BERLIN – Njemačke bezbjednosne službe pojačale su upozorenja kompanijama iz odbrambene industrije nakon što je rusko Ministarstvo odbrane objavilo spisak evropskih pogona i preduzeća koja, prema tvrdnjama Moskve, učestvuju u proizvodnji bespilotnih letjelica i komponenata namijenjenih ukrajinskim oružanim snagama.

Rusko ministarstvo je 15. aprila objavilo adrese 21 proizvodnog i poslovnog objekta povezanog sa ukrajinskim i zajedničkim kompanijama u više evropskih zemalja, među kojima su Velika Britanija, Njemačka, Španija, Italija i Poljska. Moskva je tada poručila da povećanje proizvodnje i isporuka dronova Kijevu dodatno uvlači evropske države u sukob sa Rusijom i upozorila na „nepredvidive posljedice” ukoliko bi evropska teritorija bila korišćena za pripremu napada na ruske ciljeve.

Dodatnu zabrinutost izazvala je izjava zamjenika predsjednika Savjeta bezbjednosti Rusije Dmitrija Medvedeva, koji je nagovijestio da bi objekti sa objavljenog spiska, u zavisnosti od daljeg razvoja situacije, mogli da budu posmatrani kao vojni ciljevi.

Iako Moskva nije najavila neposredne napade na evropsku teritoriju, objavljivanje punih adresa preduzeća u Berlinu je protumačeno kao oblik pritiska i upozorenje kompanijama koje učestvuju u snabdijevanju Ukrajine.

Njemački Savezni zavod za zaštitu ustava pripremio je zbog toga posebne bezbjednosne smjernice za odbrambenu industriju. Njemačka kontraobavještajna služba ocijenila je da su kompanije koje proizvode oružje i vojnu opremu izložene povećanom riziku od ruske špijunaže, sajber-napada i sabotaže.

Posebno su ugroženi rukovodioci i zaposleni koji raspolažu osjetljivim podacima, kao i proizvodni i logistički lanci preko kojih se oružje dostavlja Ukrajini. Njemačke vlasti savjetovale su kompanijama da pojačaju fizičko i digitalno obezbjeđenje, kontrolu pristupa proizvodnim pogonima i zaštitu zaposlenih tokom putovanja u inostranstvo.

Njemačke službe, međutim, u ovom trenutku kao vjerovatnije oblike djelovanja vide tajne operacije, sajber-napade, industrijsku špijunažu, sabotaže i angažovanje posrednika, a ne otvoren raketni napad ruskih oružanih snaga na teritoriju članice NATO-a.

Pitanje mogućeg ruskog odgovora na širenje evropske proizvodnje dronova otvorio je i ruski vojni posmatrač Mihail Hodarenok, pukovnik u penziji i nekadašnji oficir Glavne operativne uprave Generalštaba Oružanih snaga Rusije.

Hodarenok u autorskom tekstu ocjenjuje da bi Moskva mogla da primijeni logiku koju je Iran koristio u sukobu sa Sjedinjenim Američkim Državama – da države koje svoju teritoriju stavljaju na raspolaganje za napade postaju dio vojne infrastrukture protivničke strane.

Teheran je tokom sukoba više puta saopštavao da su američke baze i objekti u regionu legitimne mete ukoliko se koriste za napade na Iran. Iranske snage izvele su raketne i napade bespilotnim letjelicama na američke vojne objekte u više bliskoistočnih država, što je dodatno povećalo strahovanje od šire regionalne konfrontacije.

Polazeći od takvog primjera, Hodarenok tvrdi da bi Rusija morala da pokaže spremnost za radikalnu eskalaciju kako bi odvratila evropske zemlje od daljeg širenja proizvodnje oružja i dronova za Ukrajinu.

On razmatra napad konvencionalnim krstarećim raketama na vojne objekte u jednoj evropskoj zemlji, praćen demonstrativnom upotrebom nuklearnog oružja izvan njene nacionalne teritorije. Prema njegovoj tezi, takva demonstracija trebalo bi da pokaže da je Moskva spremna da odgovori i nuklearnim sredstvima ukoliko napadnuta država pokuša da uzvrati ili zatraži primjenu člana 5 Sjevernoatlantskog ugovora.

Hodarenok smatra da bi isključivo konvencionalni ruski napad, bez nuklearnog pritiska, vjerovatno doveo do uzvratnih udara, neposrednog uključivanja novih država u rat i nekontrolisanog širenja sukoba. Nasuprot tome, on tvrdi da bi otvoreno pokazivanje spremnosti za upotrebu nuklearnog oružja moglo da primora evropske vlade na povlačenje.

Takvo stanovište predstavlja ličnu procjenu i predlog ruskog vojnog analitičara, a ne zvanično saopštenu politiku Kremlja ili Ministarstva odbrane Rusije. Njegova realizacija značila bi napad na članicu NATO-a i otvaranje najopasnije evropske bezbjednosne krize od završetka Drugog svjetskog rata.

Upravo zbog toga se i u ruskoj stručnoj javnosti mogu čuti potpuno suprotna mišljenja. Dok jedan dio analitičara traži oštrije odgovore na evropsko naoružavanje Ukrajine, drugi upozoravaju da bi svaki direktan napad na teritoriju NATO-a mogao da pokrene lanac vojnih reakcija koji više ne bi bilo moguće kontrolisati.

Za sada se ruska strategija zasniva na udarima na proizvodne, skladišne i logističke kapacitete unutar Ukrajine, političkim upozorenjima evropskim vladama i tvrdnjama da zapadne isporuke oružja produžavaju rat.

Međutim, objavljivanje adresa evropskih kompanija, Medvedevljeve izjave i sve oštrija upozorenja ruskih analitičara pokazuju da se pitanje proizvodnje dronova više ne posmatra samo kao industrijska pomoć Kijevu, već kao jedna od tačaka na kojima bi sukob u Ukrajini mogao da preraste u direktnu konfrontaciju Rusije i NATO-a.