PODGORICA – Predstavnici najveće opozicione Demokratske partije socijalista mogli bi da se vrate u skupštinske odbore, dok bi sporne formulacije zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost i o unutrašnjim poslovima trebalo da budu izmijenjene prije ljeta, objavila je podgorička „Pobjeda”, pozivajući se na nezvanična saznanja.

Prema tim informacijama, kompromis je rezultat razgovora koje je evropska komesarka za proširenje Marta Kos imala sa političkim prvacima u Crnoj Gori, a sve je, kako se navodi, potvrđeno tokom konsultacija koje je ambasador Evropske unije u Podgorici Johan Satler imao sa predstavnicima zakonodavne i izvršne vlasti.

Tako je još jednom potvrđeno da se u Crnoj Gori, kada je riječ o ključnim političkim odlukama, često ne pitaju ni vlast ni dio opozicije, već se konačni politički raspored pravi u prostorijama Delegacije Evropske unije. Institucije, stranke i lideri formalno postoje, ali se sve češće stiče utisak da se suštinska politika ne vodi u Vladi, Skupštini ili stranačkim centralama, već za stolom za koji ih pozove Satler.

Iz Delegacije EU je saopšteno da su predstavnici vlasti i opozicije, u otvorenoj i konstruktivnoj atmosferi, izrazili spremnost da kroz inkluzivan politički proces rade na pronalaženju zajedničkih rješenja u oblastima važnim za evropsku agendu Crne Gore. Posebno je naglašena važnost obnove povjerenja među političkim akterima i očuvanja institucionalnog dijaloga kao preduslova za uspješan završetak pristupnih pregovora sa EU.

Drugim riječima, ono što crnogorske stranke mjesecima nisu mogle, htjele ili smjele da riješe u institucijama, sada bi moglo da bude riješeno nakon diplomatskog podsjećanja iz Brisela. Formula je već poznata: domaći akteri se prvo žestoko sukobe, zatim se politička kriza podigne do granice političkog rata, a onda se pojavi evropski posrednik i svima objasni šta je, zapravo, njihov interes.

Posebno je politički zanimljiva mogućnost povratka DPS-a u skupštinske odbore. Iako se taj potez formalno predstavlja kao dio obnove institucionalnog dijaloga, on bi u praksi mogao da označi i početak svojevrsne rehabilitacije partije koja je nakon 2020. godine predstavljana kao simbol starog režima.

U tom kontekstu, nije bez značaja činjenica da su redovni izbori u Crnoj Gori očekivani 2027. godine, a da su u javnosti već pominjane mogućnosti da lokalni i parlamentarni izbori budu održani istog dana, ako se za to stvore politički uslovi.

Zato se ovaj kompromis može čitati i kao uvod u pripremu terena za izbornu godinu. DPS bi, poslije perioda političke samoizolacije, mogao postepeno da bude vraćen u status poželjnog i reformisanog političkog faktora, sa promijenjenim licima, ali sa istom politikom koju su, ironijom crnogorske političke scene, u međuvremenu počeli da sprovode oni koji su došli na vlast upravo na talasu otpora toj politici.

Zakoni o unutrašnjim poslovima i ANB-u već su izazvali oštre političke reakcije. Predsjednik Crne Gore Jakov Milatović vraćao je te propise Skupštini na ponovno odlučivanje, dok je dio opozicije tvrdio da se njima uvode sporna rješenja u bezbjednosnom sektoru. Skupštinska većina ih je, ipak, ponovo podržala.

Marta Kos je ranije poručila da zakoni o unutrašnjim poslovima i bezbjednosti ne treba samo da budu usklađeni sa pravom EU, već i da dobiju podršku u crnogorskom društvu, naglasivši da će Brisel pažljivo pratiti njihovo sprovođenje.

Prema nezvaničnim informacijama „Vijesti”, na sastanku u Delegaciji EU nije bilo razgovora o koalicijama, već o reformskim zakonima važnim za poglavlja 23 i 24. Ipak, u crnogorskoj politici se često pokazivalo da se razgovori o zakonima lako pretvore u razgovore o većinama, a razgovori o većinama u pripremu novih političkih aranžmana.

Zvanično, dakle, riječ je o evropskoj agendi, institucionalnom dijalogu i potrebi da Crna Gora ubrza put ka EU. Nezvanično, sve više liči na proces u kojem se stara politika pakuje u novu ambalažu, a DPS postepeno priprema za povratak u igru, ne kao poraženi ostatak prošlosti, već kao reformisani partner koji bi, ako zatreba, ponovo mogao da bude prihvatljiv za vlast.

U Podgorici se, izgleda, mijenjaju samo uloge za stolom. Dnevni red ostaje isti.