila je vlasnik hotelskog preduzeća „Platani DV” i „Podruma manastira Tvrdoš”, dok je manastir imao udjele u preduzećima „Popovo polje” i „Agrokop”.

Kompanije u kojima je Eparhija imala udjele bile su zadužene sa 6,6 miliona konvertibilnih maraka, a njihove ukupne obaveze premašivale su 12 miliona maraka. Za pojedine kredite zalagane su crkvene nekretnine.

To pokazuje da se za vrijeme Grigorijevog upravljanja nije radilo o sporednoj ekonomskoj djelatnosti neophodnoj za održavanje manastira. Bio je izgrađen razgranat poslovni sistem sa hotelima, vinogradima, poljoprivrednim kompanijama, kreditima i hipotekama.

Eparhija je poslije Grigorijevog odlaska u Njemačku saopštila da ju je predao u stanju crkvenog poretka i pozitivnog ekonomskog i imovinsko-pravnog poslovanja. Upravo zato svi bilansi, ugovori, krediti, zaloge i prenosi imovine iz perioda od 1999. do 2018. treba da budu javno dostupni.

Novac za Sabornu crkvu i uloga Vanje Pešuta

„CRNI BOX” tvrdi da su sporni tokovi novca bili povezani i sa obnovom Saborne crkve i Vladičanskog dvora u Mostaru. Kao važne ljude u toj operaciji označava Mlađana Đorđevića, nekadašnjeg savjetnika predsjednika Srbije Borisa Tadića, i Vanju Pešuta, vlasnika mostarske kompanije „Wine and more”.

Podaci o kompanijama potvrđuju da se Pešut pojavljivao kao odgovorno lice u firmama povezanim sa poslovima u Mostaru. „Wine and more” bavio se prodajom vina i ugostiteljstvom, dok je preko te firme osnovan „Gemaks BH”, angažovan na radovima na Sabornoj crkvi i crkvi u Prebilovcima.

Obnova Saborne crkve Svete Trojice u Mostaru počela je 2010. godine. Šesnaest godina kasnije završeno je između 50 i 60 odsto radova, a konačan rok za završetak još nije određen.

Poslije toliko godina mora biti objavljen kompletan finansijski presjek – koliko je novca prikupljeno, ko su bili donatori, koje firme su dobijale poslove, koliko im je isplaćeno, ko je kontrolisao izvođenje radova i zbog čega obnova još nije završena.

„Platani” povezali Grigorija, Bodirogu i Kuštrova

Hotel „Platani” predstavlja jednu od najvidljivijih tačaka u kojoj su se ukrstili crkvena imovina, privatni poslovi i bliski ljudi mitropolita Grigorija.

Eparhija je bila vlasnik hotelskog preduzeća „Platani DV”, a 2018. godine hotel su preuzeli u zakup košarkaš Dejan Bodiroga i biznismen Veljko Kuštrov. Zajedno sa hotelom upravljali su ljetnjom baštom pod trebinjskim platanima i kafićem „Kruna”.

Veza Bodiroge i Grigorija nije bila samo poslovna ili protokolarna. Sam Grigorije je govorio da se sa Bodirogom poznaje veoma dugo i da su razvili istinsko prijateljstvo.

„Bio sam njegov duhovnik, ali je bio i on moj”, rekao je Grigorije opisujući njihov odnos.

Bodiroga je sada kandidat takozvane studentske liste na izborima u Srbiji, pa poslovni i politički krug oko njega dobija dodatni značaj. „CRNI BOX” tvrdi da se Kuštrov unutar te strukture pozicionira kao čovjek koji bi, u slučaju promjene vlasti, mogao da preuzme upravljanje „Željeznicama Srbije”.

Hotel „Platani” je mjesto na kojem su se još 2018. poslovno spojili Bodiroga i Kuštrov, dok ih je sa Grigorijem povezivao dugogodišnji lični i duhovni odnos.

„Frontijer advajzori” u Trebinju i Beogradu

Veljko Kuštrov je vlasnik i direktor dvije kompanije istog imena – „Frontijer advajzori”.

Trebinjska firma osnovana je 24. jula 2014. godine i registrovana je za savjetovanje u vezi sa poslovanjem i upravljanjem. Na istoj adresi, u Ulici kralja Petra Prvog Oslobodioca broj jedan, nalazio se i hotelski kompleks „Platani”. Kompanija je tokom 2025. imala jednog prijavljenog zaposlenog.

