Sjedinjene Američke Države ušle su u novu fazu modernizacije svog ratnog vazduhoplovstva, gradeći sistem koji bi u narednim godinama mogao temeljno da preoblikuje vazdušne borbe. Dok javnost i dalje najviše pažnje posvećuje lovcu šeste generacije F-47, najavljenom kao ključnom platformi budućnosti, daleko tiši, ali ne manje značajan projekat odvija se u okviru istog programa NGAD. Riječ je o bespilotnoj letjelici YFQ-44A Fury, koja je krajem oktobra obavila svoj prvi probni let.
Ova letjelica nije nastala preko noći. Još početkom prošle decenije američko vazduhoplovstvo prepoznalo je da dosadašnji model obuke — u kojem „agresorske eskadrile“ i privatne kompanije simuliraju potencijalne protivnike — više ne može da odgovori na razvoj kineskih i ruskih stelt aviona. Upravo se u toj praznini rodila ideja o bespilotnoj platformi koja bi mogla da oponaša najsavremenije lovce i krstareće rakete.
Mala kompanija Blue Force Technologies prva je predstavila takav koncept, razvivši prototip pod nazivom YFQ-44 Grackle. Ključni momenat dogodio se 2023. godine, kada je firmu preuzeo Anduril, gigant u oblasti veštačke inteligencije. Tu kreće potpuno nova etapa — od simulatora neprijatelja, projekat se pretvara u razvoj autonomne borbene letjelice namjenjene realnim operacijama.
Tako je nastao Fury: bespilotni avion upola manji od F-16, ali sa izuzetnim manevarskim sposobnostima i brzinom koja dostiže gotovo jedan mah. Letjelica je projektovana da izdrži manevre do -9g, u rasponu koji bi za pilota bio opasan po život. Naoružana sa dvije rakete AIM-120 i opremljena mogućnošću nošenja različitih modula, Fury može da simulira stelt lovce i krstareće rakete, ali i da učestvuje u borbenim operacijama kao dio šireg sistema.
Anduril Industries YFQ-44A fighter drone prototype maiden flight in Victorville, CA
byu/KnowledgeAmoeba inWeirdWings
Ono što ga izdvaja jeste stepen autonomije. Dok pilot upravlja jednim avionom, Fury se može kontrolisati u grupama — prije ulaska u program NGAD jedan operator mogao je komandovati osam letjelica, a sa algoritmima koje razvija Anduril, ta brojka bi mogla da bude znatno veća. Uz to, svaka letjelica ima ulogu komunikacionog čvora, što omogućava da više dronova u vazduhu funkcioniše kao jedna mreža i razmjenjuje podatke u realnom vremenu.
Pentagon sve više naglašava da je rat u Ukrajini uticao na preispitivanje američkog pristupa razvoju oružja. Veliki, skupi i kompleksni sistemi više ne mogu biti jedina opcija. Budućnost, smatraju u Vašingtonu, pripada masovnim, pristupačnijim platformama koje se ne oslanjaju na ljudske posade. Otuda i namjera da se uz lovac F-47 u narednoj deceniji uvede do 1.000 dronova FQ-44, što bi Sjedinjenim Državama omogućilo da u jatu bespilotnih letjelica imaju snagu koja brojem premašuje kompletnu rusku lovačku avijaciju.
U programu NGAD prvi put se jasno nazire koncept u kojem pilot ne mora biti u centru operacije. F-47 bi trebalo da postane komandna letjelica, dok bi Fury i njegovi naslednici preuzeli ulogu nosača raketa, izviđača i borbenih „krila“ koja djeluju autonomno, ali u koordinaciji s avionima sa posadom.
SAD na ovaj način ulaze u fazu u kojoj se vazdušni ratovi više neće voditi samo iz kokpita, već u velikoj mjeri iz softvera, algoritama i robotskih platformi. Ako se ispune najavljeni planovi Pentagona, Fury bi mogao postati simbol nove epohe — epohe u kojoj čovjek više nije prva linija u nebu.
