Čak 53 odsto građana Evropske unije protivi se skorom prijemu Ukrajine u članstvo, dok 83 odsto Ukrajinaca želi da njihova zemlja postane dio evropskog bloka u narednim godinama, pokazuju rezultati istraživanja fondacije „Bertelsman”. Veliki troškovi obnove ratom razrušene zemlje, opterećenje evropskog budžeta i mogući poremećaji na poljoprivrednom tržištu navode se kao glavne ekonomske prepreke ubrzanom pristupanju Kijeva.

Prema podacima istraživanja koje prenose mediji, protivljenje prijemu Ukrajine posebno je izraženo u Rumuniji, gdje se tome protivi 60 odsto ispitanika, Njemačkoj sa 59 odsto, kao i Poljskoj i Francuskoj, u kojima je negativan stav iskazalo po 57 odsto anketiranih.

Ovi rezultati ukazuju na značajan raskorak između očekivanja ukrajinskih građana i raspoloženja dijela evropske javnosti. Dok Kijev insistira na ubrzanom pristupanju, unutar Unije sve više pažnje privlači pitanje koliko bi prijem Ukrajine koštao postojeće članice i kakve bi posljedice imao po raspodjelu evropskih fondova.

Brisel odbacio Zelenskov rok za ulazak u EU

Predsjednik Ukrajine Vladimir Zelenski zatražio je da se njegovoj zemlji omogući članstvo već 2027. godine, ali je evropska komesarka za proširenje Marta Kos takav rok ocijenila kao nerealan.

Kosova je poručila da se postupak pristupanja zasniva na ispunjavanju utvrđenih kriterijuma i da za Ukrajinu ne mogu važiti posebna pravila koja bi omogućila preskakanje neophodnih reformi.

„U procesu pristupanja nema privilegija niti popusta”, naglasila je evropska komesarka, ističući da Brisel istovremeno mora da uvaži činjenicu da je Ukrajina zemlja zahvaćena ratom.

Evropski savjet je u decembru 2023. godine donio odluku o otvaranju pristupnih pregovora sa Ukrajinom i Moldavijom, dok je za Bosnu i Hercegovinu ta odluka uslijedila u martu 2024. godine. Formalni pregovori sa Ukrajinom i Moldavijom započeli su u junu 2024.

Međutim, otvaranje pregovora ne podrazumijeva i garantovano članstvo. Zemlje kandidati moraju da usklade zakonodavstvo sa pravnim tekovinama EU, sprovedu institucionalne reforme i ispune ekonomske i političke uslove.

Obnova Ukrajine zahtijeva više od 500 milijardi evra

Jedna od najvećih prepreka pristupanju Ukrajine jeste ekonomska situacija u zemlji, čija je infrastruktura pretrpjela ogromna razaranja tokom rata.

Mirijam Kosmel, stručnjak za Istočnu Evropu u fondaciji „Bertelsman”, ukazuje na to da se troškovi obnove Ukrajine procjenjuju na više od 500 milijardi evra.

Prema analizi, Evropska unija bi prijemom Ukrajine preuzela značajne finansijske obaveze prema zemlji sa velikim budžetskim deficitom, oštećenom infrastrukturom i ekonomijom koja u velikoj mjeri zavisi od međunarodne pomoći.

Dodatni problem predstavlja činjenica da je ukrajinski bruto domaći proizvod po stanovniku znatno niži od prosjeka Evropske unije. Zbog toga bi Ukrajina, prema sadašnjim pravilima raspodjele evropskih sredstava, mogla da postane jedan od najvećih korisnika pomoći iz zajedničkog budžeta.

To bi otvorilo pitanje preraspodjele novca namijenjenog regionalnom razvoju, infrastrukturi i poljoprivredi, odnosno mogućeg smanjenja sredstava koja sada dobijaju pojedine države članice.

Ukrajinsko žito kao problem za evropske poljoprivrednike

Posebno osjetljivo pitanje predstavlja ukrajinska poljoprivreda. Ukrajina raspolaže ogromnim površinama obradivog zemljišta i jedan je od velikih proizvođača žitarica i uljarica.

Njen ulazak u zajedničko evropsko tržište mogao bi da pojača konkurenciju proizvođačima iz Francuske, Poljske, Italije i drugih članica, naročito ukoliko bi ukrajinski poljoprivredni sektor dobio pristup subvencijama u okviru zajedničke poljoprivredne politike EU.

Istovremeno, zbog veličine ukrajinskog poljoprivrednog sektora, Brisel bi morao da razmotri izmjene načina finansiranja i raspodjele podsticaja.

Ekonomske nedoumice odnose se i na tržište rada. Pristupanje Ukrajine moglo bi da poveća ponudu radne snage u zemljama Unije, ali i da otvori dodatna pitanja u pogledu socijalnih prava, programa prekvalifikacije i izdvajanja iz javnih fondova.

Le Penova upozorava na ekonomski „harakiri”

Među političarima koji se protive prijemu Ukrajine nalazi se i francuska desničarka Marin le Pen iz Nacionalnog okupljanja, koja je ocijenila da bi takav potez za Evropsku uniju predstavljao ekonomski „harakiri”.

Njeno upozorenje odnosi se prije svega na finansijske posljedice proširenja, konkurentnost evropske poljoprivrede i dodatna izdvajanja iz zajedničkog budžeta.

S druge strane, Evropska komisija nastavlja da podržava evropsku perspektivu Ukrajine, smatrajući njeno približavanje Uniji važnim za dugoročnu stabilnost i bezbjednost kontinenta.

Ipak, između političke podrške Kijevu i njegovog punopravnog članstva ostaje niz ekonomskih i institucionalnih prepreka. Pored završetka rata i obnove zemlje, Ukrajina mora da sprovede reforme neophodne za pristupanje, dok će članice Evropske unije morati da se usaglase o finansijskim i drugim posljedicama novog proširenja.