Beogradski „Frontijer advajzori” osnovan je 17. januara 2018, neposredno prije nego što su Kuštrov i Bodiroga preuzeli „Platane”. Firma je registrovana na Novom Beogradu, a Kuštrov je njen stoprocentni vlasnik i direktor.

Beogradska kompanija je 2025. prijavila prihod od 2,14 miliona dinara i gubitak od 4,62 miliona dinara. Ima dva zaposlena, dok je kao kontakt naveden imejl sa njemačkim domenom „frontier-advisory.de”.

Jedna firma nalazi se u Trebinju, druga u Beogradu, a poslovni kontakti vode ka Njemačkoj. Zbog toga treba objaviti spisak svih klijenata „Frontijer advajzorija”, vrijednost konsultantskih ugovora i poslove koje je kompanija obavljala za crkvene ustanove, javna preduzeća, političke organizacije i ljude iz Grigorijevog okruženja.

Najteže tvrdnje: BND, „Skaj” i 950.000 evra

„CRNI BOX” Kuštrovu pripisuje mnogo ozbiljniju ulogu od upravljanja hotelom i konsultantskim firmama. Prema objavljenom dosijeu, on je Grigorija povezao sa njemačkom obavještajnom službom BND i pomogao u stvaranju obavještajne ćelije na prostoru Hercegovine i Crne Gore.

Kao krajnji cilj te operacije označeno je stvaranje takozvane „primorske crkve”, odnosno pokušaj preoblikovanja crkvenih struktura na jadranskom prostoru.

Istraživanje istovremeno tvrdi da je Grigorije uživao podršku kavačkog klana, da je u komunikaciji preko platforme „Skaj” koristio nadimak „Griša” i da je samo tokom 2018. od poslova povezanih sa građevinarstvom prihodovao oko 950.000 evra.

Poslije ovako konkretnih tvrdnji, objavljivanje originalne komunikacije postaje ključno. Poruke moraju biti dostavljene nadležnim tužilaštvima sa metapodacima, identifikacijom uređaja, datumima i podacima o učesnicima razgovora. Samo tako može biti utvrđeno ko je koristio nadimak „Griša”, sa kim je komunicirao i o kojim poslovima.

Glendžo kao berlinska spona

Robert Miletić Glendžo u ovom dosijeu pojavljuje se kao čovjek koji Grigoriju obezbjeđuje stan, novac i kontakte u Njemačkoj.

Njegova poslovna mreža već je otvorena u prethodnom nastavku serijala. Glendžo je član uprave švajcarske kompanije „CG Capital Group AG” sa sjedištem u Baru, koja se bavi investicijama, finansiranjem, upravljanjem udjelima i nekretninama. U Njemačkoj je bio direktor kompanije „Centrum Conzept”, dok su njegove firme u Crnoj Gori tokom 2025. ostvarile više od 1,8 miliona evra prihoda.

Švajcarski registar potvrđuje da je Glendžo član upravnog odbora „CG Capital Group AG”, sa pravom samostalnog potpisa.

„CRNI BOX” tvrdi da je Glendžo pomagao Grigoriju da uspostavi kontakte sa predstavnicima Rimokatoličke crkve, pri čemu su u komunikaciji učestvovali i sveštenik SPC iz Zagreba Dušan Spasojević i nekadašnji gradonačelnik Zagreba Milan Bandić.

Istraživanje Grigorija povezuje i sa nekadašnjim direktorom hrvatske Bezbjednosno-obavještajne agencije Danijelom Markićem. Kao posrednik i finansijer tog odnosa označen je hrvatski biznismen Jakov Nakić.

Gojko Perović i „Crnogorska zora”

Preko Jakova Nakića dosije stiže do Crne Gore, Gojka Perovića i instagram stranice „Crnogorska zora”.

„CRNI BOX” tvrdi da je Nakić jedan od neposrednih finansijera tog naloga, dok sadržajem upravlja sveštenik Gojko Perović. Kao tehnički identifikator stranice objavljen je broj 46689979057.

„Crnogorska zora” zauzima izrazito kritički stav prema rukovodstvu Srpske pravoslavne crkve i patrijarhu Porfiriju. Prema istraživanju, njena politička funkcija nije samo objavljivanje stavova već usmjeravanje kampanja, napada i poruka prema tačno određenim ciljevima.

