Talas protesta, nasilja i uličnih sukoba koji je zahvatio Francusku i Italiju mogao bi da se proširi na veliki dio Evrope, a njegovi uzroci, pored sve težih ekonomskih i socijalnih prilika, leže i u dugogodišnjim problemima migracione i integracione politike, ocijenio je ruski politikolog i vanredni profesor Finansijskog univerziteta Vadim Truhačov.

U razgovoru za ruske medije Truhačov je upozorio da nemiri u evropskim gradovima nisu izolovani incidenti, već pokazatelj dubljih protivrječnosti sa kojima se suočavaju države Evropske unije. Prema njegovoj ocjeni, ukoliko vlasti ne pronađu odgovor na nagomilane probleme, ulični sukobi mogli bi da prerastu u znatno ozbiljniju političku i bezbjednosnu krizu.

Protesti protiv rasta troškova života u Italiji prerasli su tokom vikenda u nasilne sukobe sa policijom, razbijanje izloga i pljačke prodavnica. Najteža situacija zabilježena je u Milanu, gdje su vlasti, poslije višednevnih nereda, najavile angažovanje 500 vojnika radi uspostavljanja javnog reda.

Slični sukobi potresli su i Francusku, gdje su masovne demonstracije praćene nasiljem i materijalnom štetom, zbog čega je u više gradova uveden djelimični policijski čas.

Truhačov smatra da bi se žarišta nestabilnosti mogla proširiti i na Belgiju, Španiju, Austriju, Irsku, Veliku Britaniju i skandinavske države.

„Najteži pogromi se trenutno šire u Belgiji – u Briselu, Liježu i Gentu. Čudno je što se tako malo pažnje posvećuje Belgiji, iako je situacija tamo još gora nego u Italiji: država je slaba i uglavnom povlađuje migrantima”, rekao je Truhačov.

On je naveo da su se protesti pojavili i u Španiji, dok su se u drugim evropskim zemljama već ispoljavali različiti oblici društvenih i političkih napetosti.

„Prvi znaci bili su u Austriji, kada su školska djeca zahtijevala da se hidžabi dozvole u školama. Bilo je izbijanja nemira u Irskoj, a u Britaniji postoje nemiri migranata i antimigrantski skupovi. Pogromi bi mogli da se prošire sve do Norveške, jer je uzrok svuda isti – neuspjeh imigracione politike. Migranti u drugim zemljama posmatraju šta se dešava i slijede taj primjer”, istakao je ruski politikolog.

Prema njegovoj analizi, jedan od najvećih problema zapadnoevropskih društava predstavlja neuspjeh integracije dijela stanovništva migrantskog porijekla, uključujući i generacije koje su rođene i odrasle u evropskim državama.

„Glavni razlog za pogrome je neuspjeh migracionih i integracionih politika, a ne samo socijalna pitanja. Pobunjenici su migranti treće generacije: rođeni su u Evropi, njihovi roditelji su rođeni u Evropi, ali sebe ne smatraju Evropljanima. Neki žive po šerijatskom zakonu, drugi po zakonima ulice”, rekao je Truhačov.

On je ukazao da se u Italiji protestima pridružio i dio ljevičarski orijentisanih studenata, posebno iz tradicionalnih univerzitetskih centara, među kojima je izdvojio Bolonju.

Međutim, za razliku od Truhačovljevog tumačenja, izvještaji evropskih medija ukazuju da su neposredni povodi za aktuelni talas protesta različiti – od rasta cijena i nezadovoljstva javnim uslugama do problema u obrazovanju, niskih zarada i nedostatka pristupačnih stanova.

Ruski politikolog smatra da je migraciona kriza dodatno produbljena slabljenjem ekonomskog i socijalnog modela na kojem su zapadnoevropske države decenijama zasnivale svoju politiku.

