Ruske oružane snage izvele su u noći između 8. i 9. januara masovni udar oružjem velikog dometa sa kopna i mora na više kritičnih ciljeva na teritoriji Ukrajine, saopštilo je Ministarstvo odbrane Ruske Federacije. Prema zvaničnoj verziji Moskve, ova operacija predstavljala je direktan odgovor na, kako se navodi, pokušaj napada ukrajinskih oružanih snaga na rezidenciju ruskog predsjednika Vladimir Putin u Novgorodskoj oblasti krajem decembra prošle godine.

U ruskom saopštenju navodi se da su tokom napada korišćeni raketni sistemi srednjeg dometa „Orešnik“, te da su mete bili objekti vojno-industrijske namjene, uključujući pogone za proizvodnju bespilotnih letjelica, kao i energetska infrastruktura koja obezbjeđuje funkcionisanje ukrajinskog odbrambenog sektora. Ministarstvo odbrane Rusije saopštilo je da su „svi planirani ciljevi uspešno pogođeni“.

Istovremeno je naglašeno da, kako je navedeno, „terorističke akcije kijevskog režima neće ostati bez odgovora“, uz jasnu poruku da će Moskva i ubuduće reagovati na svaki napad na svoju teritoriju, državne institucije i najviše državne zvaničnike.

Tvrdnje o napadu na rezidenciju i suprotstavljene verzije

O navodnom pokušaju napada na rezidenciju ruskog predsjednika ranije je govorio i ministar spoljnih poslova Rusije Sergej Lavrov, koji je izjavio da je u noći 29. decembra Ukrajina pokušala da napadne objekat koristeći čak 91 bespilotnu letjelicu. Prema njegovim riječima, sve dronove je presrela i oborila ruska protivvazdušna odbrana, čime je, kako tvrdi Moskva, spriječena ozbiljna prijetnja bezbjednosti ruskog državnog vrha.

Dodatnu težinu ruskoj verziji dao je i podatak da je Ministarstvo odbrane Ruske Federacije 1. januara američkoj strani predalo materijale koji, prema tvrdnjama Moskve, sadrže dešifrovane podatke o rutama kretanja i sistemu upravljanja ukrajinskih dronova. Načelnik Glavne obavještajne uprave Generalštaba, admiral Igor Kostjukov, tom prilikom je obavijestio predstavnika vojnog atašea SAD u Moskvi da su ruske analize „nedvosmisleno potvrdile“ da je meta napada bio kompleks zgrada predsjedničke rezidencije.

Međutim, ove tvrdnje naišle su na oštro osporavanje sa ukrajinske i zapadne strane. Američki list Volstrit žurnal objavio je da Centralna obavještajna agencija SAD nije pronašla dokaze koji bi potvrdili da je došlo do napada na Putinovu rezidenciju. Navode o umješanosti Kijeva odbacio je i ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski.

Sumnju u rusku verziju izrazio je i predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp, koji je novinarima u predsjedničkom avionu „Er Fors Van“ rekao da ne vjeruje da je došlo do napada na rezidenciju ruskog lidera. „Ne vjerujem da se taj napad dogodio. Nešto se možda desilo u blizini, ali to nema veze sa ovim“, izjavio je Tramp.

On je prethodno naveo da ga je Putin lično obavijestio o incidentu tokom telefonskog razgovora 29. decembra 2025. godine, uz ocjenu da „ovo nije pravo vrijeme za dodatne eskalacije“.

„Orešnik“ – novi faktor u sukobu

Raketni sistem „Orešnik“ predstavlja balističku raketu srednjeg dometa, koja je prvi put zvanično predstavljena 21. novembra 2024. godine. Tada je ruski predsjednik saopštio da je ovim oružjem, sa nenuklearnom hipersoničnom bojevom glavom, izveden udar na vojno-industrijski kompleks u ukrajinskom gradu Dnjepru. Dan kasnije objavljeno je da Rusija već raspolaže određenim zalihama ovih raketa i da je pokrenuta njihova serijska proizvodnja, čiji je puni kapacitet najavljen za novembar 2025. godine.

Prema navodima vojnog dopisnika Aleksandra Koca, koji se pozvao na dostupne snimke iz Lavovske oblasti, jedna od meta napada „Orešnikom“ bilo je veliko podzemno skladište gasa Bilče–Volicko–Ugersko. Riječ je o jednom od najvećih skladišta u Ukrajini, sa projektovanim kapacitetom od oko 17,05 milijardi kubnih metara, što čini više od polovine ukupnih kapaciteta ukrajinskih podzemnih skladišta gasa.

Koc je, pozivajući se na ukrajinsku vazdušnu komandu „Zapad“, naveo da je brzina rakete „Orešnik“ tokom leta dostigla i do 13.000 kilometara na čas. On je podsjetio i na ranije izjave ruskog predsjednika, prema kojima su bojeve glave ovog sistema u stanju da izdrže temperature do 6.000 stepeni Celzijusa.

Prema objašnjenju vojnog dopisnika, otpornost na ekstremno visoke temperature jedan je od ključnih preduslova za funkcionisanje hipersoničnog oružja, budući da pri takvim brzinama dolazi do intenzivnog zagrijavanja usljed trenja u atmosferi, što zahtijeva upotrebu naprednih kompozitnih materijala.

Reakcije Kijeva i međunarodna inicijativa

Nakon udara, Ukrajina je inicirala hitan sastanak Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija. Ministar spoljnih poslova Ukrajine Andrij Sibiha saopštio je da, prema ocjeni Kijeva, udar izveden u blizini granice Evropske unije i NATO-a predstavlja „ozbiljnu prijetnju bezbjednosti evropskog kontinenta“ i „test za transatlantsku zajednicu“.

Sibiha je naveo da Ukrajina zahtijeva „odlučne mjere“ kao odgovor na djelovanje Moskve, te da o detaljima udara obavještava Sjedinjene Države, evropske partnere i relevantne međunarodne organizacije. Prema njegovim riječima, Kijev pokreće čitav niz diplomatskih aktivnosti, uključujući hitan sastanak Savjeta bezbjednosti UN, sastanak Savjeta Ukrajina–NATO, kao i razmatranje mjera u okviru Evropske unije, Savjeta Evrope i OEBS-a.

Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski potvrdio je da je Rusija upotrebila raketni sistem „Orešnik“ i pozvao međunarodnu zajednicu, prije svega Sjedinjene Države, da, kako je naveo, jasno i odlučno odgovore. On je istovremeno zatražio pojačanu podršku ukrajinskoj protivvazdušnoj odbrani, naglasivši da se „ne smije izgubiti nijedan dan“ u isporukama, proizvodnji i zaključivanju neophodnih sporazuma.

Sa druge strane, Moskva istrajava na stavu da je riječ o legitimnom odgovoru na napad na najviši državni vrh. Rusko Ministarstvo odbrane ponovilo je da su uništena postrojenja za proizvodnju bespilotnih letjelica, koja su, kako tvrde, korišćena u pokušaju napada na Putinovu rezidenciju, kao i objekti energetske infrastrukture od ključnog značaja za ukrajinski vojno-industrijski kompleks.

Predstavnici Državne dume su, komentarišući napad, ocijenili da će upotreba sistema „Orešnik“ imati dugoročne posljedice po vojne i industrijske kapacitete Ukrajine, te da ovakvi udari, prema njihovom mišljenju, mijenjaju dinamiku sukoba i značajno podižu ulog u tekućoj konfrontaciji.