Na području današnje Federacije BiH (FBiH), na kome je do početka poslednjih ratnih sukoba u BiH živjelo više od 540.000 Srba, u protekle nešto više od tri decenije, oskrnavljeno je ili u potpunosti uništeno oko 1.000 srpskih grobalja, od ukupno 1.130 koliko ih ima. Od nacionalno i vjerski motivisanih napada tamošnjih vandala pošteđena su samo malobrojna pravoslavna počivališta koja se nalaze na nekim izolovanim i udaljenim lokacijama.

I prije nekoliko dana na pravoslavnom groblju u selu Tupkovići, zaseok Samardžići, u federalnoj opštini Živinice potpuno je uništeno više nadgrobnih spomenika. U predratno vrijeme u tom selu živjela su 383 pripadnika srpske nacionalnosti. Trenutno žive samo tri povratnika, koja su za medije izjavila da nakon skrnavljenja mjesnog groblja osjećaju povećan strah.

U Odboru za zaštitu prava Srba u FBiH napominju da meta vandala u drugom entitetu nisu samo pravoslavna groblja i vjerski objekti već podjednako tako i srpski povratnici i njihova imovina, pa čak i saobraćajni znakovi na kojima oni nazive mjesta ispisane ćirilicom precrtavaju sprejom. Takvih primjera ima mnogo, ali ne i primjera adekvatnog djelovanja nadležnih federalnih organa i institucija. Rijetki su slučajevi da su vandali, nakon izvršenog krivičnog djela, otkriveni, a kamoli i zakonski sankcionisani.

Đorđe Radanović, predsjednik pomenutog odbora za „Politiku”, kaže da se u Federaciji BiH svake godine, uključujući i ovu na izmaku, dogodi više od 60 nacionalno i vjerski motivisanih napada na Srbe i njihovu imovinu. Krajnji cilj manifestovanja mržnje na taj i takav način, napominje on, jeste zastrašivanje i jasna poruka pravoslavnim Srbima koji žive na području FBiH, a ima ih nešto više od 30.000, da i oni treba da idu sa svojih vjekovnih ognjišta.

„Svjedočili smo bezbroj puta do sada na koje sve načine su maltretirani Srbi koji su dolazili na, uglavnom, devastirana groblja, na kojima počivaju njihovi najmiliji. I to je dio jednog osmišljenog koncepta da se u FBiH zauvijek uklone sva pravoslavna obilježja i protjera preostali dio srpskog naroda. Po mom mišljenju taj koncept je samo dio velikobošnjačke politike kojoj je cilj da od BiH napravi bošnjakistan po uzoru na slične muslimanske zemlje”, istakao je Radanović.

Nakon nedavnog rušenja nadgrobnih spomenika u povratničkom selu kod Živinica (mjesto u Tuzlanskom kantonu), ministar bezbjednosti u Savetu ministara Nenad Nešić pozvao je federalnog ministra unutrašnjih poslova Ramu Isaka i ministra unutrašnjih poslova Tuzlanskog kantona da „odmah reaguju i da se uključe u istragu”. On je iskazao zabrinutost zbog činjenica da su u ovoj godini učestali napadi na srpske povratnike i u Tuzlanskom kantonu koji je, kako je naveo, bio primjer tolerantnosti.

„Uništavanje pravoslavnog groblja akt je zastrašivanja i najgnusnije širenje mržnje. Počinioci ovog zlodjela moraju biti pronađeni, a povratnici zaštićeni. Onaj kome smetaju mrtvi samo zato što su bili druge vjere i nacionalnosti, za metu ima žive”, naveo je Nešić na društvenoj mreži „Iks”.