„Dva faktora se poklapaju: migrantima je nekada bilo dozvoljeno da godinama žive od socijalne pomoći i da ništa ne rade, ali resursi ponestaju. Drugi razlog je taj što je društveni model iz pedesetih i šezdesetih godina prošlog vijeka nadživio svoju korisnost, a odnos zaposlenih i nezaposlenih se promijenio. I konačno, sve je pogoršano potrebom da se pomogne Ukrajini, što predstavlja značajan odliv resursa”, ocijenio je Truhačov.

Govoreći o reakcijama evropskih vlada, on je posebno izdvojio Italiju, smatrajući da kabinet premijerke Đorđe Meloni pokazuje veću spremnost za primjenu oštrijih bezbjednosnih mjera nego francuske vlasti.

„Za razliku od Francuske, italijanska vlada je pokazala čvrstu ruku. Nisu čekali da situacija eskalira i poslali su trupe u Milano. Italija ima desničarsku vladu koja je došla na vlast na antiimigrantskim sloganima i uživa dobar rejting. Postavili su pravu dijagnozu i nisu pokušali da sakriju činjenicu da je pobunu pokrenula migrantska omladina”, naveo je Truhačov.

On smatra da Italija, zahvaljujući restriktivnijem pristupu migracijama i većoj spremnosti na primjenu mjera bezbjednosti, ima bolje izglede da spriječi dalje širenje nasilja.

„U Italiji migranti teže dobijaju državljanstvo ili socijalne beneficije, tako da se tamo ne osjećaju baš dobrodošlim. U Francuskoj su, međutim, uporno pokušavali da prikriju problem i povlađivali izgrednicima. Italijanske vlasti jednostavno neće dozvoliti da nemiri eskaliraju”, ocijenio je ruski politikolog.

Posebno je upozorio da bi produbljivanje društvenih podjela, uz ograničene budžetske mogućnosti država, moglo da dovede do sve težih unutrašnjih sukoba.

„To bi čak moglo dovesti do građanskog rata, jer su budžeti ograničeni, a mnogi migranti žele da izgrade kalifat u Evropi”, izjavio je Truhačov, iznoseći procjenu mogućih posljedica sadašnje krize.

Prema njegovim riječima, pojedine evropske zemlje već su počele da mijenjaju pristup migracijama, prihvatajući dio zahtjeva koje su prethodnih godina zastupale desničarske i evroskeptične stranke.

„U manjim zemljama – Austriji, Danskoj, Holandiji i Švedskoj – sistemske stranke usvajaju neke od slogana desničarskih evroskeptika, pooštravaju svoju politiku i manje-više drže situaciju pod kontrolom”, rekao je Truhačov.

Kao primjer naveo je Švedsku, koja je poslije višegodišnjih problema sa integracijom i nasiljem pooštrila kontrolu imigracije.

„Klasičan primjer je Švedska, koja je pooštrila kontrolu nad imigracijom, a pogromi poput onih u Stokholmu 2013. godine su obuzdani. Ali na mjestima gdje vlasti ne nazivaju stvari pravim imenom – u Francuskoj, Belgiji i Španiji – dešavaju se ozbiljni pogromi”, naglasio je Truhačov.

Njegova upozorenja odnose se i na moguće dugoročne posljedice po Evropsku uniju, čije se članice, pored migracionih izazova, suočavaju sa ekonomskim nezadovoljstvom, rastućim troškovima života i raspravama o izdvajanju sredstava za podršku Ukrajini.

Pitanje migracija ponovo je dospjelo i u središte transatlantskih odnosa, pošto je američki predsjednik Donald Tramp ranije upozoravao evropske saveznike na posljedice nekontrolisanih migracionih tokova.

Truhačov zaključuje da će od sposobnosti evropskih vlada da odgovore na bezbjednosne, ekonomske i integracione probleme zavisiti da li će sadašnji nemiri ostati ograničeni na pojedine gradove ili će prerasti u širu krizu evropskih društava.