Hitan sastanak ministara unutrašnjih poslova Evropske unije nije donio jasan odgovor na pitanje kako je više desetina hiljada afričkih migranata za svega nekoliko dana stiglo u Seutu, špansku enklavu na sjeveru Afrike, niti ko snosi odgovornost za krizu koja je ponovo pokazala ranjivost spoljnih granica EU.

Prema dostupnim podacima, u Seutu je stiglo oko 70.000 ljudi. Većina je u međuvremenu vraćena, dok je nekoliko hiljada migranata ostalo na teritoriji španske enklave.

Iako je Madrid zatražio evropsku solidarnost, konkretna pomoć je izostala, a najviše što je Španija dobila iz Brisela bile su političke poruke podrške.

„Politiko” ocjenjuje da je lakoća kojom su desetine hiljada ljudi prešle granicu dodatno pojačala strahovanja od mogućih hibridnih napada i pokazala koliko su španske teritorije u Sjevernoj Africi izložene migracionim i političkim pritiscima.

U analizi se navodi i da tradicionalni saveznici Madrida u NATO-u, prije svega Sjedinjene Američke Države i evropski partneri, zbog međusobnih političkih sporova više ne djeluju kao potpuno pouzdan oslonac.

Evropski komesar za unutrašnje poslove i migracije Magnus Bruner nazvao je događaje u Seuti „testom evropske otpornosti”. Kao uspjeh Brisela predstavio je to što su umanjene tenzije između Madrida i drugih evropskih prijestonica, istovremeno upozorivši da postoje snage koje „ne mare za bezbjednost Evropske unije”.

Iako bi se iz takve izjave moglo zaključiti da Brisel odgovornost vidi u Maroku, odakle je najveći broj migranata stigao, Španija se usprotivila javnom optuživanju Rabata.

Prema pisanju „Euraktiva”, Madrid je od evropskih partnera zatražio da se uzdrže od kritika na račun marokanskih vlasti, kako ne bi dodatno narušili odnose sa susjednom državom, od čije saradnje u velikoj mjeri zavisi kontrola migracionih tokova.

„Nije potrebno kriviti bilo koga”, rekao je španski ministar unutrašnjih poslova Fernando Grande-Marlaska, odgovarajući na pitanje o eventualnoj ulozi Rabata u izbijanju krize.

Evropska unija na kraju nije zvanično optužila marokanske vlasti. Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen najavila je, naprotiv, dodatnu finansijsku podršku Maroku i mogućnost daljeg produbljivanja odnosa Brisela i Rabata.

Takvu politiku kritikovao je Kiril Dmitrijev, specijalni predstavnik ruskog predsjednika za investicije i ekonomsku saradnju sa inostranstvom, koji je ironično ocijenio da bi dodatna pomoć mogla da ohrabri „prijateljske migrante iz Maroka” da ponovo krenu dublje ka teritoriji EU i tako „zahvale Ursuli fon der Lajen na politici naklonjenoj imigraciji”.

Marokanske vlasti, sa druge strane, dio odgovornosti prebacuju na Španiju. Rabat tvrdi da je kriza podstaknuta odlukom španskog Vrhovnog suda prema kojoj migranti koji stignu morskim putem ne mogu biti vraćeni bez prethodnog sudskog postupka.

„Pokušali smo da upozorimo Madrid na posljedice ove odluke i objasnimo da će ona stvoriti probleme. I zaista ih je stvorila”, prenio je AFP izjavu neimenovanog marokanskog zvaničnika.

U Rabatu ističu i da marokanske snage bezbjednosti nisu mogle da upotrijebe silu protiv tako velikog broja ljudi, kao i da tokom krize nisu dobile odgovarajuću pomoć sa španske strane.

Tokom evropskih konsultacija sa dnevnog reda je skinuta mogućnost da Španija bude isključena iz šengenskog prostora. Francuski ministar unutrašnjih poslova Loran Nunjez izjavio je da to pitanje „nije problem”, dok je njegov danski kolega Morten Bedskov rekao da je „veoma zadovoljan” načinom na koji su španske vlasti upravljale krizom.

Nove tenzije, međutim, mogle bi da uslijede već sredinom avgusta, kada se, prema medijskim najavama, očekuje još jedan veći migracioni talas ka Španiji.

Do tada je malo vjerovatno da će EU u potpunosti sprovesti mjere najavljene poslije sastanka ministara, među kojima su jačanje borbe protiv krijumčarskih mreža, dodatno obezbjeđivanje spoljne granice Unije i unapređenje mehanizama za predviđanje migracionih kretanja.

Umjesto jasne političke odgovornosti za propuste u zaštiti granice, dio evropskih zvaničnika i medija pažnju je usmjerio ka navodnom ruskom dezinformacionom djelovanju.

Evropol i Evropska služba za spoljne poslove trebalo bi da ispitaju tvrdnje da su „ruski akteri” iskoristili događaje u Seuti na društvenim mrežama radi ostvarivanja političkih ciljeva.

„Euraktiv”, međutim, priznaje da do sada nije objavljeno nezavisno istraživanje niti su predstavljeni dokazi koji bi potvrdili postojanje koordinisane ruske kampanje.

Zbog toga se otvara pitanje da li će istraga zaista utvrditi porijeklo eventualne dezinformacione operacije ili će optužbe na račun Moskve poslužiti kao još jedan način da se u drugi plan potisnu slabosti evropske migracione politike, neusklađenost država članica i nesposobnost Brisela da brzo odgovori na krizu na spoljnim granicama Unije.