Crnogorski penzijski sistem se našao pred ozbiljnim finansijskim izazovima – deficit Fonda PIO za prva dva mjeseca 2025. godine iznosi nevjerovatnih 80,34 miliona eura, što je za 75 odsto više nego u istom periodu prošle godine. Ova alarmantna brojka ukazuje da reforme u okviru programa “Evropa sad 2”, koje su stupile na snagu u oktobru 2024, već sada proizvode dramatične posljedice na održivost penzionog sistema.
Manji prihodi, veći troškovi – put u finansijski kolaps?
Podaci Fonda PIO jasno pokazuju da se rupe u budžetu penzionog fonda šire brzinom koja prijeti njegovoj održivosti. Prihodi od doprinosa u januaru i februaru manji su za čak 25 odsto u odnosu na isti period 2024, što je direktna posljedica smanjenja doprinosa na zarade za 10,5 odsto u sklopu “Evrope sad 2”. Istovremeno, rashodi rastu – samo za penzije je u prva dva mjeseca isplaćeno 128,54 miliona eura, što je 16,4 odsto više nego lani.
Uprkos tvrdnjama iz Fonda PIO da se “sredstva kreću u okviru plana potrošnje”, jasno je da se ovakav trend ne može održati na duži rok. Ako se deficit povećava ovim tempom, ko će finansirati penzije do kraja godine?
Državni budžet kao posljednja slamka spasa
S obzirom na to da više od 62 odsto sredstava za isplatu penzija dolazi iz budžeta, a ne iz doprinosa zaposlenih, jasno je da se sistem penzijskog osiguranja sve više oslanja na državne subvencije. Drugim riječima, penzije se ne finansiraju iz rada i doprinosa, već iz novih dugova i poreskih opterećenja.
Program “Evropa sad 2” je najavljivan kao ključna ekonomska reforma koja će poboljšati životni standard građana, ali sada postaje jasno da njegov finansijski model nije održiv. Smanjenje doprinosa dovelo je do smanjenja prihoda Fonda PIO, dok rast penzija nije praćen odgovarajućim prilivima sredstava.
Ko će platiti račun?
Postavlja se ključno pitanje – kako će se nadoknaditi ovaj ogroman deficit? Hoće li država morati da posegne za novim zaduženjima kako bi pokrila manjak u penzionom fondu? Ako se ovaj trend nastavi, postoji realna opasnost da će buduće generacije ostati bez sigurnih penzija, jer će sistem postati finansijski neodrživ.
Dok nadležni pokušavaju da umanje ozbiljnost situacije, građani s pravom postavljaju pitanje – da li će i ove reforme završiti kao još jedan neuspješan ekonomski eksperiment, čiji će ceh platiti obični građani?
