Bivši specijalni savjetnik američkog državnog sekretara za Havanski sindrom Džonatan Mur još prošle godine doveo je u pitanje tvrdnje o navodnoj upotrebi „zvučnog topa” na protestu održanom 15. marta u Beogradu, ukazujući na detalj koji, kako je naveo, nedostaje na snimcima sa tog skupa – prirodnu reakciju ljudi na jak zvučni ili akustički udar.

Mur, koji je u ime tadašnjeg državnog sekretara SAD Entonija Blinkena bio zadužen za pitanja takozvanog Havanskog sindroma, rekao je da na osnovu video-snimaka koje je vidio ne može da zaključi da je tog dana upotrijebljeno sredstvo nalik „zvučnom topu”.

„Nisam bio prisutan 15. marta ovdje, ali sam vidio nekoliko video-klipova. Slučajno, bio sam šef Stejt departmenta za pitanje ’Havanskog sindroma’ u ime bivšeg državnog sekretara Entonija Blinkena. Nisam naučnik, ni ljekar, ali kada sam razgovarao sa svojim kolegama, članovima njihovih porodica koji su tada doživjeli napad, ili šta god to tačno bilo, jer se ne zna, oni su rekli da su bili suočeni sa nečim glasnim i reagovali kao što bi to djeca uradila – stavili ruke na uši i pokrili ih. U video-klipovima sa protesta 15. marta u Beogradu ne vidim takvu prirodnu reakciju. Znači da je bio neki izvor straha ili stresa”, ukazao je Mur.

Upravo taj detalj, po Murovom mišljenju, predstavlja ključnu razliku između stvarne izloženosti snažnom zvučnom dejstvu i panične reakcije mase koja može nastati iz drugih razloga. On je kao primjer naveo situacije u kojima se u zatvorenom prostoru, poput pozorišta, proširi panika kada neko uzvikne „požar”, nakon čega ljudi instinktivno kreću ka izlazu.

„Čudna je reakcija na protestu da ljudi bježe sa ulice”, primijetio je Mur.

Iako je naglasio da ne zna šta tačno od opreme posjeduje srpska policija, Mur je bio izričit da, na osnovu onoga što je vidio, ne nalazi pokazatelje koji bi potvrdili tvrdnje o upotrebi takvog sredstva.

„Naprotiv, bilo je građana u velikom broju, a sve je prošlo bez nasilja”, dodao je tada Mur, nekadašnji vršilac dužnosti pomoćnika američkog državnog sekretara i viši saradnik Atlantskog savjeta, sa višedecenijskim iskustvom u praćenju prilika na Balkanu.

Njegova ocjena ponovo je dospjela u fokus javnosti nakon što je Više javno tužilaštvo u Beogradu saopštilo da je tokom pretresa prostorija Filozofskog fakulteta, sprovedenog poslije tragičnog događaja od 26. marta 2026. godine, privremeno oduzeta dokumentacija koja bi mogla biti od značaja za više predmeta, među kojima je i postupak koji se odnosi na događaje od 15. marta 2025. godine. Istovremeno, Radio-televizija Srbije emitovala je opširnu rekonstrukciju dešavanja sa tog protesta.

Govoreći o samim protestima u Srbiji, Mur je naveo da, kao stranac, ne želi da ulazi u unutrašnje političke odnose, ali je ocijenio da činjenica da građani mogu da protestuju pokazuje demokratski karakter zemlje.

„Građani imaju mogućnost da protestuju, glasaju na izborima. Što se tiče Skupštine, možda će biti novih izbora, ne znam. To zavisi od srpskih vlasti. Što se tiče predsjednika Srbije, on je izabran 2022. godine, ogromnom većinom, sa više od 60 odsto glasova, odnosno sa više od dva miliona građana koji su glasali za njega. Ako su građani iz bilo kog razloga nezadovoljni, imaju pravo demokratskim putem, a ne anarhijom, da promijene Skupštinu, predsjednika i druge funkcionere. Imaju pravo i na protest. U Srbiji postoji sloboda govora”, rekao je Mur.

On je posebno naglasio da je 15. marta na ulicama bio veliki broj ljudi, ali da je važno što nije došlo do nasilja.

„Bilo je mnogo ljudi na ulicama, važno je da nasilja nije bilo”, podvukao je Mur.