PODGORICA – Više državno tužilaštvo u Bijelom Polju odbacilo je obje krivične prijave podnesene protiv mitropolita budimljansko-nikšićkog Metodija, utvrdivši da u njegovim prošlogodišnjim besjedama o Pavlu Đurišiću nema elemenata krivičnog djela izazivanja nacionalne, rasne i vjerske mržnje.

Predmeti su bili formirani povodom mitropolitovih obraćanja ispred manastira Podmalinsko kod Šavnika, 7. juna 2025. godine, i dva mjeseca kasnije u selu Gornje Zaostro kod Berana, gdje je bio postavljen, a potom uklonjen spomenik Đurišiću.

Iz tužilaštva, kojim rukovodi Katarina Kljajević, saopšteno je da su prikupljeni dokazi razmotreni i da je u oba slučaja doneseno rješenje o odbacivanju krivične prijave.

„Nakon ocjene prikupljenih dokaza doneseno je rješenje kojim je odbačena krivična prijava”, navedeno je u odgovoru tužilaštva koji se odnosi na besjedu u Podmalinskom.

Isti ishod zabilježen je i u predmetu povodom događaja u Gornjem Zaostru.

„Na osnovu prikupljenih dokaza u fazi izviđaja ocijenjeno je da u radnjama Lj. O. nema elemenata navedenog krivičnog djela, o čemu je doneseno rješenje kojim je protiv Lj. O. odbačena krivična prijava”, saopšteno je iz tužilaštva, koristeći svjetovno ime mitropolita Metodija – Ljubiša Ostojić.

Besjede pod lupom tužilaštva

Mitropolit Metodije je početkom juna prošle godine u manastiru Podmalinsko govorio o stradanju srpskog naroda i istorijskom nasljeđu Drugog svjetskog rata, ocijenivši da od njegovog završetka „caruje titoističko-ustaška koalicija koja pravi genocid nad srpskim narodom”.

Tada je kazao i da su Dragoljub Mihailović i Pavle Đurišić bili među prvim gerilcima koji su u Evropi ustali protiv fašizma, dok su, prema njegovim riječima, istine o njima kasnije prikrivane lažima.

Mitropolit je poručio da su se okupili zbog „velikih i najvećih vitezova i heroja Drugog svjetskog rata”, istovremeno kritikujući postojanje spomenika Josipu Brozu Titu u Podgorici.

„I to u Podgorici, koja je nekada nosila, nažalost, njegovo ime, a da ironija bude najveća, na Bulevaru Svetog Petra Cetinjskog, onoga kome je taj monstrum srušio crkvu na Lovćenu i skrnavio grob njegovog sinovca Vladike Rada. Kolika je to šizofrenija – dati bulevaru ime Svetog Petra Cetinjskog, a u njemu postaviti spomenik monstrumu. To je stanje i slika našeg stanja u kome prebivamo”, rekao je mitropolit Metodije.

Spomenik postavljen, pa uklonjen

Spomenik Pavlu Đurišiću postavljen je 7. avgusta prošle godine u Gornjem Zaostru, a mitropolit Metodije otkrio ga je dan kasnije, uz intoniranje himne Srbije.

Statua je istog dana, u poslijepodnevnim časovima, uklonjena. Mještani su tvrdili da su to učinili na osnovu prethodnog dogovora sa policijom. Spomenik je potom prenesen u lokalnu crkvu, a krajem avgusta i u konak manastira Đurđevi stupovi, nakon čega njegova lokacija nije bila poznata javnosti.

Služeći liturgiju u Gornjem Zaostru, mitropolit Metodije poručio je da je malo onih koji su bili nadahnuti kao Đurišić i dodao da će, „ako se narod probudi”, spomenik biti postavljen i u centru Berana.

Govoreći o onima koji su došli da uklone obilježje, rekao je da su postupali „po naređenju evropejaca”.

„Ne treba da se junače nad nama po direktivama tih ’građanskih’, uglađenih, umivenih, finih ’evropejaca’, koji im daju naređenja i šalju ih ovdje”, kazao je mitropolit.

Otkrivanje i uklanjanje spomenika izazvali su burne reakcije u crnogorskoj javnosti. Tokom tih događaja došlo je i do napada na ekipe „Vijesti” i „Pobjede”, koje su pokušale da zabilježe uklanjanje statue.

Opasnost od pretvaranja pravosuđa u sredstvo pritiska

Eparhija budimljansko-nikšićka protestovala je još prilikom formiranja predmeta, upozoravajući da je mitropolit Metodije postao meta pojedinih centara moći koji prate svaki njegov korak i svaku izgovorenu riječ.

Odbacivanje prijava potvrdilo je da u njegovim besjedama nije bilo krivičnog djela. Ipak, ostaje ozbiljno pitanje zbog čega prijave bez jasnog pravnog osnova nisu odbačene na samom početku, već je jedan arhijerej Srpske pravoslavne crkve stavljen pod lupu tužilaštva zbog iznošenja istorijskih ocjena, duhovnih poruka i stavova o stradanju srpskog naroda.

Državne institucije dužne su da postupaju po zakonu, ali isto tako moraju da spriječe da krivične prijave postanu sredstvo ideološkog obračuna i zastrašivanja crkvenih velikodostojnika. U suprotnom, svaki nedobronamjerni pojedinac ili organizacija mogli bi da pokreću postupke zbog besjeda naših arhijereja i sveštenika, stvarajući atmosferu u kojoj se crkvena riječ unaprijed tretira kao nešto sumnjivo i potencijalno kažnjivo.

Sloboda vjeroispovijesti i sloboda govora ne smiju zavisiti od političke podobnosti izgovorene poruke. Zato odbacivanje prijava protiv mitropolita Metodija predstavlja jedini pravno utemeljen ishod, ali i opomenu da tužilaštvo ubuduće mora na samom početku da prepozna i zaustavi pokušaje zloupotrebe pravosuđa za pritisak na Srpsku pravoslavnu crkvu.