Belgijska policija sprovela je jutros opsežnu, koordinisanu akciju u sjedištu Evropske službe za spoljne poslove (EEAS) u Briselu, Ko­le­džu Ev­ro­pe u Bri­žu i na više privatnih adresa, u okviru velike krivične istrage zbog sumnje na zloupotrebu sredstava Evropske unije, pronevjeru, sukob interesa i kršenje profesionalne tajne.

Prema informacijama izvora upoznatih sa slučajem i očevidaca, u racijama su učestvovali belgijska federalna policija, Kancelarija EU za borbu protiv prevara (OLAF) i Evropsko javno tužilaštvo (EPPO). Tokom pretresa zaplijenjena je obimna dokumentacija, a tri osobe su uhapšene radi ispitivanja.

Očevici su naveli da je oko deset policajaca u civilu ušlo u zgradu EEAS-a oko 7.30 časova. Zvaničnik evropske diplomatske službe potvrdio je da je racija sprovedena, dok portparoli EPPO-a i OLAF-a nisu željeli da komentarišu istragu.

Mogerini privedena – istraga zahvata najviše nivoe evropske diplomatije


Prema navodima Brisels tajmsa, među uhapšenima je i direktorka Ko­le­dža Ev­ro­pe i bivša visoka predstavnica EU za spoljnu politiku i bezbjednost Federika Mogerini, koja se nalazi u policijskom pritvoru u Briselu. Uz nju je privedeno još nekoliko osoba u Brižu i Briselu, uključujući i visokog zvaničnika Evropske komisije – Stefana Sanina, direktora Generalnog direktorata za Bliski istok, Sjevernu Afriku i Persijski zaliv.

Sanino je, u periodu koji je predmet istrage, bio i generalni sekretar EEAS-a, u vrijeme kada je uspostavljena nova Diplomatska akademija EU. Prema navodima izvora Euraktiva, uhapšen je i jedan zaposleni Ko­le­dža Ev­ro­pe iz odjeljenja za izvršno obrazovanje.

Prema belgijskom zakonu, osumnjičena osoba može biti zadržana u pritvoru do 48 sati, tokom kojih može biti ispitivana.

Težište istrage – sumnjiva kupovina zgrade i tajni pristup tenderskoj dokumentaciji


Istraga se odnosi na period 2021–2022. godine i sumnju na zloupotrebu evropskih sredstava u okviru saradnje između EEAS-a i Ko­le­dža Ev­ro­pe, prestižne institucije koja decenijama školuje evropske diplomate.

Ključni predmet interesovanja istražitelja je kupovina zgrade u ulici Špandžardstrat u Brižu, koju je Ko­le­dž Ev­ro­pe 2022. godine kupio za 3,2 miliona evra kao smještaj za polaznike nove Diplomatske akademije EU — programa finansiranog od strane EEAS-a.

Nedugo nakon te kupovine, EEAS je Ko­le­džu Ev­ro­pe dodijelio 654.000 evra putem javnog konkursa.

Istražitelji sumnjaju da su predstavnici Ko­le­dža mogli imati pristup kriterijumima tendera prije njegovog zvaničnog raspisivanja, što bi predstavljalo teško kršenje pravila fer konkurencije.

Kako navode četiri osobe upoznate sa slučajem, konkurs za domaćina akademije zahtijevao je od kandidata da obezbijede smještaj, a Ko­le­dž je kupio zgradu u trenutku značajnih finansijskih poteškoća — i neposredno prije raspisa tendera.

Računarske zaplijene, dokumenti i pretresi domova


Policija je, osim upada u prostorije EEAS-a i Ko­le­dža Ev­ro­pe, izvršila i pretrese privatnih domova osumnjičenih, gdje je zaplijenjena dokumentacija, elektronski uređaji i materijal relevantan za istragu.

OLAF je već ranije ispitivao više lica u vezi sa slučajem i svoje nalaze proslijedio EPPO-u, koji je sada nadležan za eventualno krivično gonjenje. Nema naznaka da su OLAF ili EPPO donijeli konačne zaključke, niti je iko formalno optužen.

Ko­le­dž Ev­ro­pe je pod rukovodstvom Federike Mogerini od 2020. godine, dok je u periodu koji je predmet istrage EEAS vodio još jedan bivši socijalistički šef diplomatije — španski ministar spoljnih poslova Žozep Borelj.

Portparol Borelja nije bio dostupan za komentar.

Istraga koja potresa evropske institucije


Prema saopštenju Evropskog javnog tužilaštva, istraga obuhvata moguće nelegalnosti, uključujući:

  • prevaru u postupku javnih nabavki,

  • korupciju,

  • sukob interesa,

  • kršenje profesionalne tajne,

  • nelojalnu konkurenciju i favorizovanje.


Postupak je još u ranoj fazi i niko od osumnjičenih zvaničnika nije formalno terećen. Ipak, budući da se slučaj odnosi na vrh evropskog diplomatskog aparata, dalje faze istrage bi mogle ozbiljno uzdrmati kredibilitet EU institucija.