LONDON – Predsjednica Narodne skupštine Srbije Ana Brnabić poručila je u autorskom tekstu za britanski „Telegraf“ da Srbija nije geopolitička anomalija niti „produžena ruka“ bilo koje velike sile, već mala evropska država riješena da sačuva pravo da samostalno odlučuje sa kim će trgovati, razgovarati i graditi partnerstva. Srbija, kako je istakla, želi članstvo u Evropskoj uniji, ali ne prihvata da evropski put podrazumijeva političku poslušnost ili odricanje od odnosa sa Sjedinjenim Američkim Državama, Kinom i Rusijom.

Brnabićeva je tekst pod naslovom „Srbija je jednostavno mala evropska zemlja riješena da sačuva svoj suverenitet“, uz podnaslov da je riječ o „samouvjerenoj, stabilnoj i prosperitetnoj demokratiji koja ne treba da bude tretirana kao država parija“, objavila 15. septembra u „Telegrafu“.

Ona je tim tekstom odgovorila na ranije pisanje britanskog lista o poziciji Srbije između Brisela, Vašingtona, Moskve i Pekinga, postavljajući pitanje da li mala evropska država koja ne prihvata da joj drugi određuju sa kim smije da trguje ili razgovara zbog toga automatski mora da bude predstavljena kao učesnik nekakvih zakulisnih geopolitičkih igara.

Kao predsjednica Narodne skupštine i nekadašnja predsjednica Vlade Srbije, Brnabićeva je navela da na takvu poziciju Beograda gleda znatno jednostavnije – kao na korišćenje suverenog prava jedne države da samostalno donosi odluke.

„Stvarnost je daleko manje egzotična“, poručila je Brnabićeva, odbacujući sliku Srbije kao zemlje koja „lebdi“ između četiri centra moći i čiji je predsjednik Aleksandar Vučić, kako je navela prenoseći tezu iz prethodnog teksta „Telegrafa“, pronašao način da „ima i jare i pare“.

Evropski put ne znači odricanje od drugih partnera

Predsjednica parlamenta naglasila je da se Srbija nalazi u srcu Evrope i da je evropska zemlja, podsjećajući da je Evropska unija njen najveći trgovinski partner, da je srpska privreda duboko povezana sa evropskim tržištem i da kompanije iz EU spadaju među najznačajnije investitore.

Istovremeno, Srbija želi da postane članica Evropske unije i nastavlja pristupni proces, ali, kako je istakla, te evropske aspiracije ne podrazumijevaju da Beograd mora da prekine ili ograniči ekonomsku saradnju sa Kinom, jačanje odnosa sa Sjedinjenim Državama ili diplomatske odnose sa Rusijom.

„Srbija je, prije svega, suverena država koja će interese svojih građana uvijek stavljati na prvo mjesto“, suština je njene poruke.

Od nezaposlenosti do rasta zarada i izvoza

Značajan dio teksta Brnabićeva je posvetila ekonomskim rezultatima, navodeći ih kao argument za politiku koju Srbija vodi.

Podsjetila je da se zemlja u vrijeme kada je Aleksandar Vučić došao na vlast suočavala sa visokom nezaposlenošću, nestabilnim javnim finansijama i niskim nivoom investicija, dok je danas, prema njenoj ocjeni, riječ o bitno drugačijoj državi.

Za 2025. godinu navela je realni rast prosječnih zarada od 7,1 odsto, stopu nezaposlenosti od 8,7 odsto i rast izvoza od 8,4 odsto.

Konačni podaci Republičkog zavoda za statistiku potvrđuju stopu nezaposlenosti od 8,7 odsto u 2025. godini, dok je izvoz robe, iskazan u evrima, povećan za 8,4 odsto.

Brnabićeva se pozvala i na podatke Evropske komisije kako bi pokazala dugoročnu promjenu ekonomske pozicije Srbije. BDP po stanovniku, mjeren standardom kupovne moći, povećan je sa 10.712 evra u 2012. na 20.365, dok je Srbija sa 41,2 odsto prosjeka EU stigla do 51,3 odsto.

U statističkom aneksu Izvještaja Evropske komisije za Srbiju za 2025. godinu ti posljednji podaci odnose se na 2024. godinu: 20.365 standarda kupovne moći po stanovniku i 51,3 odsto prosjeka EU, u poređenju sa 10.712 i 41,2 odsto 2012. godine.

Prema ocjeni Brnabićeve, iza statistike se za građane nalaze konkretne promjene – veće plate, više radnih mjesta, nova infrastruktura i fabrike, veći obim investicija i viši životni standard.

Zelenski u Beogradu kao odgovor na tezu o „ruskoj Srbiji“

Osvrćući se na tvrdnje da je Srbija „produžena ruka Kremlja“, Brnabićeva je ukazala i na nedavnu prvu zvaničnu posjetu predsjednika Ukrajine Volodimira Zelenskog Srbiji.

