Savjet Agencije za audiovizuelne medijske usluge Crne Gore donio je odluku da na šest mjeseci privremeno ograniči prijem i reemitovanje cjelokupnog programa „Informer TV” na teritoriji Crne Gore, uz obrazloženje da je riječ o sadržajima kojima se, kako tvrdi regulator, vrijeđa dostojanstvo crnogorskog naroda, negira crnogorski nacionalni identitet i podstiču mržnja, diskriminacija i netrpeljivost. Istovremeno, pokrenuti su postupci protiv TV Adria i TV Prva zbog emitovanja dokumentarnog filma „Referendum – priča o izmišljenoj slobodi”.

Formalno, odluka je donesena pozivanjem na član 7 Evropske konvencije o prekograničnoj televiziji, kojim se propisuje da programski sadržaji moraju poštovati ljudsko dostojanstvo i osnovna prava drugih, te da ne smiju sadržati izražavanje kojim se podstiču mržnja, diskriminacija ili netrpeljivost. Međutim, ova odluka nameće pitanje da li se u Crnoj Gori pod plaštom medijske regulacije uvodi novi mehanizam pritiska na medije koje masovno gleda srpski narod u toj državi.

Posebno je indikativan trenutak u kojem je mjera donesena. Crna Gora je upravo obilježila dvije decenije od referenduma 2006. godine, a upravo su srpski mediji posljednjih dana otvarali teme koje u crnogorskom medijskom prostoru nisu dobile ozbiljnu obradu sa srpskog stanovišta. Među tim temama bilo je i pitanje ko je sve prisustvovao proslavama crnogorske nezavisnosti, kao i zašto su se na takvim skupovima našli pojedini akteri čije prisustvo dio srpske javnosti doživljava kao politički i identitetski sporno.

Ako je sporna teza da je referendum 2006. godine bio politički problematičan, treba podsjetiti da se ta tvrdnja u javnom prostoru iznosila skoro dvije decenije. I Milu Đukanoviću, dok je bio najmoćniji politički akter u Crnoj Gori, godinama je u lice govoreno da je referendum pokraden, pa se nije išlo na ovako dalekosežno gašenje cjelokupnog programa jednog srpskog medija. Čak i kada su u februaru 2020. godine ograničavani pojedini sadržaji TV Hepi i TV Pink M, mjera se odnosila na određene emisije, a ne na kompletan program jedne televizije.

Nova vlast u Crnoj Gori, međutim, sada primjenjuje oštriji model: sankcionišu se srpski mediji koji imaju veliki uticaj među Srbima u Crnoj Gori, a istovremeno se domaći mediji koji godinama vrijeđaju dostojanstvo srpskog naroda, Srpsku pravoslavnu crkvu, Srbiju i srpske političke predstavnike ne tretiraju istim kriterijumima. Upravo ta selektivnost je suština problema.

Nije sporno da svaki medij mora imati profesionalnu odgovornost, niti da javna riječ mora imati granice kada prelazi u govor mržnje. Ali je sporno ako se kao govor mržnje tretira svaka kritika crnogorske državne ideologije, dok se antisrpski narativ, koji je godinama prisutan u dijelu crnogorske javnosti, predstavlja kao legitiman politički stav, građanski aktivizam ili evropska kritika velikosrpskog uticaja.

Pitanje je, dakle, da li se štiti dostojanstvo svih građana ili samo jedan identitetski narativ. Ako je crnogorski nacionalni identitet zaštićen od medijskog osporavanja, onda se mora postaviti pitanje ko u institucijama Crne Gore štiti dostojanstvo srpskog naroda, koji je u toj državi autohton, brojan i politički relevantan. Da li isti regulator reaguje kada se Srbi predstavljaju kao remetilački faktor, kada se SPC označava kao tuđa agentura, kada se Srbija tretira kao trajna prijetnja, a srpski politički stavovi u Crnoj Gori kao bezbjednosni problem?

Odluka je utoliko značajnija jer se upravo na medijima koji su sada pod udarom često čuje i glas Milana Kneževića, jednog od najgledanijih i najprepoznatljivijih srpskih političara u Crnoj Gori. Njegova gostovanja na srpskim i regionalnim televizijama imaju značajan odjek, posebno kada govori o položaju Srba, odnosu Podgorice prema Beogradu, Kosovu i Metohiji i političkim procesima unutar same Crne Gore. Javno dostupni podaci pokazuju da je Knežević nedavno gostovao i na „Informer TV”, gdje je govorio o političkim promjenama u Crnoj Gori i odnosu prema Srbiji.

Zato nije neosnovano pitanje kome u ovom trenutku najviše odgovara smanjivanje prostora u kojem se čuje srpsko nezadovoljstvo u Crnoj Gori. Naročito poslije obilježavanja dvadeset godina od crnogorske samostalnosti, kada se u dijelu srpske javnosti ponovo otvorila rasprava ne samo o samom referendumu, već i o posljedicama politike koja je poslije 2006. godine često gradila crnogorski identitet kroz distancu od Srbije, SPC i srpskog istorijskog nasljeđa.

Ova odluka zato ne bi smjela da ostane samo u domenu medijske vijesti. Ona traži i institucionalni odgovor Srbije. Ne u formi ishitrene reakcije, već kroz ozbiljno preispitivanje statusa crnogorskih medija koji se emituju ili su dostupni u Srbiji, a koji godinama više pažnje posvećuju napadima na Srbiju, njeno rukovodstvo, SPC i srpski narod nego stvarnim problemima Crne Gore.

Ako Podgorica smatra da ima pravo da ograničava srpske medije zbog načina na koji govore o crnogorskom identitetu i državnosti, onda Beograd ima pravo da postavi pitanje šta se radi sa medijima koji sa teritorije Crne Gore svakodnevno vrijeđaju dostojanstvo srpskog naroda. Reciprocitet ne mora da znači zabranu, ali mora da znači jednak aršin. Srbija ne treba da gasi medije zato što joj se ne dopadaju, ali ne smije ni da bude jedina strana koja će trpjeti medijsku agresiju pod izgovorom pluralizma.

U tom smislu, slučaj „Informer TV”, TV Adria i TV Prva je test odnosa Crne Gore prema srpskom medijskom prostoru, ali i test sposobnosti Srbije da institucionalno zaštiti pravo srpskog naroda u regionu da čuje i drugu stranu priče, naročito onda kada se ta strana ne uklapa u zvanični politički mit o 21. maju kao datumu bez spornih pitanja, bez posljedica i bez srpskog nezadovoljstva.