Živa bića koriste otrove jedni protiv drugih već stotinama miliona godina. Kako piše naučni magazin Smitsonijan, još su mikrobi prvi počeli da koriste hemijske supstance za odbranu i napad, a vremenom su taj „hemijski rat“ preuzele životinje i biljke.

Načini na koje životinje postaju otrovne znatno se razlikuju. Neke vrste same proizvode toksine. Tako, na primjer, krastače luče srčane glikozide – supstance koje, ako se unesu u organizam, mogu da blokiraju rad natrijum-kalijum pumpe, proteina od ključnog značaja za rad ćelija, mišića i nervnog sistema.

Drugi organizmi toksine dobijaju uz pomoć bakterija ili kroz ishranu. Poznat primjer je riba naduvača, čije meso sadrži smrtonosni tetrodotoksin. Otrovne žabe, s druge strane, akumuliraju toksine tako što jedu otrovne insekte i grinje.

Kako su se otrovi razvijali, tako su životinje morale da razviju i odbranu od njih – i od sopstvenih i od tuđih. Najčešće se ta zaštita postiže promjenama u proteinima koje otrovi napadaju, čineći ih otpornijim. Insekti koji žive na biljkama mlečike, bogatim srčanim glikozidima, razvili su pumpe na koje ti toksini više ne djeluju.

Ipak, ta adaptacija ima cijenu. Kod bube Oncopeltus fasciatus, koja se hrani sjemenom mlečike, otpornija pumpa radi manje efikasno, što može da utiče na nervni sistem. Rješenje je pronađeno u podjeli uloga – najosjetljivija, ali i najefikasnija verzija proteina nalazi se u mozgu, koji je dodatno zaštićen od toksina.

Slične mehanizme koriste i druge životinje. Neke vrste insekata imaju posebne transportere u ćelijama koji izbacuju toksine iz nervnog tkiva. Određene zmije u jetri posjeduju supstance koje neutrališu otrove žaba kojima se hrane, vjerovatno zahvaljujući enzimima koji smrtonosne materije pretvaraju u bezopasne oblike.

Kalifornijske zemljane vjeverice razvile su proteine koji ih štite od otrova zvečarki – opasne mješavine toksina koja oštećuje krvne sudove i sprečava zgrušavanje krvi. Interesantno je da se ta zaštita prilagođava lokalnim populacijama zmija, iako nije potpuna, jer zvečarke stalno mijenjaju sastav svog otrova.

Na kraju, brojne životinje skladište toksine koje unesu hranom i koriste ih kao odbranu. Bube Chrysochus auratus prenose glikozide na leđa kako bi odbile predatore, dok je odnos leptira monarha i mlečike jedan od najpoznatijih primjera evolutivne povezanosti otrovnih biljaka i insekata.

Priroda tako pokazuje da je otrov istovremeno i oružje i zaštita – dio neprestane borbe za opstanak u kojoj se pravila stalno mijenjaju.