Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić boraviće od sjutra do 28. maja u zvaničnoj posjeti Narodnoj Republici Kini, na poziv kineskog predsjednika Si Đinpinga. Posjeta dolazi u trenutku intenzivnih diplomatskih aktivnosti Pekinga, nakon što su u Kini prethodno boravili Donald Tramp i ruski predsjednik Vladimir Putin.

Kako je najavilo Ministarstvo spoljnih poslova Kine, Vučić će se tokom posjete sastati sa predsjednikom Sijem i premijerom Li Ćijangom, sa kojima će razgovarati o bilateralnim odnosima, kao i o međunarodnim i regionalnim pitanjima od zajedničkog interesa.

Prema najavama, tokom boravka srpske delegacije u Kini biće potpisano više od 30 sporazuma, kao i niz ugovora sa kineskim kompanijama. Vučić je uoči puta ocijenio da bi ova posjeta mogla biti jedna od najznačajnijih u njegovoj političkoj karijeri, navodeći da su već dogovorene investicije vrijedne oko milijardu evra.

„Potpisaćemo dvije velike zajedničke izjave, predsjednik Si i ja. Potpisaćemo najmanje još 33 sporazuma i još dogovora i ugovora kojih neće biti manje od 30. Jedna fascinantna, fantastična posjeta koja će značiti dalji ubrzani razvoj, industrijalizaciju i modernizaciju Srbije”, rekao je Vučić.

On je ranije najavio i da će tokom posjete govoriti na Đinghua univerzitetu, ističući da je riječ o jednoj od najznačajnijih akademskih institucija u Kini, na kojoj su govorili najmoćniji svjetski lideri.

Portparol Ministarstva spoljnih poslova Kine Guo Đa-kun poručio je da će posjeta predsjednika Srbije biti prilika za učvršćivanje „čeličnog prijateljstva” i proširenje obostrano korisne saradnje dvije zemlje. On je naglasio da je Srbija prva evropska zemlja koja je sa Kinom izgradila zajednicu sa zajedničkom budućnošću za novu eru i da je važan partner Pekinga u jugoistočnoj Evropi.

„Pod strateškim vođstvom lidera obje zemlje, odnosi Kine i Srbije posljednjih godina funkcionišu na visokom nivou. Obje strane čvrsto podržavaju međusobne ključne interese, uz snažno političko povjerenje, plodnu saradnju, blisku multilateralnu koordinaciju i česte razmjene među ljudima”, poručio je Guo.

Odnosi Srbije i Kine posljednjih godina dobili su snažan politički i ekonomski zamah. Strateško partnerstvo uspostavljeno je 2009. godine, dok je tokom posjete Si Đinpinga Beogradu 2016. potpisana Zajednička izjava o uspostavljanju sveobuhvatnog strateškog partnerstva. Novi važan korak napravljen je u maju 2024. godine, tokom druge posjete kineskog predsjednika Srbiji, kada je potpisano 29 bilateralnih sporazuma i usvojena zajednička izjava o produbljivanju strateškog partnerstva.

Ekonomska saradnja dvije zemlje posebno je intenzivirana nakon stupanja na snagu Sporazuma o slobodnoj trgovini, 1. jula 2024. godine. Taj sporazum obuhvata oko 20.000 proizvoda, a za oko 60 odsto artikala odmah je omogućen bescarinski izvoz na kinesko tržište.

Kina je već godinama najvažniji spoljnotrgovinski i finansijski partner Srbije na azijskom kontinentu. Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, ukupna spoljnotrgovinska razmjena Srbije u 2025. godini iznosila je 84,54 milijarde dolara, uz rast od 12,3 odsto u odnosu na prethodnu godinu. U materijalu koji prati najavu posjete navodi se da je robna razmjena Srbije i Kine u 2025. dostigla 9,36 milijardi dolara, pri čemu je izvoz Srbije u Kinu iznosio 2,1 milijardu dolara, a uvoz 7,2 milijarde dolara.

U prva tri mjeseca ove godine, prema navedenim podacima, ukupna robna razmjena sa Kinom dostigla je 2,54 milijarde dolara. Izvoz u Kinu iznosio je 681,8 miliona dolara, dok je iz Kine uvezeno robe u vrijednosti od 1,86 milijardi dolara.

Kineske kompanije već imaju značajnu ulogu u srpskoj privredi. Srbija Ziđin Majning, Srbija Ziđin Koper i HBIS nalaze se među najvećim izvoznicima iz Srbije. HBIS je 2016. godine preuzeo Željezaru Smederevo, dok je Ziđin 2018. postao većinski vlasnik RTB Bora, odnosno današnje kompanije Serbia Zijin Copper.

Među najvećim kineskim investitorima u Srbiji su i Mint grupa, koja proizvodi automobilske komponente u Loznici i Šapcu, kao i kompanija Linglong, koja proizvodi gume u Zrenjaninu. Potpredsjednik Linglong grupe Sun Songtao najavio je krajem aprila novu investiciju od oko 645 miliona dolara u okviru druge faze razvoja fabrike u Zrenjaninu.

Kineske kompanije imaju važnu ulogu i u infrastrukturnim projektima u Srbiji. Učestvovale su u izgradnji brzih pruga, auto-puteva, mostova, energetskih objekata i ekološke infrastrukture. Među najznačajnijim projektima su dionice brze pruge Beograd–Stara Pazova i Novi Sad–Subotica, dionice auto-puta „Miloš Veliki”, Pupinov most, obilaznica oko Beograda, kao i projekti u termoelektrani Kostolac.

Posebna pažnja u narednom periodu očekuje se u oblasti visokih tehnologija. U februaru je u Kineskom kulturnom centru u Beogradu održana prezentacija humanoidnih robota kompanije AGIBOT Innovation i Mint grupe, kada je najavljeno da bi Srbija mogla postati jedan od evropskih centara za proizvodnju robota. Vučić je tada izjavio da bi Srbija već ove godine mogla da počne proizvodnju humanoidnih robota, dok su predstavnici AGIBOT-a naveli da planiraju serijsku proizvodnju od 1.000 do 2.000 robota godišnje u Srbiji.

Prema podacima Agencije za privredne registre koji su navedeni u materijalu, na teritoriji Srbije registrovana su 2.003 aktivna privredna subjekta čiji su većinski vlasnici državljani Kine ili pravna lica registrovana u toj zemlji.

Predstojeća posjeta, prema ocjenama zvaničnika u Beogradu i Pekingu, treba da potvrdi političko povjerenje dvije države, ali i da otvori novu fazu ekonomske saradnje — od infrastrukture i industrije do robotike, čipova i novih investicija.