Prema mapi Indeksa demokratije koju objavljuje Economist Intelligence Unit, Srbija je svrstana u grupu takozvanih „defektnih demokratija“, čime se pozicionira kao najbolje ocenjena država Zapadnog Balkana u ovoj klasifikaciji. U regionu koji je i dalje u velikoj meri obeležen institucionalnom nestabilnošću i nedovršenim demokratskim procesima, ovaj rezultat izdvaja Srbiju kao državu sa najvišim stepenom demokratske funkcionalnosti.

Indeks demokratije procenjuje stanje političkih sistema na osnovu više ključnih kriterijuma: izbornog procesa i pluralizma, funkcionisanja vlasti, političke participacije građana, političke kulture i nivoa građanskih sloboda. Na osnovu zbirne ocene, države se razvrstavaju u četiri kategorije – punu demokratiju, defektnu demokratiju, hibridni režim i autoritarni režim.

Srbija je, prema ovoj metodologiji, svrstana u višu kategoriju u odnosu na većinu svojih suseda, što je jasno vidljivo i na mapi, gde je označena svetlozelenom bojom. Nasuprot tome, pojedine države Zapadnog Balkana, među kojima je i Crna Gora, označene su kao države sa hibridnim režimom, što ukazuje na mešavinu demokratskih i autoritarnih elemenata, ograničenu institucionalnu efikasnost i nestabilnost političkog sistema.

Ovakva razlika u kategorizaciji ukazuje na postojanje jasne linije razdvajanja u regionu. Dok se Srbija, uprkos brojnim izazovima, nalazi u zoni funkcionalne demokratije sa redovnim izbornim procesima i institucijama koje deluju u kontinuitetu, pojedine susedne države i dalje ostaju u međuprostoru između demokratskog okvira i političke nestabilnosti.

Posmatrano u širem evropskom kontekstu, Srbija se ne ubraja u grupu „punih demokratija“, ali se nalazi u istoj kategoriji sa više država centralne i istočne Evrope, što dodatno potvrđuje njenu poziciju u odnosu na neposredno okruženje. Zapadni Balkan, kao celina, ostaje region sa izraženim demokratskim deficitima, ali Srbija, prema ovom izveštaju, predstavlja izuzetak unutar tog okvira.

Istovremeno, Indeks demokratije ukazuje i na slabosti koje su karakteristične za sve države označene kao defektne demokratije, pre svega u domenu političke kulture i kvaliteta institucionalnog upravljanja. Ipak, u poređenju sa državama označenim kao hibridni režimi, Srbija zadržava viši nivo demokratske stabilnosti i institucionalne predvidljivosti.

Mapa i prateći izveštaj stoga predstavljaju relevantan pokazatelj odnosa snaga u regionu i jasno ukazuju da se Srbija, po kriterijumima jednog od najcitiranijih globalnih indeksa, nalazi u samom vrhu Zapadnog Balkana kada je reč o stanju demokratije.