Ponekad jedna rečenica kaže više od deset političkih saopštenja, a ponekad jedna posveta u knjizi otkrije više od čitave kampanje. Upravo takva je posveta koju je Bojan Strunjaš 22. avgusta 2018. godine uputio tadašnjem predsjedniku Opštine Mirku Loli Đačiću, u trenutku kada je ovaj kao funkcioner Demokratska partija socijalista bio nosioc lokalne vlasti u Pljevljima.

„Predsjedniku, Loli Đačiću, u znak sjećanja na prašnjave stranice naše novije istorije… Prijateljski, Bojan Strunjaš.“

Riječ „prijateljski“ stoji tu mirno, kaligrafski ispisana, bez dvosmislenosti, bez ograde i distance. Nema tu formalnog „sa poštovanjem“, nema kurtoazne protokolarne formulacije – ima prijateljstva. I to u vrijeme kada su političke linije u Crnoj Gori već bile jasno povučene, kada je DPS držao svu institucionalnu moć, a opozicija, uključujući i Nova srpska demokratija čiji je Strunjaš član, javno nastupala kao njen najžešći protivnik.

Da li je to bila lični gest? Moguće. Da li je to bio kulturni čin? Naravno. Ali kada se danas pogleda unazad, u svjetlu svega što se u međuvremenu dogodilo, teško je ne postaviti pitanje – gdje prestaje kulturna gesta, a gdje počinje politička fleksibilnost?

Posebno kada se zna da je knjiga u pitanju o životu i stradanju sveštenika, objavljena pod okriljem Instituta za srpsku kulturu, i da je ta posveta upućena upravo čovjeku koji je u tom trenutku bio jedan od najistaknutijih predstavnika vlasti DPS-a u Pljevljima. U političkom ambijentu u kojem se javno insistiralo na jasnim rovovima, Strunjaš je, sudeći po sopstvenom rukopisu, bez ikakve zadrške ispisao riječ „prijateljski“.

I tu počinje sarkazam stvarnosti. Jer isti taj Strunjaš danas se predstavlja kao čvrst i principijelan stranački akter, kao neko ko ima jasan politički stav i uticaj unutar NSD-a, kao neko ko utiče na odbornike i učestvuje u unutarstranačkim pozicioniranjima. Ali kada se pogleda unazad, ta „prašnjava stranica novije istorije“ iz 2018. godine više ne izgleda kao istorija – već kao dokument.

Dokument bliskosti i političke elastičnosti, koji postavlja neprijatno pitanje - kako se od „prijateljski, predsjedniče“ stiže do pozicije moralnog arbitra unutar sopstvenog političkog bloka?

Niko ne spori da u politici postoje lični odnosi, da se ljudi poznaju, razgovaraju i razmijenjuju knjige. Ali u trenucima kada se javnost poziva na principe, dosljednost i nepokolebljivost, onda i jedna posveta postaje legitimna tema. Jer politika nije samo ono što se govori za govornicom – već i ono što se piše mastilom, sopstvenom rukom.

I možda je najveća ironija u tome što je Strunjaš u posveti govorio o „prašnjavim stranicama naše novije istorije“, ne sluteći da će upravo ta stranica jednog dana postati dio njegove sopstvene političke biografije.

U Pljevljima, gdje se politika pamti dugo, a simbolika čita pažljivo, nijedna riječ nije bez težine.