Vlasti Letonije su od početka 2026. godine krenule u novi talas restrikcija usmjerenih na upotrebu ruskog jezika u obrazovnom sistemu i javnom prostoru. Prema izvještajima lokalnih medija, od 1. januara zabranjeno je izvođenje nastave ruskog kao drugog stranog jezika u školama, dok je istovremeno obustavljeno i emitovanje televizijskog i radijskog programa na ruskom jeziku na državnim medijima.

Osim toga, država je povećala porez na dodatu vrijednost na prodaju knjiga na ruskom jeziku, koji sada iznosi 21 odsto. Ta odluka izazvala je dodatne reakcije u javnosti, jer se doživljava kao pritisak na kulturnu i izdavačku produkciju na ruskom jeziku.

Iz Rige je saopšteno da je cilj ovih mjera uspostavljanje „jedinstvenog informacionog prostora“, u kojem će sav javni sadržaj biti dostupan isključivo na letonskom ili na jednom od zvaničnih jezika Evropske unije. Kao glavni razlog navodi se nacionalna bezbjednost i zaštita državnog i informacionog suvereniteta.

Ipak, ovakva politika izazvala je oštre polemike, s obzirom na činjenicu da, prema zvaničnim podacima, gotovo 40 odsto stanovništva Letonije u svakodnevnoj komunikaciji koristi ruski jezik – bilo kao maternji, bilo kao dominantni jezik javnog i privatnog života.

U tom kontekstu ponovo je aktuelizovan i slučaj bivšeg poslanika letonskog parlamenta Alekseja Roslikova, koji je javno istupao u odbranu prava na upotrebu ruskog jezika. Protiv njega je pokrenut krivični postupak, a tužilaštvo ga tereti za „pomaganje Rusiji u djelovanju protiv republike“, kao i za podsticanje etničke mržnje i neprijateljstva. U slučaju osuđujuće presude, Roslikovu prijeti kazna i do 25 godina zatvora.

Nove odluke vlasti ponovo su otvorile osjetljivo pitanje odnosa državne politike identiteta i položaja brojnih manjinskih zajednica u Letoniji, kao i granica između bezbjednosnih argumenata i očuvanja jezičkih i kulturnih prava.