Novi zakon i mnogo novih pravila za Javni servis

Vlada Crne Gore je krajem maja utvrdila Predlog zakona o nacionalnom javnom emiteru – javnom medijskom servisu Crne Gore, koji je dostavljen parlamentu na usvajanje. Vlada predlaže Skupštini da se zakon donese po hitnom postupku.

Između ostalog, predlaže se da TVCG, Radio Crne Gore i portal RTCG ubuduće funkcionišu pod nazivom javni medijski servis. Osnivač javnog medijskog servisa je država, koja je dužna je da obezbijedi institucionalnu autonomiju, uređivačku nezavisnost i stabilno i predvidljivo finansiranje javnog medijskog servisa. Prava osnivača u ime države vrši Savjet javnog medijskog servisa.

„Javni medijski servis dužan je da obezbijedi da evropska audiovizuelna djela čine najmanje 51 odsto godišnjeg vremena emitovanja svakog opšteg televizijskog programa. Javni medijski servis dužan je da najmanje 40 odsto djela iz stava 1 ovog člana emituje izvorno na crnogorskom jeziku, jezicima u službenoj upotrebi ili romskom jeziku. Javni medijski servis dužan je da obezbijedi da audiovizuelna djela nezavisnih proizvođača, uključujući crnogorske nezavisne proizvođače, čine najmanje 10 odsto godišnjeg vremena emitovanja svakog opšteg televizijskog programa. Javni medijski servis dužan je da obezbijedi da najmanje 50 odsto djela iz stava 3 ovog člana čine djela crnogorskih nezavisnih proizvođača koja su proizvedena izvorno na crnogorskom jeziku, jezicima u službenoj upotrebi ili romskom jeziku“, navodi se u vladinom predlogu zakona.

Kriterijumi i način izbora djela utvrđuju se opštim aktima Javnog medijskog servisa koji se objavljuju na Internetskoj publikaciji. Izvještaj o ispunjenosti pomenutih generalni direktor Javnog medijskog servisa dužan je da dostavi Savjetu i regulatornom organu, do 31. marta tekuće za prethodnu godinu.

Organi Javnog medijskog servisa

„Član Savjeta može biti afirmisani stručnjak iz oblasti koja je od značaja za obavljanje djelatnosti Javnog medijskog servisa (novinarstvo, umjetnost, kultura, audiovizuelna medijska djelatnost, sociologija, istorija, pravo, ekonomija i dr.), koji je državljanin Crne Gore, ima prebivalište u Crnoj Gori, najmanje VII1 nivo kvalifikacije obrazovanja i najmanje pet godina radnog iskustva u oblasti od značaja za obavljanje djelatnosti Javnog medijskog servisa“, precizirano je u predlogu zakona.

Takođe, definisano je da za generalnog direktora može biti imenovano lice koje je državljanin Crne Gore, sa prebivalištem u Crnoj Gori, koje ima najmanje VII1 nivo kvalifikacije obrazovanja i najmanje pet godina radnog iskustva na poslovima rukovođenja u oblasti od značaja za obavljanje djelatnosti Javnog medijskog servisa (novinarstvo, umjetnost, kultura, audiovizuelna medijska djelatnost, sociologija, istorija, pravo, ekonomija i dr).

Mandat generalnog direktora traje četiri godine. Ista osoba može biti imenovana za generalnog direktora najviše dva puta.

„Direktora radija, direktora televizije i direktora internetske publikacije imenuje i razrješava generalni direktor, na period od četiri godine, uz mogućnost ponovnog imenovanja. Za direktora radija, direktora televizije i direktora internetske publikacije može biti imenovan državljanin Crne Gore, sa prebivalištem u Crnoj Gori, koji ima najmanje VII1 nivo kvalifikacije obrazovanja i najmanje pet godina radnog iskustva u oblasti medija“, propisano je predlogom zakona.

Razlozi za donošenje zakona

„Kao jedne od glavnih zamjerki sa, prvenstveno adrese Evropske komisije, ističu se dalja potreba za jačanjem nezavisnosti Javnog medijskog servisa u pogledu rada Savjeta, te oslobađanje bilo kakvog političkog uticaja i puno poštovanje profesionalnih standarda u radu. Osim toga, neophodno je dodatno razraditi kriterijume za imenovanje članova Savjeta Javnog medijskog servisa, revidirati broj članova Savjeta i postojeće kriterijume za predlagače“, navodi se u obrazloženju.

Po pitanju jačanja odgovornosti rukovodstva, predviđeno je da se generalni direktor, direktor radija, direktor televizije mogu razriješiti i u slučajevima da ne realizuju godišnje programske planove koje donosi Savjet, ako ne realizuju finansijske i druge planove i ako ne sprovode odluke i zaključke Savjeta.

„Ono što se dalje prepoznaje kao veliki problem u dosadašnjem zakonskom rješenju je nedovoljna zaštita članova Savjeta Javnog medijskog servisa, čime se ostvaruje neposredan politički uticaj i vrši eliminisanje nepodobnih članova. Zato je ovim predlogom predviđena strožija procedura i prekompozicija ingerencija organa nadležnog za utvrđivanje odgovornosti članova Savjeta, uključujući i eksplicitnu mogućnost pokretanja postupka pred nadležnim sudom u cilju zaštite, imajući u vidu nekoliko spornih razriješenja članova Savjeta u proteklom periodu“, naglašava se u obrazloženju predloga zakona.

Osim toga, uvedena je novina koja predviđa mogućnost sudskog osporavanja ne samo razrješenja, već i imenovanja članova Savjeta.

„Usljed potrebe za usklađivanjem sa Zakonom o audiovizuelnim medijskim uslugama izvršena su odgovarajuća unaprijeđenja u pogledu konciznijeg određenja vrste i pružanja medijskih usluga i shodne primjene obaveze iz tog Zakona. Predlogom se dalje predviđa uvođenje mogućnosti sudske zaštite u slučaju razriješenja, što dosadanje zakonodavstvo nije poznavalo, te je ostao prostor za pretjeran uticaj i na rukovodstvo javnog medijskog servisa. Pojačane su ingerencije Ombudsmana u pravcu odlučivanja o predstavkama i prigovorima, uvedene nove nadležnosti, te je utvrđeno uvođenje naknade za njegov rad, ali i jačanje odgovornosti i njegovog kredibiliteta, kao i sudske zaštite u slučaju njegovog razriješenja“, stoji u obrazloženju predloga zakona.

U obrazloženju se napominje da je od velikog značaja to što se predlogom zakona odgovornost pooštrava za rukovodstvo i Savjet u slučaju kršenja profesionalnih standarda, nerealizacije planova i nesprovođenja odluka.

„Konačno, imajući u vidu niz novina u novom zakonskom rješenju, koje će služiti svim građanima i interesima javnosti, te standard na nivou članica Evropske unije kada je u pitanju naziv nacionalnog javnog emitera, predlogom je predviđeno i mijenjanje naziva zakona koje ide u pravcu prepoznavanja nacionalnog javnog emitera kao Javnog medijskog servisa“, zaključuje se u obrazloženju predloga zakona.