BEOGRAD – Portal N1 objavio je izjavu evroposlanika Sandra Gocija, koji je najavljenu sahranu generala Ratka Mladića uz najviše državne i vojne počasti pretvorio u novi politički uslov za Srbiju, tvrdeći da je riječ o „granici koju nijedna zemlja koja teži članstvu u Evropskoj uniji ne bi smjela da pređe”.

Goci, italijansko-francuski političar, poslanik izabran u Francuskoj i generalni sekretar Evropske demokratske partije, iznio je ocjenu da državne počasti ne predstavljaju čin sjećanja, već „veličanje”. Pozivajući se na pravosnažnu presudu Haškog tribunala, on je sahranu nekadašnjeg komandanta Glavnog štaba Vojske Republike Srpske pokušao da predstavi kao dokaz udaljavanja Srbije od evropskih vrijednosti.

„Dodjeljivanjem najviših odlikovanja, srpske vlasti, predvođene predsjednikom Aleksandrom Vučićem, takođe promovišu istorijski revizionizam umjesto odgovornosti i pomirenja”, naveo je Goci u saopštenju koje je prenio N1.

Međutim, u ovom slučaju nije najavljeno nikakvo novo odlikovanje niti je donesena odluka o pravnoj rehabilitaciji generala Mladića. Najavljene su državne i vojne počasti prilikom sahrane, što je pitanje pogrebnog protokola, a ne poništavanja ili preispitivanja bilo koje presude.

Ministar pravde Srbije Nenad Vujić saopštio je da će general Mladić biti sahranjen uz najviše državne i vojne počasti, naglašavajući da će konačnu odluku o mjestu sahrane donijeti porodica.

„General Mladić je general i znaju se protokoli. Zna se i njegova uloga, ali i ono što pripada generalu Mladiću sigurno će biti ispoštovano”, rekao je Vujić. On je najavio i obraćanje Haškom mehanizmu povodom istrage o smrti generala i pitanja da li mu je bilo obezbijeđeno adekvatno liječenje. Tanjugova vijest ne sadrži ni riječ o dodjeljivanju novih odlikovanja.

Lični stav predstavljen kao evropska presuda

Posebno je sporno što se Gocijeva partijska izjava koristi kao svojevrsna presuda o evropskoj budućnosti Srbije. Njegova poruka nije saopštenje Evropskog parlamenta, Evropske komisije ili Savjeta EU, niti je rezultat bilo kakve rasprave ili glasanja u institucijama Unije.

Prema zvaničnoj biografiji Evropskog parlamenta, Goci je jedan od poslanika grupacije „Obnovimo Evropu” i generalni sekretar Evropske demokratske partije. On, dakle, ima pravo da iznosi političke stavove, ali nema mandat da u ime čitave Evropske unije određuje šta predstavlja „granicu” za Srbiju.

Uprkos tome, Goci je iz jedne najave pogrebnog protokola izveo zaključak da Srbija „pretvara veličanje odgovornih za genocid u zvaničnu državnu politiku”. Za tako tešku tvrdnju u objavljenom saopštenju nije ponuđen nijedan dokument, odluka ili izjava kojom bi Srbija dovela u pitanje pravnu snagu haške presude.

N1 je Gocijevu poruku prenio bez kritičke distance i bez jasne napomene da je riječ o stavu jednog stranačkog funkcionera, a ne o formalnom stavu Evropske unije. Izostao je i kontekst višemjesečnih zahtjeva porodice i srpskih zvaničnika da teško oboljelom Mladiću bude omogućeno da posljednje dane provede na liječenju u Srbiji, što je Haški mehanizam odbio.

Sahrana generala Mladića nesumnjivo ima snažnu simboliku i izaziva duboko različite reakcije u regionu. Ipak, ozbiljna javna rasprava zahtijeva razlikovanje pogrebnih počasti od odlikovanja, porodičnog i državnog pijeteta od pravne rehabilitacije, kao i ličnog stava jednog evroposlanika od zvanične politike Evropske unije. Upravo su te razlike u Gocijevoj poruci – i u načinu na koji ju je N1 prenio – gotovo potpuno izbrisane.