Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa preduzela je nagli i neočekivani zaokret u energetskoj politici koji bi mogao uzdrmati jedinstvo zapadnog bloka. Vašington je hitno ublažio sankcije na rusku naftu u pokušaju da obuzda dramatičan rast cijena energenata koji prijeti da izazove ozbiljne poremećaje na globalnom tržištu.

Kako navodi „Njujork tajms“, ova odluka predstavlja „oštar preokret“ u odnosu na dosadašnju strategiju i već je izazvala nove tenzije između Sjedinjenih Država i evropskih saveznika. Dok je Vašington bio prinuđen da reaguje na rast cijena energenata, pojedine evropske prestonice insistiraju na nastavku snažnog ekonomskog pritiska na Moskvu.

„Ovaj potez Trampove administracije mogao bi dodatno da podijeli Sjedinjene Države i Evropu, koja je bila skeptična prema Trampovom napadu na Iran i izrazila želju da nastavi da vrši ekonomski pritisak na Rusiju“, navodi se u analizi američkog lista.

Odluka je ujedno i značajno odstupanje od prošlogodišnje politike Bijele kuće. Tramp je ranije više puta najavljivao oštre mjere, uključujući uvođenje tarifa Indiji i drugim državama koje nastave da kupuju rusku naftu. Sada se, međutim, Vašington našao u situaciji da privremeno popusti upravo na tom polju.

Ministarstvo finansija SAD izdalo je posebno odobrenje koje omogućava kupovinu ruske nafte i naftnih derivata utovarenih na tankere do 12. marta. Ovo ovlašćenje važi nešto manje od mjesec dana, odnosno do 11. aprila. Posmatrači ovaj potez tumače kao indirektno priznanje da je prethodna strategija, koja je podrazumijevala kažnjavanje čak i saveznika zbog saradnje sa Rusijom, naišla na ozbiljne limite.

U međuvremenu, geopolitičke tenzije između Vašingtona i Brisela dodatno su porasle zbog različitih stavova o američkoj vojnoj operaciji protiv Irana. Skepticizam evropskih zemalja prema tom potezu postao je sve izraženiji, što dodatno komplikuje odnose unutar zapadnog saveza.

Ekonomska realnost, međutim, pokazuje da energetska kriza brzo izmiče kontroli. Blokada Ormuskog moreuza dovela je globalno tržište na ivicu ozbiljne nestabilnosti. Cijena sirove nafte tipa „brent“ ove sedmice premašila je 119 dolara po barelu, što predstavlja rast od gotovo trećine u kratkom vremenskom periodu.

Situacija u Evropi još je dramatičnija. Od kraja februara cijene gasa su se više nego udvostručile, što je dodatno opteretilo privredu i domaćinstva širom kontinenta. Suočena sa ovakvim pritiscima, administracija u Vašingtonu bila je prinuđena da hitno reaguje, uključujući i aktiviranje resursa iz strateških rezervi kako bi stabilizovala američko i svjetsko energetsko tržište.