Ovaj dio nadovezuje se na ranije istraživanje koje je Gojka Perovića označilo kao rukovodioca mreže anonimnih naloga nastale na digitalnoj infrastrukturi građenoj tokom litija. U tom sistemu Jasna Ivanović i Bojan Bulatović označeni su kao operativci, dok je Peroviću pripisana uloga čovjeka koji obezbjeđuje informacije, novac i politički pravac.

Kao veza između Perovića i proruskog sadržaja „Crnogorske zore” pominje se Nataša Milosavljević, novinarka ruske multimedijalne grupe „Sputnjik” u Beogradu. Istraživanje tvrdi da se proruska retorika naloga koristi kao pokriće pred njegovim hrvatskim finansijerima.

Od „Crnogorske zore” do hapšenja ruskih novinara

Najozbiljniji dio dosijea odnosi se na nedavnu akciju crnogorskih bezbjednosnih službi protiv ruskih državljana i novinara.

Prema podacima koje objavljuje „CRNI BOX”, Gojko Perović je britanskoj ambasadi u Podgorici imejlom proslijedio informaciju o lokaciji novinara povezanih sa ruskom mrežom „Ribar”. Poslije toga je Agencija za nacionalnu bezbjednost izdala nalog za njihovo privođenje.

U slučaj se, prema istom izvoru, uključio i hrvatski ministar spoljnih poslova Gordan Grlić Radman, koji je od šefa crnogorske diplomatije Ervina Ibrahimovića tražio da ruski državljani preko Hrvatske budu deportovani u Njemačku.

Ako je komunikacija sa ambasadama i stranim ministrima postojala, Vlada Crne Gore mora da objavi ko je tražio privođenje ruskih državljana, na osnovu kojih podataka, ko je te podatke dostavio i zbog čega je razmatrano njihovo prebacivanje u Njemačku.

Posebno je važno utvrditi da li su diplomatska predstavništva upravljala postupanjem ANB-a i crnogorske policije, kao i da li su privatna lica i sveštenici dostavljali podatke o kretanju novinara stranim službama.

Ko upravlja mrežom

Kada se svi djelovi spoje, dobija se struktura sa jasno raspoređenim ulogama, kako je predstavljena u dosijeu „CRNI BOX”.

Grigorije se nalazi u središtu crkvenih, političkih i poslovnih veza. Kuštrov povezuje Trebinje, Beograd, hotel „Platani” i „Frontijer advajzori”. Bodiroga u mrežu unosi sportski autoritet, dugogodišnji odnos sa Grigorijem i sadašnji politički angažman. Glendžo se označava kao poslovna i finansijska spona sa Berlinom i Švajcarskom. Peroviću se pripisuje upravljanje crnogorskim medijskim i političkim krakom, dok se Nakić označava kao veza sa hrvatskim novcem i bezbjednosnim strukturama.

Zato se mora utvrditi ko je vlasnik stana koji Grigorije koristi u Berlinu, koliko su vrijedile firme i nekretnine kojima je Eparhija raspolagala tokom njegovog mandata, ko je dobijao poslove na obnovi Saborne crkve u Mostaru, kome je „Frontijer advajzori” pružao usluge i odakle stiže novac za „Crnogorsku zoru”.

Potrebno je otvoriti i komunikaciju između Kuštrova, Grigorija, Glendža, Perovića i ljudi iz bezbjednosnih struktura. Ako postoje „Skaj” poruke, imejlovi ambasada i finansijski transferi, oni moraju biti predmet institucionalne istrage.

Grigorije po svojoj funkciji nije ni hotelijer, ni investicioni savjetnik, ni politički organizator. On je mitropolit Srpske pravoslavne crkve. Upravo zato odgovori o novcu, imovini, stranim kontaktima i političkim operacijama moraju biti potpuniji nego što bi se tražilo od bilo kog privatnog biznismena.

Put od Tvrdoša i trebinjskih „Platana” do Berlina nije bio samo crkveni. Pratili su ga hoteli, vinogradi, krediti, kompanije, politički saveznici i medijske mreže. Sada treba utvrditi ko je taj put plaćao i kome je cijela konstrukcija služila.