Građanin Evrope, one „šumanovske“, one posvećene ljudskim pravima i idejama bio je najtvrđi temelj tog drugačijeg svijeta. Ostavio je Drugi svjetski rat za sobom, neprijateljstva i zlu krv, i krenuo da mijenja svijet. Taj građanin ponižen je prvi put krajem minulog, užasnog, vijeka i to u trenutku kada je srušen Berlinski zid i kada je Evropa slutila novo doba. Ponižen je i poražen u svojoj krunskoj pobjedi, slično onim epskim i predanjskim iskustvima kada najveći junak više nije potreban, kada gomila nadjača značaj najznačajnijih. Ujedinjavanjem Evrope i njenim, od tada, intezivnim širenjem počinje da odumire evropski san, profitabilnost zamjenjuje zanesenost, a individualnost se detronizuje kolektivitetom.
Kako se to dogodilo?
Gotovo uplašena od nagle mogućnosti da postane suštinska, prava Evropa, izgubila se u očaju mogućnosti i uplašila horizonta koji je dosezao do Urala. Za razliku od nje Amerika nije bila ni uplašena ni zbunjena, ako i jeste na trenutak „zatečena“ oporavila i uključila trajno u amerikanizaciju evropske budućnosti. Tada je Evropi nedostajao, ipak, smrtni De Gol, mada Francuskoj nije ni tada ni poslije toga. Imala je, međutim, samo Helmuta Kola, fizičkog kolosa i fizičkog ujedinitelja Njemačke, zaljubljenika u Francusko-Njemačko pomirenje u koje je uložio mnogo napora vjerujući da je to dovoljno i za ujedinjavanje Evrope. Želio je to i njegov kolega Fransoa Miteran sa zebnjom prateći ujedinjenje dvije Njemačke i naglo rastakanje istočnog bloka. Od Miterana dovoljno.
https://aloonline.me/korona/borovinic-bojovic-korona-oprez/
Margaret Tačer, Gvozdena Lejdi, koja je utvrđivala „gvozdenu zavjesu“ prema Sovjetima nije se oduševljavala nastajućom Evropskom unijom. Podjednako se zgražavala nad Kolovim raskalašnim apetitom i jednostavnošću koja je baronici više vukla u prostotu. Upravo je odlazila.
Ujedinjenjem Njemačke ujedinila se teritorija, ali se nisu ujedinili ljudi. Prostor je postao važniji od čovjeka, a ono u šta nikada nisu ubijedili Amerikance, američki lideri lako su ubijedili Evropljane čija se individualnost zgrčila na ruševinama Berliskog zida. Omladina komunističke DDR izgledala je odjednom avangardnije od braće s druge strane bedema. Zid je srušen, Njemačka je potom postala dominantna sila, Evropa je postajala sistem pravila i komplikovane paragrafije, a sloboda je podvedena komformizmu. Potrošačka civilizacija se razgoropadila do mjere da je pojedinac zaboravljen do nebitnosti. Kinezi su ponajprije shvatili da ako je to taj put u budućnost onda oni mogu pobijediti svakoga. Reklo bi se, iz priloženog, da su još sasvim malo pa u pravu. Te osamdesetdevete nije uspjelo rušenje „kineskog zida“ na Tjenanmenu. Kineska Komunistička partija dala je svoj doprinos kolektivizmu na štetu individualnosti. Nije bilo teško jer se radi i o višemilenijumskom trajanju njihove civilizacije na istom principu. „Neka cvjetaju hiljade različitih cvjetova“ nije nikada bila poruka cvijeću pojedinačno, nego zajednici cvjetova.
