Dr Aleksandar Raković, naučni savjetnik, Institut za noviju istoriju Srbije, Beograd

1. SRBIJA i Crna Gora su u 19. veku ustanovile modernu srpsku državnost s dva državna centra.

2. Ujedinjenjem Crne Gore sa Srbijom 26. novembra 1918. dva tipa srpske državnosti su ujedinjena u državnost Srbije.

3. Stvaranjem Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca/Jugoslavije 1. decembra 1918. državnost Srbije uzdignuta je u državnost Jugoslavije, s teritorijom koja je proširena šesto kilometara naZapad, SA Šapca na Alpe.

4. Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca i u međunarodnom poretku smatrana je izdankom Kraljevine Srbije i njene državnosti.

5. Dakle, srpska i jugoslovenska državnost su jedna te ista državnost. Jugoslovenska državnost je faza razvoja srpske državnosti.

6. Ta faza državnosti koja obuhvata prostor od Triglava do Đevđelije uglavnom se okončava 1991/92. razbijanjem SFR Jugoslavije.

7. Tokom stvaranja novog poretka na prostoru Jugoslavije, Republika Srpska Krajina 1991. obnavlja srpsku državnost a Republika Srpska 1992. obnavlja takođe srpsku državnost, a obe u okviru jugoslovenske države.

8. Pošto su u Ujedinjenim nacijama 1992. priznate secesionističke republike Slovenija, Hrvatska i tzv. Bosna i Hercegovina i nakon što su Srbija i Crna Gora stvorile SR Jugoslaviju, Republika Srpska Krajina i Republika Srpska obnovile su srpsku državnost čiji je identitet utemeljen u državnosti Srbije iz 19. veka.

9. Simboli, elementi i kriterijumi državnosti Republike Srpske i Republike Srpske Krajine su preuzeti iz državnosti Kraljevine Srbije – zastava, grb, himna, valuta, vojska.

10. U isto vreme, Republika Srbija nije obnovila državnost Kraljevine Srbije ni po simbolima, ni po elementima ni po kriterijumima državnosti, već je s Crnom Gorom nastavila da neguje jugoslovenski tip državnosti kao jedne faze u okviru srpske državnosti – s jugoslovenskom zastavom i himnom, pa čak i grbom kao daljim izdankom grba Kraljevine Jugoslavije.

11. Republika Srbija – u okviru SR Jugoslavije i Državne zajednice Srbija i CrnaGora – nije do 2004. ukinula grb socijalističke Republike Srbije, već je te godine Narodna skupština Republike Srbije donela preporuku da se umesto grba SR Srbije kao državni simbol koristi grb Kraljevine Srbije.

12. Republika Srbija je tek 2006. do kraja obnovila simbole, elemente i kriterijume državnosti Kraljevine Srbije – grb, zastavu s grbom i himnu – čime je u simboličkom vidu obnovljena srpska državnost stvorena u 19. veku, a napuštena jugoslovenska državnost kao jedna faza srpske državnosti.

13. Dakle, Republika Srpska je 1992. obnovila identitet državnosti Kraljevine Srbije, a Republika Srbija obnovila je identitet državnosti Kraljevine Srbije čak 14 godina kasnije, odnosno 2006.

14. Očito je, dakle, da su Republika Srbija i Republika Srpska – po svom identitetu – dve Srbije.

15. Zbog toga su terorom i pritiscima okupacionih guvernera u protektoratu BiH (tzv. visokih predstavnika) i sudskim odlukama zvaničnog Sarajeva ukidani simboli, elementi i kriterijumi državnosti Republike Srpske koji sežu u 19. vek, a u tom smislu posebno su vidljivi ukidanje valute, vojske, grba i himne „Bože pravde“.

16. S tim u vezi, jedini pravičan odgovor Republike Srpske je povratak svih simbola, elemenata i kriterijuma državnosti srpskog naroda koji sežu u 19. vek i na čijim temeljima je stvorena Republika Srpska.

17. Zbog očite dvovekovne tradicije identiteta svoje državnosti, Republika Srpska ne može biti nipošto tretirana kao „separatistička teritorija“ jer je njen državni identitet znatno stariji od protektorata BiH u koji je Republika Srpska gurnuta nasiljem međunarodne zajednice.

18. Republika Srpska ima neporecivo istorijsko pravo na samostalnost.

19. Rukovodstvo Republike Srpske ponudilo je da se dođe do razumnog rešenja i da se u okviru „izvornog tumačenja“ Dejtonskog mirovnog sporazuma, Bosna i Hercegovina ustroji kao unija dva sasvim samostalna subjekta – Republike Srpske i FederacijeBosne i Hercegovine.

20. Republika Srpska dakle svoju državnu samostalnost može imati u okviru labave unijeBiH.

21. Međutim, ukoliko se to ne pokaže kao moguće rešenje, Republika Srpska svoju državnost može ostvariti i sasvim samostalno ili kao deo širih srpskih integracija.

22. S obzirom na to da su Republika Srbija i Republika Srpska dve Srbije, one mogu nastaviti pod tim krovom kao jedinstvena Srbija: ili kao unitarna država ili kao Savezna Republika Srbija koju bi činile Republika Srbija i Republika Srpska.

23. Na vidiku je, nadamo se, momenat kada će Crna Gora obnoviti srpsku državnost Kraljevine Crne Gore. Stoga će ponovo biti moguće da se razmišlja o Njegoševoj viziji „sve Srbije od Dunava do mora“ (Gorski vijenac, Beč 1847, strana 3).

24. Ne postoji niko ko bi nama Srbima mogao da uskrati pravo da mislimo, govorimo i radimo na tome da srpski narod ostvari državno jedinstvo. Stoga samo treba da nastavimo putem kojim smo krenuli.

25. Srbija, Srpska i Crna Gora biće slobodne i ujedinjene.