Evropske zemlje razmatraju scenarije za odvraćanje Sjedinjenih Država u slučaju eventualnog pokušaja preuzimanja kontrole nad Grenlandom, objavio je Politico, pozivajući se na zvaničnike EU, diplomate i izvore iz NATO-a. Prema navodima lista, u pojedinim evropskim prestonicama otvoreno se govori o potrebi da Evropa bude spremna i za „direktnu konfrontaciju“ sa administracijom predsjednika SAD Donalda Trampa.

„Moramo biti spremni za direktan sukob sa Trampom. On djeluje agresivno i mi moramo biti spremni na to“, izjavio je jedan evropski diplomata, naglašavajući da se u Briselu sve češće raspravlja o scenarijima koji su do nedavno smatrani nezamislivim unutar savezničkih odnosa.

Kako navodi Politiko, ključnu ulogu u pripremi mogućih evropskih mjera ima Njemačka. Njemački ministar spoljnih poslova Johan Vadeful i njegove kolege rade na planu potencijalnih mjera odvraćanja u slučaju američke invazije na Grenland, potvrdio je neimenovani njemački zvaničnik. Istovremeno, razmatra se i mogućnost jačanja prisustva NATO pakta u širem području oko ostrva.

Politiko izdvaja tri glavna pravca mogućeg evropskog odgovora. Prvi je diplomatski kompromis, u kojem bi NATO mogao da preuzme ulogu posrednika između Danske, Grenlanda i Sjedinjenih Država. „Sve što može da ojača prisustvo Alijanse u blizini Grenlanda i istovremeno ispuni Trampove zahtjeve mora se iskoristiti do maksimuma“, naveo je jedan diplomata.

Druga opcija je pojačano evropsko finansiranje Grenlanda. Suočeni sa Trampovim tvrdnjama da bi priključenje SAD donijelo značajne investicije, Evropska unija i Danska pokušavaju da ubijede grenlandske vlasti da Evropa može da ponudi „povoljniju i stabilniju alternativu“. U tom kontekstu, u Briselu se razmatra plan da se evropska finansijska podrška Grenlandu više nego udvostruči od 2028. godine, iako ta odluka još nije formalno usvojena.

Treći, najoštriji scenario podrazumijeva ekonomski odgovor Vašingtonu. Tomas Krozbi, stručnjak za američku vojsku na Kraljevskom danskom odbrambenom koledžu, podsjetio je da je EU već tokom Trampovog prvog mandata razmatrala planove za obezbjeđivanje evropske i arktičke bezbjednosti bez oslanjanja na SAD. „Teško je, ali moguće. Ipak, ideja da se Evropa brani od Amerike zvuči gotovo ludo“, ocijenio je Krozbi.

Jedan od instrumenata koji se pominje je takozvani Instrument protiv prisile, poznat i kao „ekonomska bazuka“, koji bi podrazumijevao uvođenje carina i poreza američkim kompanijama, kao i ograničenja za njihova ulaganja u evropsku ekonomiju.

Ipak, kako upozorava Politiko, ako bi Sjedinjene Države odlučile da silom preuzmu kontrolu nad Grenlandom, Evropljani bi imali veoma ograničene mogućnosti da to spriječe. Krozbi navodi da bi u slučaju slanja manjih američkih snaga teoretski postojala mogućnost pokušaja hapšenja, dok jedan evropski diplomata dodaje da bi, na zahtjev Danske, Francuske i Njemačke mogle da pošalju trupe kao sredstvo odvraćanja.

Sam Donald Tramp nije isključio upotrebu vojne sile radi uspostavljanja kontrole nad Grenlandom, ističući da je ta teritorija „očajnički potrebna“ Sjedinjenim Državama iz razloga međunarodne bezbjednosti. Sa druge strane, njegov specijalni izaslanik za Grenland Džef Lendri tvrdi da Vašington nema namjeru da „osvaja bilo koga“, već da Grenlandu nudi „ekonomsku snagu i zaštitu“.

Ipak, sama činjenica da se u Evropi ozbiljno razmatraju scenariji konfrontacije sa najbližim saveznikom pokazuje koliko je pitanje Grenlanda preraslo u jedan od najosjetljivijih geopolitičkih izazova za EU i NATO.