Bivši generalni sekretar NATO-a i nekadašnji premijer Danske, Anders Fog Rasmusen, ocijenio je da Sjevernoatlantski savez bez učešća Sjedinjenih Država „ne znači ništa“, ukazujući da su evropske države i dalje u velikoj mjeri oslonjene na Vašington kada je riječ o bezbjednosti.

U razgovoru za „Politiko“, Rasmusen je poručio da bi eventualno distanciranje SAD od Alijanse postavilo Evropu pred ozbiljan izazov i natjeralo je da preispita sopstvene odbrambene kapacitete.

„Jasno je da NATO ne znači ništa bez Sjedinjenih Država. Stoga, ako Sjedinjene Države odluče da ne učestvuju u NATO-u ili da ga zanemare, Evropljani će morati da stvore evropski NATO, u čijem će središtu biti koalicija voljnih, sposobnih i spremnih evropskih zemalja da brane Evropu“, naveo je on.

Rasmusen je istovremeno odbacio teze o potpunom prekidu transatlantskih odnosa, ocijenivši da je takav scenario „fantazija“ koja nema uporište u realnosti. Prema njegovim riječima, evropske zemlje su suviše zavisne od američkih vojnih kapaciteta, obavještajne podrške i strateškog nuklearnog kišobrana da bi u kratkom roku mogle da funkcionišu bez SAD.

Ipak, ukazao je da se u Evropi ubrzao proces takozvanog „smanjenja rizika“, odnosno nastojanje da se smanji pretjerana zavisnost od spoljnih partnera u ključnim bezbjednosnim i odbrambenim segmentima. Taj proces, kako se može zaključiti iz njegovih riječi, ne podrazumijeva raskid sa SAD, već jačanje sopstvenih kapaciteta unutar postojećeg savezništva.

Paralelno s tim, unutar Evropske unije sve glasnije se govori o potrebi stvaranja autonomnijeg odbrambenog okvira. Evropski komesar za odbranu i svemir, Andrijus Kubilijus, ranije je kao strateški prioritet Unije označio spremnost za uspostavljanje odbrambene unije i postepenu zamjenu američkih snaga evropskim kapacitetima.

Kubilijus je naglasio da je formiranje istinske Evropske odbrambene unije prvi korak ka strateškoj nezavisnosti Brisela. Taj koncept podrazumijeva jačanje zajedničkih vojnih struktura, koordinaciju industrijskih i tehnoloških resursa, kao i veću finansijsku odgovornost evropskih članica za sopstvenu bezbjednost.

Između jasnog oslonca na Sjedinjene Države i ambicije za veću samostalnost, Evropa se tako nalazi u složenom balansu. Rasmusenova ocjena da NATO bez Amerike „ne znači ništa“ predstavlja upozorenje, ali i podsjećanje da bi eventualna promjena američke politike mogla ubrzati procese koji se već naziru unutar Evropske unije.