Zelenski je u avgustu boravio u zvaničnoj posjeti Beogradu, gdje ga je dočekao predsjednik Aleksandar Vučić, a srpski predsjednik je nakon razgovora ponovio stav Beograda o poštovanju teritorijalnog integriteta Ukrajine. Predsjedništvo Srbije tada je saopštilo da je to bila prva zvanična posjeta Zelenskog Srbiji.

Brnabićeva je u „Telegrafu“ ocijenila da britanski mediji tom susretu nisu posvetili pažnju koja bi odgovarala njegovom političkom značaju.

London sa Kinom 105 milijardi funti, Srbija 8,29 milijardi evra

Posebno je ukazala na, po njenom mišljenju, različit način na koji se posmatraju odnosi zapadnih država i Srbije sa Kinom.

Kao primjer navela je da godišnja trgovinska razmjena Velike Britanije sa Kinom premašuje 100 milijardi funti, dok je srpska razmjena sa Kinom manja od 8,5 milijardi evra.

Zvanični britanski podaci pokazuju da je ukupna trgovina Velike Britanije i Kine u 2025. iznosila 105,3 milijarde funti, dok je, prema podacima RZS koje objavljuje Ministarstvo spoljnih poslova Srbije, robna razmjena Srbije i Kine iznosila 8,29 milijardi evra.

Brnabićeva je ukazala na ono što vidi kao različit aršin: kada London posluje sa Pekingom, to se posmatra kao uobičajena međunarodna trgovina, dok se kineske investicije i saradnja sa Srbijom, prema njenim riječima, nerijetko predstavljaju kao izgradnja kineskog „uporišta“ u Evropi.

Politika Beograda je, kako je navela, da pozdravi investicije koje otvaraju radna mjesta i povećavaju proizvodne kapacitete, bez obzira na to da li kapital dolazi iz Evropske unije, Kine, SAD, Indije, Japana ili zemalja Zaliva.

„Zašto bi ekonomska međuzavisnost značila političku poslušnost“

Brnabićeva se osvrnula i na ocjene da Brisel, uprkos snažnim ekonomskim vezama Srbije i EU, nije uspio da stekne dovoljan politički uticaj na Beograd.

Njen odgovor je da ekonomska međuzavisnost ne bi trebalo sama po sebi da podrazumijeva i političku poslušnost.

U sve fragmentiranijem međunarodnom sistemu, kako je ocijenila, strateška autonomija postaje posebno značajna za male i srednje države.

U tom kontekstu podsjetila je i na 1999. godinu i NATO bombardovanje SR Jugoslavije, koje je započeto bez odobrenja Savjeta bezbjednosti UN, navodeći da je takvo istorijsko iskustvo ostavilo dubok trag na način na koji građani Srbije posmatraju međunarodne odnose.

Ipak, naglasila je da Srbija nije ostala zarobljena u prošlosti, već je u međuvremenu izgradila partnerstva širom svijeta, zadržavajući, kako je napisala, nedvosmisleno evropski identitet.

O protestima: Odgovoriti i onima koji protestuju i onima koji ne protestuju

Govoreći o unutrašnjoj političkoj situaciji, Brnabićeva je navela da Srbija ima političke probleme kao i druge države i da su građani protestovali i kritikovali vlast.

To je, kako je ocijenila, dio demokratije.

Državne institucije, prema njenim riječima, moraju da odgovore na zahtjeve građana koji protestuju, ali istovremeno i da uvažavaju stavove i zabrinutost onih koji nisu učestvovali u protestima.

Govoreći o političkoj poziciji Aleksandra Vučića, Brnabićeva je napisala da se i njegovi protivnici i pristalice mogu složiti da je postao dominantna ličnost srpske politike.

Prema njenom tumačenju, razlog leži u tome što značajan dio biračkog tijela smatra da danas živi bolje nego ranije i kao vidljive rezultate navodi puteve, željeznice, fabrike, strane investicije i rast plata.

Taj dio građana, kako je napisala, Srbiju vidi kao ekonomski snažniju i samouvjereniju zemlju, sposobnu da postupa u skladu sa sopstvenim nacionalnim interesima.

„Za njih, to je nezavisnost“, navela je Brnabićeva.

„Srbija nije ničiji pion“

Zaključujući tekst, predsjednica Narodne skupštine poručila je da Srbija ne pripada nijednom tuđem geopolitičkom taboru.

„Srbija nije ničiji pion“, naglasila je, opisujući zemlju kao samouvjerenu, stabilnu i prosperitetnu evropsku demokratiju.

Strateško opredjeljenje za članstvo u Evropskoj uniji, prema njenim riječima, ostaje nepromijenjeno, ali Beograd želi da do tog cilja stigne kao suverena država koja sama određuje sopstveni put.

Širi izvještaj Evropske komisije za 2025. godinu, pored podataka o makroekonomskoj stabilnosti i približavanju dohotka prosjeku EU, istovremeno sadrži i kritike i preporuke Srbiji u oblastima izbornog procesa, vladavine prava, rada parlamenta i medijskih sloboda.

Ana Brnabić je predsjednica Narodne skupštine Republike Srbije, a funkciju predsjednice Vlade obavljala je od 2017. do 2024. godine.