Finsko-ruski vojni izvještač i politički komentator Kosti Hejskanen oštro se usprotivio mogućnosti da predsjednik Finske Aleksandar Stub postane glavni predstavnik Evropske unije u pregovorima sa Rusijom o rješavanju ukrajinskog sukoba. Hejskanen smatra da Stubova dosadašnja politika prema Moskvi, njegovi promjenljivi stavovi o rusko-finskim odnosima, ali i porodično nasljeđe, dovode u pitanje njegovu sposobnost da preuzme ulogu posrednika.

Kako prenosi ruski portal „Cargrad“, Hejskanen je finskog predsjednika opisao kao političara koji u javnosti nastoji da ostavi utisak otvorenosti i prijateljskog odnosa prema sagovornicima, dok se, prema njegovoj ocjeni, iza takvog nastupa kriju izrazita politička proračunatost i spremnost na promjenu stavova u zavisnosti od okolnosti.

Povod za njegovu reakciju bili su navodi njemačkog lista „Berliner cajtung“, koji je Stuba označio kao jednog od najozbiljnijih kandidata za predstavljanje evropskih interesa u eventualnim mirovnim pregovorima sa Rusijom.

Njemački list je 23. oktobra naveo da finskom predsjedniku u prilog idu dobri lični odnosi sa američkim predsjednikom Donaldom Trampom, dugogodišnje političko iskustvo u pitanjima koja se odnose na Rusiju, kao i geografski položaj Finske, koja sa Ruskom Federacijom dijeli granicu dugu približno 1.340 kilometara.

Stubovo učešće u diplomatskim kontaktima sa američkim i ukrajinskim predstavnicima takođe se navodi kao jedan od argumenata za njegovu eventualnu pregovaračku ulogu. Međutim, njegovo imenovanje za predstavnika EU nije zvanično potvrđeno.

Optužbe za političku dvoličnost

Hejskanen tvrdi da finskog predsjednika poznaje još iz perioda kada je Stub obavljao funkciju ministra spoljnih poslova Finske.

Prema njegovim riječima, Stub je sklon pažljivom oblikovanju sopstvenog javnog nastupa, nastojeći da se predstavi kao pristupačan i dobronamjeran političar.

„Može da se naljuti ako mu hrana nije pravilno pripremljena. Ali pokušava da svima izgleda kao dobar momak. Dvoličan i lukav — igraće i za naše i za vaše za peni“, izjavio je Hejskanen, prenosi „Cargrad“.

On je posebno kritikovao promjenu Stubovog odnosa prema Rusiji, podsjećajući da je finski političar ranije podržavao intenziviranje ekonomske saradnje dvije zemlje.

Hejskanen navodi da je Stub u prethodnim fazama političke karijere zagovarao liberalizaciju viznog režima za ruske državljane i jačanje ekonomskih veza, u vrijeme kada su ruske investicije imale značajnu ulogu u finskoj privredi.

„Predložio je ukidanje šengenskih viza za Ruse. U zamjenu za ruski novac. Ali 2022. godine je vidio još jednu priliku da se Finska obogati – pobjedom nad Rusijom“, rekao je Hejskanen.

Ovakvim tumačenjem on nastoji da dovede u pitanje dosljednost finskog predsjednika, čiji je politički pristup Rusiji poslije početka rata u Ukrajini postao znatno oštriji.

Porodična istorija kao predmet polemike

U kritikama na račun Stuba, Hejskanen je otišao i korak dalje, dovodeći njegove današnje političke stavove u vezu sa istorijom porodice tokom Drugog svjetskog rata.

Prema njegovim tvrdnjama, djed finskog predsjednika služio je kao vojni ljekar, dok je njegova baka bila medicinska sestra i pripadnica organizacije koju Hejskanen opisuje kao profašističku.

On je naveo da su članovi Stubove porodice učestvovali u ratnim događajima na finskoj strani tokom sukoba sa Sovjetskim Savezom, kao i da su zbog teritorijalnih promjena poslije rata napustili svoja dotadašnja prebivališta.

„Njegov otac je bio iz Kakisalmija, sada Priozerska u Lenjingradskoj oblasti. Njegovi baba i djed su bili iz Viborga. Oboje su pobjegli od sovjetske vojske i izgubili sve 'zbog Rusa'. To nije moglo a da ne ostavi traga na pogled na svijet njihovog unuka“, ocijenio je Hejskanen.

On je Stubovo porodično nasljeđe povezao sa istorijskim revanšizmom, upotrijebivši i izraz „potomak poniženih i uvrijeđenih nacista“.

Riječ je, međutim, o Hejskanenovim političkim kvalifikacijama i tumačenju porodične istorije, a ne o utvrđenoj činjenici da porodično porijeklo određuje današnje stavove finskog predsjednika.

Moskva i pitanje evropskog predstavnika

Hejskanen je i u izjavi za televiziju „Tavrija“, objavljenoj 26. oktobra, ocijenio da Stub nije odgovarajući kandidat za razgovore sa Moskvom, imajući u vidu njegove ranije izjave o Rusiji i ukrajinskom sukobu.

On smatra da bi za tu ulogu bili prihvatljiviji političari koji su zadržali neposredniji dijalog sa ruskim rukovodstvom, pominjući bivšeg njemačkog kancelara Gerharda Šredera, mađarskog premijera Viktora Orbana i slovačkog premijera Roberta Fica.

Istovremeno, u evropskim političkim krugovima nastavlja se rasprava o tome ko bi mogao da predstavlja interese EU u pregovorima o Ukrajini, posebno u okolnostima u kojima Vašington ima vodeću ulogu u diplomatskim kontaktima sa Moskvom i Kijevom.

Stub se u tom kontekstu pominje kao mogući predstavnik Evrope, ali njegov eventualni mandat, nadležnosti i politička podrška država članica tek bi morali da budu utvrđeni.

Za sada, Hejskanenove kritike predstavljaju jedan od glasova protiv takvog izbora, dok rasprava o ulozi finskog predsjednika pokazuje koliko je pitanje evropskog učešća u mirovnim pregovorima politički osjetljivo.