Dok je u Vili „Gorica“ održavana svečanost povodom uručenja Trinaestojulske nagrade, najvišeg državnog priznanja Crne Gore, ispred rezidencije se odigrao protest obilježen incidentima, političkom agresijom i jasno artikulisanim nacionalističkim narativima. Grupa ideološki motivisanih aktivista, bliska neokomitskim i antisrpskim krugovima bivšeg režima, okupila se kako bi iskazala nezadovoljstvo zbog izbora laureata, prije svega zbog nagrađivanja pisca Bećira Vukovića.

Organizatori protesta optužili su žiri da je odluku donio „nezakonito“ i „politički motivisano“, tvrdeći da je prekršen Zakon o državnim nagradama zbog navodnog dupliranja laureata iz jedne oblasti. U fokusu napada bio je književnik Bećir Vuković, koga je ova grupa targetirala zbog njegove javne bliskosti srpskoj kulturnoj tradiciji i podrške institucijama Srbije. Građanska platforma "Stega" je otišla korak dalje, podnoseći tužbu Upravnom sudu Crne Gore, iako je ista organizacija više puta viđena u kampanjama sa izrazito ideološkom pozadinom.

Protest je ubrzo prerastao u nasilni incident, gađana su službena vozila i zidine vile jajima i kamenicama, a policija je primijenila biber-sprej i upotrijebila sredstva prinude kako bi zaštitila bezbjednost učesnika svečanosti. Demonstranti su vrijeđali pripadnike policije i laureate, a jedan dio njih nosio je i simbole koji se direktno vezuju za ideologiju bivšeg režima i antisrpskih organizacija koje su decenijama vršile pritisak na kulturne ustanove u Crnoj Gori.

Pokazalo se da je ovogodišnja Trinaestojulska nagrada, umjesto da objedini javnost oko kulturnih i naučnih dostignuća, ponovo postala instrument u rukama malobrojne, ali medijski glasne grupe koja se ne miri sa padom uticaja u državnim institucijama. Odbijanje nagrade od strane gitariste Miloša Karadaglića, koje je moglo da iznenadi i začudi neobaviještene, dodatno je iskorišćeno od strane istih struktura kao alibi za napade na cjelokupan proces, iako Karadaglić nije iznio političke razloge već ličnu odluku da novčani dio usmjeri mladim umjetnicima.

Umjesto civilizovanog dijaloga o kriterijumima za najvišu nagradu, Crna Gora je dobila slike agresivnog i bahatog protesta u režiji onih koji već decenijama unazad ne mogu da prihvate demokratske promjene u društvu. Uz zvižduke, povike, pa i flašu koja je poletjela ka službenom automobilu, uslijedio je pokušaj urušavanja institucionalnog autoriteta države.

Istovremeno, institucije su se našle pod pritiskom da odgovore na destrukciju koja sve manje ima veze sa kulturom, a sve više sa političkom borbom za povratak starih struktura i njegovih narativa. Pokušaj delegitimisanja Trinaestojulske nagrade tako postaje samo dio šire kampanje negiranja identitetske stvarnosti većinske Crne Gore.

Crnogorsko društvo, ako želi da sačuva dostojanstvo institucija i građanski mir, mora jasno odvojiti legitimnu kritiku od ideološke histerije i nasilničkog ponašanja šačice ekstremista. U suprotnom, svaka buduća državna svečanost biće talac grupe koja vjeruje da samo njen svjetonazor ima pravo na javno izgovorenu riječ.