Dok je Evropa, decenijama poslije Drugog rata, pritisnuta spolja partijskim boljševizmom tvrdih i mekih struja, pribodena i nagurana na svoje tlo ekspanzinizmom Varšavskog pakta, branila i unapređivala svoju spasonosnu demokratiju, uz sve unutrašnje razllike, ličila je na obećani svijet. Nije bila udarna pesnica ni američkih ni sovjetskih ratnih „istraživanja“ u Aziji i Južnoj Americi onog doba. Francuzi i Britanci su i dalje imali svoje „izlete“ po kolonijalnom svijetu ali Evopa kojoj se težilo izgledala je nepotrošeno. Uostalom tada su bili Zajednica, a ne Unija. Građanin takve Evrope ličio je na onog građanina Atine koji je izgledao slavno dok je god branio svoj začarani svijet posebnosti, a gubio uvijek kada je pokušavao da poatini ostatan grčkog svijeta i odasvud nadiruće „varvare“. Potom, Jedan Toni Bler više je ličio na potpaljivača imperijalističkih vatri Amerike nego na hladnokrvnog Engleza. Foklandi Margaret Tačer bili su pokazna vježba u odnosu na Blerovo dokazano laganje u vezi sa Irakom i pustoš koja je ostajala trajno nakon invazije. Iz te nekažnjene laži uslijedile su sve ostale razarajuće po svijet ravnopranih država i naroda.
Današnja Evropska unija sportskim rječnikom rečeno izgleda prekombinovano. Zaboravila je na sebe u stalnom pokušavanju da bude mala Amerika.
Monetarno ujedinjena i centralizovana, ujednačenih, nadnacionalnih principa, uredno podšišana i tehnokratizovana više liči na neki moderni Sovjetski savez nego na obećanu sebe.
Kada je Papa Frančesko prošle godine dekretom proglasio Šumana blaženim mnogi su pomislili da to nije uradio vjerujući u vječnost njegovog djela nego žureći da to djelo ne iščili. „Časni“ Šuman ne mora uraditi više ništa ali „da bi se proglasio blaženim mora mu se pripisati jedno čudo, a onda još jedno da bi postao svetac“ javljao je Rojters, dodajući „da je čudo obično medicinski neobjašnjivo izlječenje osobe“. Bez cinizma, Šuman je napravio čudo ali to čudo jede samo sebe. Možda je to ono drugo nedostajuće po kanonu Rimo-katoličke Crkve.
Na kraju, pomenimo i sebe.
Evropa je sebi pucala u obje noge kada je početkom devedesetih raspirila građanski rat u bivšoj Jugoslaviji. Kol je u poslovičnoj lijenosti spoljnu politiku prepustio jednom Genšeru, a ovaj se ponio kao osrednji austrougarski oficir, galopirajući za vlastitim naučenim konjem. Kažnjavajući srpski nacionalizam, koji je tada ličio na sve samo ne na to, a i sprovodili su ga istrošeni ali zakleti komunisti, prigrlila je zapadno-jugoslovenski nacizam , prije svega ondašnji hrvatski, ohrabrivši sve plitko prikopane Hitlerove sledbenike i navijače diljem kontinenta, da bi ovoga puta mogli izboriti svoje, dakako, demokratske, države. Banderovci, recimo, vjeruju da je to moguće već sjutra i sa Ukrajinom. Zapelo im je, međutim, i to vrlo ozbiljno pa je poslednja nada da će umrijeti još jednom zajedno s cijelom planetom.
Invazijom i besomučnim bombardovanjem suverene SRJ, od strane Alijanse i zdušno sjedinjene Evrope, one 1999. godine, Evropa je prestala da bude obećano carstvo slobode za bilo koga. Od tada do danas ona je samo primamljiva i donekle isplativa nužda. Ono što je nekada dobijala samo na namigivanje – poštovanje i zavist, danas može dobiti jedino na ozbiljno naguravanje. Širenje Evrope po diktatu NATO ukinulo je svaku emociju, a one su, s ove i one strane Alpa, pola vijeka hranile snove slobodnih ljudi da, ipak, svijet, evropski svijet, može biti više od sna. Dio razorene Ukrajine, stradale u inaćenju prema Rusiji koje je besmisleno i plitko, NATO će na kraju prepustiti Evropi da je umije i razumije. Koštaće krvavo mnogo i skupo. Ponovo će poteći ruska nafta i gas samo će se izgubiti koja decenija. Gvozdena zavjesa se spušta još jednom samo ovoga puta sa njene istočne strane ostaće cijela evro-azijska šahovska tabla. Zbignjev Bžežinski je svojim manifestom upropastio sve što je Šuman sanjao, a De Gol priželjkivao. Tako su Makrs i Engels Manifestom Komunističke partije upropastili komunizam. Ovo drugo nikome nije žao, a prvo mora, dok još ima nade, da se vrati na početak, na inicijaciju.
Goran Danilović
